Hoe ziet het werk van een Nederlandse F-16-piloot eruit?

AMSTERDAM - Op kilometers hoogte boven de Middellandse Zee patrouilleren vanaf vandaag Nederlandse straaljagers op zoek naar onbekende vliegtuigen die mogelijk met wapens op weg zijn naar Libië. Bedoeld voor Kadhafi óf voor de rebellen ¿ dat maakt niet uit, verzekert de NAVO.

Een F-16 boven Sardinië.Beeld afp

De Nederlandse F16-jachtvliegtuigen beperken zich voorlopig tot het handhaven van het wapenembargo tegen Libië. Deze week wordt duidelijk of de Nederlandse toestellen ook het vliegverbod zullen handhaven en gronddoelen zullen bestoken ter bescherming van burgers.

Maar vandaag vliegen de Nederlanders slechts een zogeheten 'viertje' buiten de territoriale wateren van Libië. Vanaf de kleine vliegbasis Decimomannu op het Italiaanse eiland Sardinië vliegen vier F-16's richting een operatiegebied, aangewezen door een luchtmachthoofdkwartier in het Turkse Izmir. Eenmaal in het gebied melden zij zich bij een AWACS-radartoestel, dat de gevechtsleiding overneemt. Die stuurt de F-16's op verdachte toestellen af.

Uur onderweg
In de praktijk zijn de F-16's een uur onderweg naar hun operatiegebied. Daarna vliegen ze in een bepaald patroon en bedienen de vliegers hun sensoren. De radar in de neuskegel kan ruim 80 kilometer ver speuren naar andere vliegtuigen, maar ook neerwaarts worden gericht om vaartuigen te volgen. Soms vliegen de
F-16's met z'n vieren achter elkaar, met enige kilometers tussenruimte, soms in paren. Bij een groot gebied kiezen vliegers vaak voor een ellipsvormige baan, grotere gebieden worden bewaakt in vierhoekige of driehoekige vliegpatronen.

400 kilometer
De AWACS, waarvan de NAVO er dagelijks drie inzet bij Libië, kan ruim 400 kilometer om zich heen kijken. De militairen aan boord van dat vliegtuig, onder wie soms Nederlanders, houden alle vliegbewegingen in hun deel van het luchtruim bij, en sturen snelle jagers naar onbekende radarcontacten.

De Nederlandse F-16's nemen zogeheten Aim120-radargeleide luchtraketten mee. Daarmee kan de vlieger op circa 50 kilometer afstand een ander toestel neerhalen. Voor de kortere afstand heeft hij ook nog Aim-9-infraroodgeleide raketten bij zich. Daarnaast beschikt het toestel over een 6-loops 20 mm boordkanon met 510 patronen.

Geen bommen
Wat opvalt, is dat Nederland het F-16 detachement geen bommen heeft meegegeven. Mochten de vliegers worden ingezet om de rest van VN-resolutie 1973 uit te voeren, dan kunnen zij zich moeilijk verdedigen tegen mogelijke luchtdoelbatterijen. De F-16's kunnen wel zogeheten flares afschieten om draagbare hittezoekende raketten af te weren.

Mocht een F-16 neerstorten, dan kan de vlieger proberen zijn schietstoel te gebruiken. Als hij in zee belandt, blaast een piepklein rubberbootje zich op. Een reddingsteam van de NAVO gaat dan op zoek naar het radiobaken van de vlieger. Boven vijandig gebied zal de vlieger zich vervolgens proberen te verstoppen.

Tanken in de lucht
In de praktijk zitten de tien vliegers van het F-16 detachement zes tot acht uur lang in hun cockpit. Zij tanken geregeld bij in de lucht. Dat kan onder meer bij de Nederlandse KDC-10, die is gestationeerd op het civiele vliegveld Elmas op Sardinië. Deze toestellen met vier bemanningsleden, vliegen urenlang in zogheten tankertracks, ellipsvormige banen hoog in de lucht. Daar worden de jachtvliegtuigen om de beurt naartoe gedirigeerd door de AWACS. Een zogeheten boomoperator halverwege de KDC-10 sluit via een monitor een brandstofstang aan en geeft 1.750 liter per minuut door.

Routine
Voor de meeste Nederlandse vliegers zal het afdwingen van een wapenembargo routine zijn. De meeste F-16 vliegers zijn al vaak in Afghanistan geweest om daar luchtsteun te geven aan ISAF-troepen.

De luchtmacht stuurde echter ook een paar vliegers zonder uitzendervaring naar Sardinië, zodat zij hun eerste operationele ervaring kunnen opdoen. Het detachement bestaat uit tien vliegers, inclusief commandant Johan van Deventer (zie hieronder).

Als je een halve dag zit vastgesnoerd in een F-16 cockpit, vragen buitenstaanders vaak, waar plas je dan? Daarvoor krijgen vliegers een zakje mee met vochtabsorberende gel. Sommige vliegers doen op een rustig moment hun riemen los, schakelen hun schietstoel uit en doen hun best goed te mikken. Anderen dragen een condoom dat met een slangetje is verbonden met de gelzak. De condooms worden versterkt in de maten small, medium en large.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden