Vijf Vragen Asia Bibi

Hoe zullen extremistische moslims in Pakistan reageren op het vertrek van ‘godslasteraar’ Asia Bibi?

Pakistan heeft de van blasfemie vrijgesproken Asia Bibi naar Canada laten uitreizen. De katholieke vrouw zat acht jaar in de dodencel. De vraag is hoe extremistische moslims reageren.

Asia Bibi in 2010 tijdens een verhoor in de gevangenis in Sheikhupura in de buurt van Lahore, Pakistan. Beeld AP

Wanneer en hoe heeft Asia Bibi Pakistan verlaten?

Pakistaanse media wisten woensdag te melden dat de vorig jaar van blasfemie (godslastering) vrijgesproken Asia Bibi (48) eindelijk toestemming had gekregen van de autoriteiten om Pakistan te verlaten, iets waar westerse activisten en diplomaten al zes maanden voor ijverden. Bronnen rond Asia Bibi meldden dat zij op dat moment het land al uit was. Volgens haar advocaat Saiful Malook is zij inmiddels met haar echtgenoot in Canada, waar twee van hun volwassen dochters wonen.

Pakistan noch Canada wil Bibi’s uitreis officieel bevestigen. De Canadese premier Justin Trudeau had eind vorig jaar al wel verklaard dat Canada in overleg was met Pakistan om Bibi asiel te verlenen. De vrouw wordt door extremistische moslims met de dood bedreigd. Ze verbleef sinds haar vrijspraak voor haar eigen veiligheid op een geheime locatie (vermoedelijk een militaire basis), en zal ook in het veilige Canada de rest van haar leven over haar schouder moeten blijven kijken.

Hoe zat het ook alweer met die blasfemie?

De zaak-Asia Bibi is de beruchtste blasfemiekwestie in Pakistan, het islamitische land met de strengste wetten tegen godslastering ter wereld. De katholieke Bibi (lid van de minieme christelijke minderheid van 1,6 procent) werd in 2010 als eerste vrouw op grond van die Pakistaanse blasfemiewetten ter dood veroordeeld. Zij zou bij een ruzie met vrouwen in haar dorp de profeet Mohammed hebben beledigd (iets wat zij altijd pertinent heeft ontkend). Ze verbleef acht jaar in de dodencel.

De affaire groeide uit tot een sektarisch conflict. Twee politici die het voor Bibi opnamen werden vermoord, onder wie de gouverneur van Punjab, Salman Taseer, die in 2011 door zijn eigen lijfwacht werd doodgeschoten. De dader werd opgehangen, maar kreeg als martelaar een mausoleum dat door miljoenen wordt bezocht. Bibi’s doodvonnis werd eind oktober vorig jaar door het hooggerechtshof vernietigd vanwege dubieuze getuigenverklaringen en gebrek aan bewijs. Begin januari verwierp het hof een petitie van blasfemie-extremisten die Bibi’s vrijspraak wilden zien teruggedraaid.

Waarom heeft Bibi het land nu mogen verlaten?

Het is zeker dat premier Imran Khan Asia Bibi liever kwijt was dan rijk. Maar hij durfde haar maandenlang niet te laten uitreizen vanwege de massale rellen die uitbraken toen zij eind oktober door het hooggerechtshof was vrijgesproken. Aanhangers van anti-blasfemiepartij Tehreek-e-Labbaik (TLP) legden toen het halve land plat. TLP-leiders riepen op Bibi en de rechters te vermoorden en de regering af te zetten als zij de vermeende godslasteraar zou laten gaan.

Het was de eerste grote test van de vorig jaar aangetreden regering-Khan. Khan liet raddraaiers oppakken, maar beloofde dat Bibi hangende de petitie tegen het vonnis van het hooggerechtshof het land niet mocht verlaten. Dit werd breed gezien als een knieval voor de extremisten. Toen de petitie in januari werd afgewezen, nam de internationale druk toe om Bibi uit te wijzen. Het wachten was op een rustig moment. Dat leek nu met het begin van de ramadan gekomen.

Hoe zal de reactie in Pakistan zijn?

Dat is afwachten. Het nieuws van Bibi’s vertrek is goed geheimgehouden en moet wellicht nog even bezinken, maar het is zeker niet ondenkbaar dat extremisten deze week voor het vrijdaggebed de straat opgaan om te demonstreren, net als na Bibi’s vrijspraak in oktober. Tegenstanders van haar uitreis zullen premier Khan er zeker van beschuldigen gezwicht te zijn voor westerse diplomatieke druk.

Terroristische aanslagen zijn ook altijd mogelijk. Extremistisch geweld is in Pakistan de afgelopen jaren weliswaar afgenomen door een steviger optreden van politie en veiligheidsdiensten, maar religieuze minderheden worden nog relatief vaak het slachtoffer. Woensdag pleegden de Pakistaanse Taliban bijvoorbeeld nog een aanslag op een soefi-heiligdom in Lahore, waarbij tien doden vielen.

Gaat de regering nu de blasfemiewetten aanpakken?

Zeer onwaarschijnlijk. Blasfemie is een heet hangijzer in het aartsconservatieve Pakistan, en de blasfemiewetgeving, in het bijzonder de doodstraf op belediging van de profeet Mohammed, geniet onder de soennitische meerderheid grote steun. Ook al wordt de wet misbruikt om persoonlijke rekeningen te vereffenen en religieuze minderheden als christenen, hindoes en ahmadiyya te intimideren. Meer dan veertig mensen zitten wegens blasfemie in de dodencel. Sinds 1990 zijn zeker zeventig mensen vanwege blasfemie-aantijgingen door woedende menigten gelyncht.

Premier Khan lijkt zelf geen groot voorstander van de blasfemiewetten. Hij is hoewel officieel vroom moslim als voormalig cricketheld en Londense playboy relatief seculier ingesteld en ambieert een ‘Nieuw Pakistan’. Hij durft echter niet tegen het conservatieve electoraat en de extremistische scherpslijpers in te gaan. Die hebben bewezen grote volksmassa’s op de been te kunnen brengen en genieten bovendien de steun van de ware machthebbers in Pakistan, de legertop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden