Hoeder van de rechtsstaat, ster van de onderwereld

Ver voordat Bram Moszkowicz van zijn voetstuk viel, stapten de grote namen in de onderwereld al over naar Nico Meijering. Wie is deze strafadvocaat, die cliënten als Dino S. en Ali Akgün 'lieve mannen' noemt?

Nico Meijering: 'Het schip de rechtsstaat is aan het zinken.' Beeld Robin De Puy
Nico Meijering: 'Het schip de rechtsstaat is aan het zinken.'Beeld Robin De Puy

Waar komt dat klote konijntje vandaan? Advocaat Nico Meijering (52) en zijn cliënt Dino S. zitten in het zwaarbeveiligde gerechtsgebouw op Schiphol.

Voor hen zitten drie rechters, links van hen twee advocaten-generaal. En een meter verderop zit de getuige, een blondine die lange tijd een relatie had met een crimineel en de uitstraling heeft van een voetbalvrouw. Zij heeft zojuist verklaard over het konijntjesincident.

Hierop zit Meijering niet te wachten. Nooit eerder heeft hij over het konijntje gehoord, en dat terwijl het misschien wel de 213de zittingsdag is in het zogenoemde Passageproces, een van de opzienbarendste strafzaken van afgelopen decennium. De centrale vraag: heeft zijn cliënt Dino S. - samen met de onlangs geliquideerde Ali Akgün - opdracht gegeven voor een reeks moorden in de onderwereld?

Veroordeeld als drugsbaas

De Surinaams-Nederlandse Dino S. (54) kwam in 1989 in aanraking met justitie omdat de freefighter als portier iemand zo ernstig in elkaar sloeg dat het slachtoffer overleed. S. kreeg vier jaar cel. In de jaren daarna werd zijn naam in verband gebracht met drugshandel. In 2012 werd hij tot zeven jaar cel veroordeeld wegens het leidinggeven aan een criminele drugsorganisatie.

Doodgereden konijntje

Dino - een V-hals trui, donker kort haar en een leesbril - beweegt licht onrustig op zijn stoel. Hij fluistert in het oor van zijn raadsman, en steekt zijn hand in de doos drop die Meijering elke zitting meeneemt. Speciaal voor hem. Want Dino is een zoetekauw, en in de gevangenis is het aanbod karig. Meijering - toga aan, voor zich uitgestald een iPad, een laptop en een schrijfblok - luistert aandachtig naar wat de getuige te zeggen heeft. Hij neemt een slok van het water dat Dino eerder die dag voor hem heeft ingeschonken. Zo nu en dan maakt hij een aantekening. Die avond met dat konijntje is nooit gebeurd, verzekert Dino.

'We gingen die avond uit, maar ik kwam te laat', vertelt de vrouw. Wanneer het precies was, weet ze niet meer. 'Willem, Dino en Jessy waren er al. Ik herinner me die avond nog goed, want ik had een konijntje doodgereden. Daarom was ik laat. Ik vertelde het aan Willem. Hij was dronken en moest hard lachen om het dode konijntje. Ik was helemaal ontdaan.'

Meijering is op zijn qui-vive. Kan hij haar betrappen op een onwaarheid? Want op het beeld dat het voor Dino normaal was om samen met Willem Holleeder en huurmoordenaar Jessy R. een avondje te stappen, zit hij niet wachten. Het lijkt misschien geneuzel op de vierkante millimeter. Maar in de arena van de rechtszaal - waar over de vraag 'wat is de waarheid?' voortdurend wordt gesteggeld - is elk detail belangrijk, ook dat van een doodgereden knaagdier.

De belangen zijn groot.

Dal

Volgens justitie is Dino een van de bazen in de onderwereld, misschien wel dé baas, machtiger dan Willem Holleeder.

Nee, stelt Meijering, Dino is misschien geen koorknaap, maar hij heeft geen opdracht gegeven tot liquidaties.

In eerste aanleg werd Meijerings cliënt van de moordaanklachten vrijgesproken, in hoger beroep doet het Openbaar Ministerie een nieuwe poging hem levenslang gevangen te houden.

En áls dat gebeurt, belandt Meijering in een dal. Voor de tweede maal in zijn advocatenleven. Dat weet de raadsman nu al. Een dal waarin hij ziek zal zijn van de gedachte dat een - in zijn ogen - onschuldige man de rest van zijn leven vast zal zitten voor moord, en waarin hij wakker zal liggen van de vraag: wat had ik anders kunnen doen?

Liquidatiekantoor

Nico Meijering en zijn kantoorgenoten Bénédicte Ficq, Leon van Kleef en Marnix van de Werf behoren met hun cliëntèle tot de opvallendste advocaten van het land. Lange tijd gold Bram Moszkowicz als statussymbool in de gevangenis. Geleidelijk - lang voordat de buitenwereld doorhad dat de eloquente strafpleiter er een zooitje van maakte - stapten de grote namen in de onderwereld over naar de advocatenpraktijk aan de Amsterdamse Falckstraat, door sommigen het Liquidatiekantoor genoemd: veel cliënten worden in verband gebracht met liquidaties, anderen zijn zelf het slachtoffer. Gemiddeld een keer per week krijgt Meijering een verontrust telefoontje van mensen die door de politie zijn gewaarschuwd omdat ze op een dodenlijst staan. Waarschuwingen die volgens hem de huidige liquidatiegolf alleen maar verder aanwakkeren: want bezorgde criminelen zouden zomaar uit voorzorg hun rivalen uit de weg kunnen ruimen.

Ali Akgün verkoos in 2007 Meijering boven Moszkowicz. Dino S. meldde zich kort daarna vanuit zijn geheime woning aan de Amsterdamse Rozengracht, waar hij zich schuilhield voor justitie. En ook Donald G. verruilde vlak voor de behandeling van zijn afpersingszaak Moszkowicz voor Meijering en zijn collega Van Kleef.

G. beschrijft de raadsman als meelevend, oprecht betrokken en een bijter. 'Wat hij doet om je vrij te krijgen, is niet te geloven', zegt hij. 'Die man werkt dag en nacht. Hij leeft echt met je mee. En als het niet goed gaat met jou, je vrouw of je kind, vindt hij dat even erg als jij.' Voor Donald G. smokkelde de raadsman zelfs een broodje kroket mee de gevangenis in, want daar smachtte hij zo naar. Een ander maakte hij heimelijk blij met een biefstuk, verpakt in aluminiumfolie.

Geliquideerd in Turkije

De van oorsprong Turkse Ali Akgün (40) werd vlak voor Kerst geliquideerd in Turkije toen zijn Bentley stopte voor het stoplicht. Het OM eiste levenslang tegen hem in het Passageproces, omdat hij opdracht zou hebben gegeven voor moorden. Daarvan werd hij vrijgesproken. Wél werd hij veroordeeld voor witwassen.

Lastig

Door justitie wordt de advocaat vaak als lastig gezien. Iemand die grote woorden en felle, ongenuanceerde uitlatingen niet schuwt, en zich nauw associeert met zijn cliënten. In februari nog ontstond een rel omdat het OM hem poogde te dwingen tot een getuigenis in vier liquidatiezaken - iets wat ongebruikelijk is en wat Meijering weigerde te doen. Bovendien wekt Meijering - vaker dan andere advocaten - irritatie bij het OM als hij claimt dat justitie ontlastend bewijs heeft achtergehouden, of de regels niet heeft gevolgd. 'We denken dan: daar gaat-ie weer, hij draait de zaken weer eens om', zegt een aanklager die tegenover hem heeft gestaan. 'Niet de verdachte, maar het OM en de politie horen volgens hem in het beklaagdenbankje.'

En dat terwijl Meijering eigenlijk bij de politie wilde. Boeven vangen. Prachtig leek hem dat. Door zijn slechte ogen - min 5 en een cilinder - werd hij niet toegelaten tot de Politieacademie. Dus besloot hij in 1986 advocaat te worden.

Bescherming

Rechtsbescherming tegen de overheid - dat is het thema dat hem trekt. Zijn vader - directeur van een chemische fabriek - werd in de oorlog naar Polen gestuurd om te werken in de stad Auschwitz. Hij ontglipte en sloot zich aan bij het verzet. Niet dat nadien bij de familie Meijering thuis veel over de ervaringen van zijn vader werd gesproken. Maar zijn ouders wisten wat het betekent als burgers door een onrechtvaardige overheid vermorzeld worden, en gaven dat - hoe subtiel ook - door aan hun kinderen.

Nog steeds houdt dit thema hem bezig. Want, vindt Meijering, 'het schip de rechtsstaat is aan het zinken', hij en zijn collega's zijn 'aan het hozen' en 'we gaan richting de afgrond'.

null Beeld Robin De Puy
Beeld Robin De Puy

Kinderfeestje

De vrouw in het getuigenbankje vertelt over het verjaardagsfeestje van haar tweeling, jaren geleden. Dit is een belangrijk moment in het al uren durende verhoor. Dino sprak met oma, vertelt de getuige. De vrouw is de ex-vriendin van kroongetuige en 'moordmakelaar' Fred Ros. Hij werd in eerste aanleg in het Passageproces veroordeeld tot een celstraf van 30 jaar, in hoger beroep heeft hij, in ruil voor strafvermindering en een nieuw leven, verklaringen afgelegd tegen andere verdachten. Onbegrijpelijk, vindt Meijering, dat justitie met zo'n crimineel een deal sluit, en Ros' verhaal betrouwbaar acht. Zo zegt Ros tijdens het kinderfeestje te hebben gewandeld met Dino. Om de nasleep van een liquidatie te bespreken. Dino ontkent dit.

'Dino was er samen met zijn vriendin', vertelt de vrouw. Er was voetbal op tv en het was mooi weer. Haar ex-vriend Fred Ros had de kinderen fietsjes cadeau gedaan. 'Een gele en een blauwe.'

Maar heeft Dino ook een wandeling gemaakt met Fred?, wil de rechter weten.

De vrouw schudt haar hoofd. Het staat haar niet bij. 'Het enige wat ik me herinner is dat Dino samen met mijn moeder over voetbal zat te praten, ze weet veel van voetbal.'

Meijering fluistert iets in Dino's oor. Ze glimlachen tevreden.

Te ver

Lieve mannen. Dat vindt Meijering van veel van zijn cliënten. Zo vraagt Dino hem elke keer als ze elkaar zien hoe het met hem gaat, en met zijn moeder. Empathisch vindt de raadsman dat, voor iemand die al jaren vastzit en voor wie een levenslange straf dreigt. Maar ook met Ali Akgün, die de dag voor Kerst in Turkije werd geliquideerd, was het contact na al die jaren intensief. Akgün begroette zijn raadsman vaak met 'tijger'. Ze spraken elkaar nog de avond voor Akgüns dood. En diens vrouw belde Meijering als eerste toen ze haar man zag liggen in de bebloede Bentley. Nog steeds hoort hij haar stem - 'totale paniek' - zo nu en dan in zijn hoofd. Toen hij onlangs in Turkije was, ging hij naar het graf, samen met zijn collega en Akgüns echtgenote. De band was hecht - zowel op zakelijk als menselijk niveau.

Bij het OM wordt weleens gefluisterd: gaat Meijering niet te ver? Is hij niet te hecht met zijn cliënten? Zo hoorden agenten jaren geleden over de tap twee criminelen praten over de advocaat, dat Meijering tijdens het uitgaan in een chique club in Marbella ook een pilletje had geslikt. Onwaar, stelt de raadsman. Maar zulke verhalen moeten advocaten proberen te voorkomen - het is niet fijn ze terug te lezen in een strafdossier. Daarom reist Meijering sindsdien nooit meer alleen, en naar een club gaan met cliënten is verleden tijd. Altijd gaat er een kantoorgenoot mee op reis. Eten met een cliënt kan. Maar daar - 'op een fatsoenlijk kroegniveau' - houdt het op.

(VLNR) Rechter Frits Lauwaars, advocaat Nico Meijering, verdachten Dino S., Marnix van de W., Pinny S. en advocaat Stijn Franken in de extra beveiligde rechtbank bij aanvang van de uitspraak in het Amsterdamse liquidatieproces Passage. Beeld anp
(VLNR) Rechter Frits Lauwaars, advocaat Nico Meijering, verdachten Dino S., Marnix van de W., Pinny S. en advocaat Stijn Franken in de extra beveiligde rechtbank bij aanvang van de uitspraak in het Amsterdamse liquidatieproces Passage.Beeld anp

Minder emoties

Van moordzaken in de relatiesfeer, waarbij de emoties hoog oplopen, moet hij niks hebben. En ook Geert Wilders zou hij nooit bijstaan in de 'haatzaaierszaak'. De vrijheid van meningsuiting vindt hij een 'volledig uit de hand gelopen' grondrecht. Zedenzaken doet hij evenmin. Eén keer heeft hij een verkrachter vertegenwoordigd. Eentje die meisjes van de fiets had getrokken. Meerdere malen. Meijering overtuigde de rechter ervan dat de verkrachter niet thuishoorde in de door de hem gevreesde tbs-kliniek. Met succes, de zedendelinquent kreeg alleen een gevangenisstraf opgelegd. Niet veel later ging Meijerings telefoon. Het was een psychiater. 'U heeft twee vrouwen verkracht, meneer Meijering', beet die hem toe. De verkrachter was uit de gevangenis ontsnapt en had weer toegeslagen. Als de zedendelinquent wél tbs had gekregen, was dit niet gebeurd, verweet de psychiater hem. Niet dat de raadsman het verwijt terecht vond. Maar toch.

Waarom hij die zaken niet doet, en die van de 'zakenmannen' uit de onderwereld wel? Hij weet het niet. Misschien omdat er minder emoties bij komen kijken. Of misschien wel gewoon omdat het met deze cliënten beter klikt. Want dat is essentieel - hij moet zijn cliënten oprecht het gevoel kunnen geven dat hij zich in ze verplaatst en volledig voor hun belang gaat.

Maar hoewel hij veel tijd steekt in dit persoonlijke contact, is dat niet wat hem écht drijft: dat is de strijd tegen de - in zijn ogen - steeds machtiger wordende overheid, die de regels aan haar laars lapt. Want, is de ervaring van de advocaat, in prestigieuze rechtszaken wordt vaak gerommeld door de politie en het OM. En rechters, stelt hij, laten dat steeds vaker onbestraft. Wat begon als een professionele strijd tegen de 'afbrokkelende rechtsstaat' is inmiddels een persoonlijke missie geworden.

Mediteren

In de zwaarbeveiligde rechtszaal op Schiphol heeft Meijering zijn ogen gesloten. Hij zit er onbewogen bij. In zijn hoofd herhaalt hij het mantra dat hij tien jaar geleden leerde tijdens een meditatiecursus. Zijn cliënt Dino kijkt een paar keer opzij naar zijn ogenschijnlijk slapende raadsman. Mediteren doet Meijering als hij zich wil concentreren, als hij alles wat in de rechtszaal gezegd wordt, wil horen - tot en met het geritsel van de papieren aan toe.

Samen met zijn vrouw volgde hij die cursus, om bewuster te worden van het nú, en momenten van rust te creëren in een leven dat als een sneltrein doordendert. Want zijn loopbaan is een aaneenschakeling van hoogte- en dieptepunten.

Strafadvocaat Nico Meijering. Beeld anp
Strafadvocaat Nico Meijering.Beeld anp

Politielek

Zo was 30 mei 2008 een van die dieptepunten. Even na 12 uur in de middag werd hij gebeld door Frits van Straelen. De Amsterdamse plaatsvervangend hoofdofficier vroeg hem naar zijn kantoor te komen voor een 'precaire kwestie'. Hij weigerde: 'Zegt u het maar gewoon aan de telefoon.' Eerdere aanvaringen hadden hem terughoudend gemaakt.

Zo lag een ervaring uit 2006 nog vers in zijn geheugen. Justitie had toen gedacht dat Meijering mogelijk informatie van een politielek - de Pet genaamd - doorspeelde naar cliënten, een doodzonde voor een advocaat. Na onderzoek bleek het niet waar te zijn. Maar de gedachte dat justitie überhaupt kon denken dat hij zich daarvoor zou lenen, stak nog steeds. En dus dacht hij op die lentedag in 2008 toen hij de plaatsvervangend hoofdofficier hoorde praten aan de telefoon: wat hebben ze nu weer bedacht om me in de val te lokken? Want, was Meijerings overtuiging, als het OM de kans krijgt hem terug te pakken voor de keren dat hij 'het ware, lelijke gezicht van justitie had blootgelegd', zouden ze dat niet nalaten. Hij was immers degene die in 2007 in de prestigieuze strafzaak tegen de Hells Angels aantoonde dat het OM in strijd met de regels tapgesprekken tussen verdachten en hun advocaten had bewaard. En in 2000 had hij in een grote drugszaak ontdekt dat de politie had gelogen.

Hij hoorde Van Straelen vertellen dat een andere kroongetuige had verklaard dat Meijering voor 50 duizend gulden politie-informatie had gekocht. Een leugen, volgens de advocaat. En niet relevant voor het Passageproces, aldus de hoofdofficier. Daarom stelde die hem voor deze verklaringen uit het strafdossier te houden.

Hij weigerde. 'Stop het maar in het dossier', antwoordde hij. Niet dat zo'n verklaring prettig is, het heeft immers een dubieuze uitstraling. Maar, was zijn overtuiging, had hij ingestemd met het 'doofpot-voorstel' van de hoofdofficier dan zou hij de schijn wekken dat hij iets te verbergen had en kon het OM hem de rest van zijn loopbaan met die informatie onder druk zetten.

Hij is er sceptisch van geworden en zijn wantrouwen is verder gevoed. Zo gaat Meijering er standaard van uit dat zijn telefoon wordt afgeluisterd. In zijn sms'jes duiden de raadsman en zijn cliënten elkaar aan als 'madeliefjes', 'hartendiefjes' en 'zonnestraaltjes' om de eventuele meelezers te sarren.

Ultiem dieptepunt

Toch beschouwt hij deze ervaringen niet als het ultieme dieptepunt van zijn bijna dertigjarige strafrechtcarrière. Dat was in 2001. Toen liep hij een 'trauma' op, eentje waarvan hij twee weken lang 's nachts klaarwakker lag. Dat jaar werd Kevin S. veroordeeld voor de moord op zijn vrouw. In de ogen van Meijering een gerechtelijke dwaling. De vrouw van S. werd in 1995 levenloos aangetroffen in een uitgebrand huis. Haar man was niet thuis, bovendien was het huis van binnen afgesloten toen de brand begon. Dus hoe kan Kevin S. de dader zijn?

Hij wordt kwaad als hij terugdenkt aan de 'satanische zitting' bij het gerechtshof, waar de voorzitter van hem verlangde dat hij zijn lijvige pleidooi samenvatte. Hoe durfde deze rechter de verdediging zo te beperken als ze van plan was een man voor moord te veroordelen? Nog steeds hoopt hij dat de Hoge Raad de zaak heropent.

En mocht Dino veroordeeld worden, dan voorziet hij opnieuw zo'n dal.

'Een burgemeester in oorlogstijd'

Met zware tassen vol dossiers loopt Meijering de bunker op Schiphol uit.

Another day in the life of a lawyer, zegt hij lachend tegen zijn collega. Op het twijfelachtige 'konijntjesincident' na is er niks belastends gezegd over Dino, en ook het voetbalgesprek met oma kan hem niet worden nagedragen. Meijering heeft zojuist afscheid van Dino genomen, die wacht op het zwaarbeveiligde transportbusje dat hem naar de gevangenis brengt. Meijering legt de halflege doos drop in de achterbak van zijn tweedehands Mercedes, naast de dossiers en andere halflege doosjes. Voor de volgende keer.

Soms wordt hij moedeloos van zijn strijd, heeft hij geen zin meer in het vak als blijkt dat zijn inspanningen er niet toe doen. Als hij constateert dat 'de beer los is' en de rechter geen consequenties verbindt aan het vertrappen van de burgerrechten door justitie. Laatst nog oordeelde de rechter in een zaak dat een 'negroïde' verdachte onrechtmatig was gefouilleerd. De politie had onvoldoende reden gehad om zijn spullen te doorzoeken. Maar, stelde de rechter vervolgens, er werden gestolen goederen gevonden en dus kon de man wel veroordeeld worden wegens winkeldiefstal.

Zulke ervaringen geven hem het gevoel van 'een burgemeester in oorlogstijd'. Het ontmoedigt, maar wakkert tegelijkertijd een vechtlust aan. En bovendien: wat moet hij anders? Meijering is een advocaat, dat is wat hij kan. Vanavond nog gaat hij weer verder met de volgende zaak: die van de veronderstelde Endstra-moordenaars.

Heel misschien, enkele jaren voor zijn pensioen, wil hij wel een overstap wagen naar een rustiger baan. Eentje aan de andere kant, bij de opponent: het OM. Hij stuurt zijn Mercedes in een slakkengang naar huis over de snelweg. Het is inmiddels donker geworden, de rode achterlichten van inhalende auto's flitsen voorbij. Zijn grootste ergernis? Dat zijn 'verkeershufters en gekken die met drank op rijden'. Heerlijk lijkt het hem om die aan te pakken als verkeersofficier. Keihard zou hij zijn. 'Als een beest.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden