REPORTAGEDen Haag

Hoera, als de asfaltcentrale verhuist, kan Den Haag gaan bouwen

Door een rijksbijdrage kunnen her en der in het land 27 grote woningbouwprojecten van start. Het gaat in totaal om 51 duizend woningen. Vooral starters en middeninkomens moeten ervan profiteren. In Den Haag maakt het geld de verhuizing van een asfaltcentrale mogelijk. Ervoor in de plaats komt nieuwbouw.

Op het terrein in Den Haag waar nu een asfaltcentrale staat moet straks een woonwijk verrijzen. Beeld Jiri Büller

Het recept lijkt simpel: ga de woningnood te lijf door een oud industrieterrein nieuw leven in te blazen als woonwijk. Maar als je er eerst een asfaltcentrale voor moet verhuizen, dan worden de huizen te duur voor toekomstige bewoners. Dat dilemma speelt op de Binckhorst in Den Haag, waar een ‘creatieve, innovatieve, en uitnodigende’ stadswijk is gepland.

Daarom maakte Boudewijn Revis woensdag een vreugdesprongetje in het stadhuis. Uitgerekend op dag van zijn afscheidsreceptie als wethouder stadsontwikkeling maakte het kabinet 71 miljoen euro vrij voor onrendabele bouwprojecten in Den Haag. Onrendabel, maar wel hard nodig.

‘Ik ben er ontzettend blij mee’, zegt Revis. ‘Hiervoor heb ik anderhalf jaar de deur platgelopen bij minister Ollongren van Binnenlandse Zaken. Dit is een klapper voor de woningbouw én voor de economie in de regio.’ Dankzij het geld van de ‘woningbouwimpuls’ kan niet alleen de asfaltcentrale op de Binckhorst worden verplaatst, maar ook het gebied rond station Hollands Spoor worden opgeknapt.

Oude bedrijventerreinen

Op Prinsjesdag 2019 stelde het kabinet 1 miljard euro in het vooruitzicht voor deze zogenoemde woningbouwimpuls. Nu zijn er landelijk 27 woningbouwprojecten die ervan profiteren – daarmee is 290 miljoen euro van het totaal besteed, de rest volgt later. Bij 12 van de 27 projecten gaat het om de transformatie van oude bedrijventerreinen, zoals de Binckhorst.

Door het extra geld van de minister kunnen tussen 2021 en 2030 sneller 51 duizend woningen worden gebouwd. Ruim de helft daarvan blijft, zo was de voorwaarde, betaalbaar voor starters en voor mensen met middeninkomens: de politieman, de leerkracht en de fietsenmaker. Het geld wordt besteed aan zaken als bereikbaarheid, het uitkopen van bedrijven en bodemsanering.

De kabinetssteun is pure noodzaak, zegt Peter Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft. ‘Zeker als je niet wilt bouwen op weilanden, maar op lastige locaties zoals bedrijventerreinen en in binnensteden. Dan blijven de huizen alleen betaalbaar met overheidssteun. Zo’n nieuwe locatie ontwikkel je voor pakweg de komende 200 jaar. Het zou niet fair zijn om de kosten helemaal te laten betalen door de eerste kopers of huurders.’

In het verleden gaf het Rijk ook steun aan de bouw van Vinexwijken en groeikernen. ‘Tijdens de economische crisis van 2008 is die overheidssteun helaas gestopt’, aldus Boelhouwer, ‘omdat het allemaal organischer moest en kleinschaliger. Maar zo werk je het tekort aan betaalbare woningen niet weg.’

Woningnood

De woningnood is hoog. Tot 2030 zijn er 845 duizend nieuwe woningen in Nederland nodig. Ambities te over, maar de praktijk is weerbarstig. Daarom ging niet alleen in Den Haag woensdag de vlag uit. Rijswijk krijgt een zetje in de rug om een verouderd winkelcentrum te veranderen in een woon-werklocatie met 1.400 woningen. In het stationsgebied van Nijmegen komen 670 extra woningen. In Eindhoven worden 700 tijdelijke woningen neergezet.

Rotterdam kan versneld 6.100 woningen gaan bouwen dankzij een bijdrage van ruim 46 miljoen euro. Hiervan gaat 21 miljoen naar de gebiedsontwikkeling Feyenoord City. ‘Zonder het geld van het ministerie was het niet gelukt om de helft van de woningen in de betaalbare sector te bouwen’, zegt de Rotterdamse wethouder Bas Kurvers (Bouwen en Wonen).

De stad Den Haag, ingeklemd tussen de zee en buurgemeenten, heeft weinig opties om uit te breiden. En dat terwijl het aantal inwoners met vier- tot vijfduizend per jaar toeneemt tot 630 duizend in 2040. De stad wil daarom de hoogte in, dicht tegen het centrum aan – met torenflats bij Den Haag Centraal, Hollands Spoor en station Laan van NOI. Samen vormen ze het economische hart van de stad, het Central Innovation District (CID), waar nu vooral kantoren zijn.

Rafelrand

En dan is er de Binckhorst, nu nog een sympathieke rafelrand aan de Trekvliet met economische en andere activiteiten: van huisdierencrematorium tot katholieke begraafplaats, van scheepswerf tot beton- en asfaltcentrale, van ambachtelijke papierwarenfabriek tot hippe bierbrouwer, van banketbakker tot verffabriek.

Hier moeten zeker vijf- tot tienduizend woningen komen. Door de verhuizing van de asfaltcentrale kunnen 2.400 woningen worden gebouwd die anders overlast zouden hebben van de industrie, zegt wethouder Revis. ‘We hebben al onderhandeld met de centrale en nu het kabinet ook helpt, kunnen we die deal afronden.’ De nieuwbouw rond de asfaltcentrale kan volgens Revis in 2021 al beginnen. ‘Als de woningen worden opgeleverd, is de asfaltcentrale weg.’

Dit najaar wordt bovendien de Rotterdamsebaan geopend, een nieuwe verbinding tussen Knooppunt Ypenburg (A4/A13) en de Binckhorst met de 1,9 kilometer lange Victory Boogie Woogietunnel. Zijn alle wensen vervuld voor de vertrekkende wethouder? Nee, zegt Revis. Hij hoopt dat Den Haag dit najaar ook een forse bijdrage van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat krijgt voor een lightrailverbinding door de aanstaande woonwijk. ‘Zonder rails geen woningen.’

Verder lezen over de Haagse bouwhonger

Den Haag is op zoek naar projectontwikkelaars die rond de drie grote treinstations van de stad nieuwe woontorens willen bouwen – in totaal tienduizend (huur)appartementen. ‘We hebben dringend woningen nodig voor de politieman, de leerkacht, de fietsenmaker’, aldus Boudewijn Revis, wethouder Stadsontwikkeling en Wonen. ‘We willen tempo maken.’

In zijn honger naar ruimte heeft Den Haag het oog laten vallen op de Binckhorst, een oud bedrijventerrein. Zeker vijfduizend woningen moeten er komen. In 2018 werd het startsein gegeven voor het boren van de Victory Boogie Woogietunnel. Wordt het niet te truttig?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden