Hoe zit het met gifstoffen in vis?

Over de invloed van voeding op onze gezondheid. Deze week: Hoe zit het met gifstoffen in vis?

Beeld Eline van Strien

Op menig website wordt gewaarschuwd voor schadelijke stoffen in vis - grote hoeveelheden dioxines en zware metalen zouden via kibbeling en paling in het lichaam belanden. Waar vroeger twee porties vis per week werd aangeraden, is dat advies kortgeleden teruggeschroefd naar éénmaal in de week. Toeval?

Vroeger (zo'n twintig jaar geleden) was het met vis inderdaad opletten geblazen. Denk bijvoorbeeld aan kankerverwekkende dioxines en resten schadelijke pesticiden. Veel van die giffen komen in kleine hoeveelheden voor in dierlijke producten, maar in vis lag de concentratie toentertijd aanzienlijk hoger. Het advies was dan ook: twee keer in de week is goed, drie is te veel.

Tegenwoordig valt het allemaal reuze mee, zegt Tinka Murk, ecotoxicoloog aan Wageningen UR. 'Het idee dat vis tjokvol gifstoffen zit, stamt nog uit de tijd van vóór de strenge Europese wetgeving rondom vishandel. De vis die tegenwoordig in de schappen ligt, is zo schoon dat we er zonder problemen kilo's van zouden kunnen eten. Al zou dat een nogal eenzijdig dieet zijn en niet bepaald duurzaam.'

Vis wordt door de voedsel- en warenautoriteit steekproefsgewijs getest op verontreiniging. Komen de concentraties gif boven de vastgestelde norm uit, dan wordt direct ingegrepen en wordt de vis van de markt gehaald. Dat komt weinig voor.

Bij de gehanteerde normen wordt uitgegaan van mensen die veel vis eten. Soms ligt de gekozen norm uiteindelijk ver onder de vastgestelde veilige dosis. Murk begrijpt waarom het negatieve beeld over vis nog steeds bestaat. 'Wordt er niks gevonden, dan hoor je er niet over. Is het een keer raak, dan stromen de kranten vol en zien mensen dat als een bewijs dat ons eten is vervuild. Terwijl het eigenlijk juist laat zien hoe goed de controle is: die ontdekkingen worden al gedaan bij lage concentraties.'

Of je het nu hebt over vette, magere, gekweekte of wilde vis: die hap is enkel zo verontreinigd als zijn voer en leefomgeving. Met het viswater gaat het steeds beter, en daardoor is de vis nu op zijn schoonst sinds jaren. Overigens raadt het voedingscentrum de grote visfans onder ons wel aan om te variëren bij het eten van vette vis, omdat schadelijke stoffen zich vooral in vetweefsel ophopen. Ook grote roofvissen hopen meer op dan hun plantetende tegenhangers.

Eigenlijk maakt Murk zich alleen zorgen om sportvissers die illegaal van hun eigen buit snoepen en palingstropers die in het grote rivierengebied vissen. Dat gebied is nog zwaar vervuild. De gevangen vis bevat daar hoge concentraties gif. Om die reden mag er al jaren niet commercieel worden gevist.

Buiten Europa en Amerika is de veiligheid niet altijd te garanderen. Murk raadt daarom aan tijdens een reis te variëren in de viskeuze, omdat verschillende soorten vis meestal niet dezelfde gifstoffen bevatten en u de ophoping ervan zo kunt beperken. U kunt zich beter beperken in de consumptie van schaal- en schelpdieren en grote roofvissen als haai en zwaardvis. Voedselvergiftiging door besmetting met bacteriën is echter een groter risico, meent Murk.

Eén, twee, of zeven keer in de week - het maakt dus allemaal niet meer uit, zolang u de vis maar via de legale Europese markt verkrijgt. Toch zijn er goede redenen om de visconsumptie te beperken. 'Overbevissing vormt een reële bedreiging,' vertelt Murk, 'en hoewel een beetje vis goed voor je is, voegt het voor de gezondheid niks toe om het vaker dan een keer per week te eten.'


Dat is dan ook de reden voor de wijziging van het voedingsadvies, zegt een woordvoerder van het voedingscentrum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden