Hoe zit het met racisme op scholen en universiteiten?

Het onderwijs is net de echte maatschappij. En dus komt ook op scholen en universiteiten racisme voor. De grote vraag: is het structureel of betreft het incidenten?

Minister Jet Bussemaker van OC&W tijdens haar college op de campus Den Haag van de Universiteit Leiden in 2015. Beeld Freek van den Bergh

Gaan we af op het aantal meldingen, dan lijkt het mee te vallen. Bij het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS), bij Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (JOB) en bij het College voor de Rechten van de Mens kloppen nauwelijks scholieren en studenten aan met klachten over racisme in het onderwijs, blijkt uit een rondgang.

Niet alleen racisme

Ook de vertrouwensinspecteurs van de Onderwijsinspectie hebben het niet al te druk met meldingen over discriminatie. Vorig jaar kwamen er 52 binnen uit alle sectoren van basisonderwijs tot mbo - ruim meer dan het jaar daarvoor. Het ging daarbij niet alleen om racisme, maar ook om discriminatie vanwege geloof, handicap of seksuele geaardheid. Dit schooljaar zijn er volgens een woordvoerder weer minder meldingen.

Maar het geringe aantal meldingen vertelt niet het hele verhaal. Zo constateerde het instituut voor multiculturele vraagstukken Forum in 2013 problemen bij de inschrijving van migrantenkinderen. Uit onderzoek bleek dat er scholen zijn die ouders op subtiele wijze proberen af te houden van de aanmelding van hun kind, bijvoorbeeld door te zeggen dat de school vol zit of dat die school verderop veel meer kennis heeft over taalachterstanden. Hoe vaak dat gebeurt, is echter niet te achterhalen.

En er is meer. In 2014 concludeerde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) dat één op de tien scholieren en studenten in het voorgaande jaar discriminatie in het onderwijs had ervaren. Ze waren bijvoorbeeld uitgescholden of gepest of hadden het idee dat ze een te lage beoordeling hadden gekregen. In zes op de tien gevallen was de persoon die discrimineerde een docent, in de overige vier een medeleerling.

Etnisch profileren

De aanhouding van Typhoon heeft de discussie over discriminatie deze week op scherp gezet. Tijd om de statistieken te laten spreken over racisme bij de politie, op de arbeidsmarkt en in het onderwijs. En de mensen die het treft. (+)

Discriminatie door de politie: dit zijn de feiten. (+)

Waar de VVD de zaak rond Typhoon relativeert, overheerst bij PvdA-leider Samsom de woede. (+) 'Etnisch profileren door politie is discriminatie en schadelijk'

'Groepen die niet vooraan staan hebben het extra lastig.' Hoe zit het met racisme op de arbeidsmarkt? (+)

Een klaslokaal van de Stedelijke Scholengemeenschap in Nijmegen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Ook hier ging het niet alleen om racisme, al concludeerde het SCP wel dat vooral niet-westerse migranten discriminatie-incidenten rapporteerden: 'Ongeveer eenderde van de Turks- en Marokkaans-Nederlandse scholieren en studenten, en rond een kwart van de Surinaams- en Antilliaans-Nederlandse studenten en scholieren heeft in het afgelopen jaar één of meerdere keren discriminatie meegemaakt tijdens hun opleiding.'

Stageplaats

Het grootste probleem lijkt daar te liggen waar het onderwijs tegen de arbeidsmarkt aanschurkt: bij het zoeken naar een stageplaats. Van de studenten die dat het voorgaande jaar had moeten doen, rapporteerde 7 procent te maken hebben gehad met discriminatie en 6 procent twijfelde daarover, zo rapporteerde het SCP.

Dergelijke incidenten beïnvloeden de studieloopbaan. Zo zou volgens de SCP-studie 14 procent van de gediscrimineerde scholieren en studenten zich ziek hebben gemeld na zo'n incident en 12 procent zou de opleiding hebben gestaakt. Eenderde liet weten met minder plezier naar de opleiding te gaan, een op vijf zei zich minder veilig te voelen en een kwart gaf aan minder vertrouwen in zichzelf te hebben.

Maar wat zegt dit allemaal?

Onderwijskenner Zeki Arslan van kenniscentrum CAOP formuleert het als volgt: 'Mijn indruk is dat er problemen zijn, maar structureel racisme? Nee, daar geloof ik niet in. Daarvoor zijn de mensen in ons onderwijs te betrokken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.