Hoestje werd biggen fataal na evacuatie

Thea van Leijden zegt dat ze nog nooit zoveel boeren heeft zien huilen als de laatste weken. 'Boeren houden echt van hun beesten.' Haar man Ad, varkenshouder in Alphen aan de Maas, verborg zijn verdriet....

Van onze verslaggever

Weert Schenk

ALPHEN AAN DE MAAS

Ad is nu in staat de foto's te laten zien van zieke varkens, van kreupele zeugen, van zeugen met spontaan geaborteerde biggen, van dood geboren biggen en van afgemaakte biggen in afvaltonnen.

De foto's zijn van de afgelopen weken. Op het oog lijken de stallen nu weer redelijk op orde. Hier en daar staat nog een zieke big met diarree of een hoesterig mestvarken, maar de rest lijkt gezond. Drie zeugen wierpen maandag en dinsdag gezonde biggen. 'Dat betekent niet dat alles voorbij is', zegt hij, 'de groei van de biggen blijft achter. De groei gaat in de haren zitten, niet in het vlees. En wie weet wat me nog te wachten staat.'

Zijn schade beloopt tot nu toe 68 duizend gulden. Volgens de schaderegeling van de overheid moet hij daarvan 35 procent, ruim twintigduizend gulden, zelf betalen. Een veel te groot bedrag voor de meeste varkenshouders, zegt hij.

'We hebben beroerde jaren achter de rug. In 1991 heerste de ziekte abortus blauw, in 1992 en 1993 brachten de varkens te weinig op, 1994 was dan een wat beter jaar, maar nu dit weer. Veel bedrijven zitten al fors in de schulden en kunnen deze schade niet opvangen. Dit behoort ook niet tot het normale ondernemersrisico.'

Ad en Thea van Leijden staan volledig achter de 'Actie Honderd Procent', die erop is gericht dat alle schade wordt vergoed die het gevolg is van de wateroverlast, dus ook alle indirecte kosten. De Federatie Land- en Tuinbouworganisaties (LTO) klaagt dat de ambtenaren van het ministerie van Landbouw in het overleg geen enkel begrip tonen voor de vervolgschade, zoals ziektes, sterfte en verminderde groei bij varkens. Andere gevolgen: kippen die van de leg zijn, koeien die minder melk geven, en bij land- en tuinbouwbedrijven is de teelt- en bedrijfscyclus geheel ontregeld.

De schaderegeling voor de agrarische sector houdt in dat boeren die voor de eerste keer te maken hebben gehad met de wateroverlast, een eigen risico hebben van 35 procent. Niet gedekt worden de kosten van beredding en opruiming, waar geen rekening van derden tegenover staat, en er is geen rente-subsidieregeling.

Als de regering deze schaderegeling niet aanpast, dreigen harde acties. Afgelopen maandag blokkeerden achthonderd boeren al het provinciehuis van Gelderland. Woensdag verstoorden ze daar de verkiezingsbijeenkomsten.

En er zijn veel gedupeerden. Ruim vierduizend boeren hebben al schadeclaims ingediend van in totaal 75 miljoen gulden. Volgens het actiecomité kunnen alle boeren in het rivierenland worden gemobiliseerd.

Toen het gemeentebestuur eind januari opdracht gaf voor evacuatie, moesten Ad en Thea van Leijden ongeveer zevenhonderd varkens uit het gebied zien te krijgen. Honderd mestvarkens gingen vervroegd naar het slachthuis, en de rest werd verspreid over stallen in Heesch, Nuland en Lieshout. Hoewel de varkens met elkaar begonnen te vechten toen de veewagens urenlang in de file stonden, leek het erop dat de beesten goed waren overgekomen.

Van Leijden was niet zo tevreden over de stallen. Ze waren vies, en de hele accommodatie haalde het niet bij zijn eigen bedrijf met computergestuurde vloerverwarming en klimaatbeheersing. Maar hij was blij dat de dieren in veiligheid waren. De veestapel werd in de gaststallen prima verzorgd. Niettemin moesten 110 biggen worden verkocht voor de levende export, omdat de zwaardere met de lichtere begonnen te vechten en ze in de gaststallen niet konden worden gescheiden.

Een week later, toen de in veel gevallen vermagerde varkens weer in hun eigen stal waren, kwam er een hoestje onder de biggen. Van Leijden probeerde de ziekte te bestrijden met antibiotica, maar hield daar na een paar dagen mee op: 'Een varken is geen speldenkussen.' Anderen varkens lagen lam en lusteloos, keken niet goed uit de ogen en kregen zwarte vlekken of uitgedroogde vellen. Inmiddels zijn 83 varkens dood en kwamen 45 biggen dood ter wereld.

De oorzaak? Van Leijden: 'Volgens de veearts is het stress. En ze hebben ziekten opgelopen door andere bacteriënstelsels in de gaststallen. Wij hebben een gesloten bedrijf, er komt alleen sperma in. Maar in andere stallen zijn andere bacteriën, waar mijn varkens niet immuun voor zijn. Varkens zijn heel gevoelig voor onbekende bacteriën.'

Ad van Leijden vindt het onredelijk dat hij voor alle schade moet opdraaien. 'Wij hebben gedaan wat de overheid bevolen heeft. Dat behoeft geen discussie. We moesten weg omdat het rijk nagelaten heeft de dijken te verzwaren. Daar moet tegenover staan dat de schade wordt vergoed.

'Boeren werken met levend materiaal. Dat is kwetsbaar spul. Dat is het verschil met gewone bedrijven. Die zitten ook niet met vervolgschade.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.