Nieuws

Hoekstra: ‘Duitsland en Nederland eensgezind over aanpak Oekraïne’

Minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra heeft woensdag met zijn Duitse ambtgenoot gesproken over de oorlogsdreiging in Oekraïne. Hij sprak van ‘grote eensgezindheid’, terwijl Duitsland wordt bekritiseerd vanwege zijn weinig assertieve houding richting Rusland.

Remco Andersen
Ministers Wopke Hoekstra en Annalena Baerbock woensdag tijdens hun persconferentie in Berlijn. Beeld Wolfgang Kumm / AFP
Ministers Wopke Hoekstra en Annalena Baerbock woensdag tijdens hun persconferentie in Berlijn.Beeld Wolfgang Kumm / AFP

Ondanks dringende verzoeken van de Oekraïense regering weigert Duitsland om het land defensieve wapens te verkopen. Eerder blokkeerde Duitsland volgens Oekraïne een levering van Navo-wapens. Berlijn verbiedt ook Estland om oorspronkelijk Duitse artillerie aan Oekraïne over te doen. En toen Britse vliegtuigen deze maand antitankwapens naar Oekraïne brachten, meden zij om nog onduidelijke redenen het Duitse luchtruim.

Desondanks benadrukte minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken woensdag in Berlijn ‘de grote mate van eensgezindheid’ in Europa wat betreft de opstelling tegenover Rusland, dat 127 duizend militairen aan de grens met Oekraïne heeft verzameld.

‘Iedereen realiseert zich dat het van groot belang is om samen op te trekken’, zei Hoekstra in Berlijn, waar hij sprak met zijn Duitse ambtgenoot Annalena Baerbock. ‘Ook Duitsland en Nederland zitten wat dat betreft zeer op hetzelfde spoor, met de Navo-lidstaten en met de Europese Unie. We zoeken een diplomatieke oplossing, maar tegelijk moet glashelder zijn dat agressie grote consequenties heeft. Dan moet er een heel fors sanctiepakket komen, en snel. We hebben met zijn allen de Europese Commissie gevraagd om zo’n pakket te maken.’

Nog altijd is onduidelijk welke sancties de EU en de VS Rusland precies willen opleggen in geval van een aanval op Oekraïne. Op tafel liggen onder meer maatregelen tegen de Russische energie-, industriële, technologische en bancaire sector. Zelfs een volledige afsluiting van het internationale betalingsverkeer, het Swift-systeem, is besproken. Ook maatregelen tegen hooggeplaatste regeringsfunctionarissen en grootindustriëlen – oligarchen – die dicht bij Poetin staan, behoren tot de mogelijkheden.

Europese schade

Een probleem is dat veel sancties ook voor Europese landen schade opleveren. Niet in de laatste plaats voor Duitsland, de grootste Europese investeerder in Rusland. Afsluiting van het bancaire systeem zou bijvoorbeeld betekenen dat Russische bedrijven hun rekeningen aan Europese leveranciers moeilijker kunnen voldoen. Duitsland wordt bovendien steeds afhankelijker van Russisch gas, net als andere West-Europese landen.

De nieuwe Duitse regering is vastbesloten om het land zo snel mogelijk op hernieuwbare energie over te zetten, en sluit daartoe de komende jaren kern- en kolencentrales. Om de periode naar volledig hernieuwbare energie te overbruggen, zet Berlijn zwaar in op gas. Een groot deel daarvan komt via de pijplijn Nordstream I, direct van Rusland naar Duitsland. Nordstream II verdubbelt die capaciteit en is klaar om in gebruik genomen te worden.

De pijpleidingen omzeilen oudere systemen die via Oekraïne lopen. Dat betekent dat Nordstream I en II niet alleen inkomsten aan Oekraïne onttrekken, maar Rusland ook de mogelijkheid geven om de gaskraan naar Oekraïne te sluiten. Duitsland staat onder grote Amerikaanse druk om Nordstream II niet in gebruik te nemen in geval van een Russische invasie. Het land sluit dat formeel niet uit, maar kan steeds moeilijker zonder. Hoekstra benadrukte woensdag in Berlijn dat ‘alle opties’ op tafel liggen, maar wilde geen concrete sancties noemen.

Definitie van ‘Russische agressie’

Behalve over wapenleveringen en sancties verschillen Europese bondgenoten ook van mening over hoeveel Russische agressie nodig is voor een Europese respons. ‘Sommige EU-landen vinden dat er pas sprake is van ‘agressie’ bij een bijna algehele invasie, anderen willen dat allerlei hybride acties hier ook onder vallen’, aldus een bron betrokken bij informeel overleg in Parijs, vorige week tegen de Britse Financial Times.

Nederland maakte na eerdere weigeringen onlangs een draai wat betreft wapenleveringen aan Oekraïne, en zegt nu een verzoek ‘welwillend’ te bekijken. Den Haag stuurt ook twee F-35’s (Joint Strike Fighters) naar Bulgarije. Denemarken stuurt vier F-16’s naar Litouwen en een fregat naar de Zwarte Zee. Ook Spanje stuurt marineschepen. De VS hebben de paraatheid van 8.500 militairen verhoogd en overwegen in totaal 50 duizend manschappen naar Navo-landen in Oost-Europa te sturen.

Duitsland maakte woensdag bekend dat het vijfduizend gevechtshelmen aan Oekraïne gaat leveren. ‘Een duidelijk signaal: we staan aan jullie zijde’, meent de Duitse minister van Defensie Christine Lambrecht. ‘Een symbolisch gebaar’, volgens de Oekraïense ambassadeur in Berlijn, Andreij Melnyk. ‘Maar we zijn blij dat we tenminste het begin van een heroverweging zien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden