8 vragenVan Trump naar Biden

Hoe ziet het transitieproces in de VS er nu uit?

Joe Biden heeft de verkiezingen gewonnen, maar zit nog niet in het Witte Huis. Dat ligt niet alleen aan rechtszaken. Hij moet wachten op zijn inauguratie op 20 januari. Voor die tijd moet er nog heel wat gebeuren.

President Donald Trump steekt zijn duimen omhoog na een potje golf afgelopen zondag.Beeld AP

Wat doet Team-Biden tot 20 januari?

Joe Biden, Kamala Harris en hun transitieteam begonnen dit weekend aan een enorme klus. Ze moeten de machtsoverdracht zo voorbereiden dat de nieuwe regering vanaf dag 1 volledig operationeel is. Zo moeten er meer dan 4000 politieke vacatures worden ingevuld en moeten kwartiermakers de financiën en lopende dossiers van ministeries en diensten gaan doorlichten. Ook moet er snel een plan komen voor de bestrijding van de coronacrisis, en een economisch steunpakket. Het voorwerk daarvoor is al maanden geleden begonnen.

Hoeveel tijd is er voor de transitie?

De transitieperiode telt dit keer 78 dagen, tussen de verkiezingsdatum 3 november (de dinsdag na de eerste maandag van november), en de presidentiële inauguratie op 20 januari, een datum die in de grondwet is vastgelegd. Elke dag dat nog niet zeker is wie de nieuwe president wordt gaat van die periode af. Afgelopen week zijn er al vier dagen verloren gegaan door het tellen van de vele poststemmen die vanwege de coronacrisis werden uitgebracht. Onenigheid over de uitslag kan de termijn verder bekorten. In 2000 beslechtte het Hooggerechtshof pas na vijf weken de verkiezingsstrijd tussen Al Gore en George Bush.

Verkiezingen afronden kost tijd?

Ja, en dat ligt niet alleen aan de aangekondigde rechtszaken van Trump. Elke staat moet de definitieve verkiezingsuitslag officieel bekrachtigen. Eventuele hertellingen (zoals nu in Georgia) of disputen over de uitslag moeten voor die tijd zijn afgehandeld. De zogeheten ‘safe harbor’ deadline voor bekrachtiging is dit jaar 8 december. Zes dagen later, op 14 december, komen de kiesmannen en -vrouwen van de staten bijeen in het Electoral College om de winnaar aan te wijzen. Het nieuw verkozen Congres neemt op 6 januari de uitslag in ontvangst. Vervolgens zullen Biden en Harris op 20 januari officieel in Washington worden ingezworen.

Krijgt Team-Biden faciliteiten voor de transitie?

Ja, de obscure US General Services Administration, de huisbaas van de federale overheid, stelt op grond van de Presidential Transition Act kantoorruimte, fondsen en andere faciliteiten ter beschikking als de GSA heeft vastgesteld dat Biden en Harris ‘klaarblijkelijk’ zijn verkozen, en dus formeel kunnen worden erkend als president- en vicepresident-elect. Pas na deze officiële start van de transitie kan Team-Biden stukken inzien, geld uitgeven en kwartiermakers op ministeries afsturen. Overigens is Team-Biden niet afhankelijk van het transitiebudget (dit jaar 9,9 miljoen dollar), want het kan ook uit een riant gevulde campagnekas putten.

Is die formele erkenning al geregeld?

Nou nee. De baas van de GSA, de door Trump benoemde Emily Murphy, liet zaterdag weten dat zij zich bij de erkenning van de ‘klaarblijkelijk succesvolle kandidaat’ aan de grondwet zal houden, maar verder houdt ze zich stil. Volgens insiders wil ze niet vooruitlopen op president Trump. Zondag riep het onpartijdige Center for Presidential Transition Murphy ondanks de lopende rechtszaken op Biden snel te erkennen om de transitie niet nodeloos te vertragen. Experts denken dat het toch wel goed komt. Ambtenaren zijn bij wet verplicht mee te werken aan een machtsoverdracht (net als overigens de regering zelf). Diverse federale diensten zijn daarmee ook al begonnen. Zo heeft de Secret Service de beveiliging van Biden en Harris al opgevoerd.

Kan Trump de transitie nog traineren?

Tot op zekere hoogte, hoewel er weinig historische voorbeelden zijn van presidenten die het hun opvolger expres moeilijk maken. Het is goed gebruik dat ze tot de machtsoverdracht geen ingrijpende besluiten meer nemen. Trump kan zijn rechtszaken tegen de verkiezingsuitslagen in Arizona, Georgia en Pennsylvania tot 14 december doorzetten, tot aan het Hooggerechtshof toe. Hij kan ook presidentiële besluiten nemen die de transitie dwarsbomen. Maar een zittende regering is verplicht mee te werken aan de transitie, en dit jaar is de inzet wel heel hoog. Zo moet het demissionaire ‘lame duck’ Congres het voor 11 december zien eens te worden over de begroting, op straffe van een nieuwe shutdown,  waarin delen van de federale overheid op slot gaan.

Wanneer betrekt Biden het Witte Huis?

Na zijn inauguratie op 20 januari. Bij het aantreden van een nieuwe president vindt er tijdens de inauguratieplechtigheid op het Capitool altijd een dubbele verhuizing plaats. In een nauwgezette choreografie worden de inventaris van de uitgaande president en zijn gezin het Witte Huis uitgedragen en die van zijn opvolger ingehuisd. Zo ook nu. Alles wordt tot in de puntjes geregeld, tot en met de schilderijtjes aan de wand en Bidens favoriete snack in de koelkast. 

En wat als Trump weigert het Witte Huis te verlaten? 

In dat geval, zeggen experts, is hij in overtreding en zal de Secret Service hem het terrein af escorteren. Desnoods met harde hand.

Lees meer

Team Biden is al weken druk met samenstellen regeringsploeg: wie worden genoemd?
Het team van Joe Biden is al weken druk met de voorbereiding van de machtsoverdracht en de invulling van een regeringsploeg. Veel benoemingen hebben Republikeinse steun nodig. De eigen Democratische achterban roert zich ook. Wie worden er genoemd?

Weg met de Muur, terug naar het Klimaatakkoord: dit is Biden van plan
Zodra Joe Biden in januari zijn intrek heeft genomen in het Witte Huis, gaat het roer om. Biden heeft laten weten dat hij allerlei presidentiële decreten van Trump zal terugdraaien met zijn eigen decreten. Voor andere wijzigingen is hij afhankelijk van de Senaat, die mogelijk in handen blijft van de Republikeinen. Welke veranderingen zijn op til?

Vicepresident Kamala Harris vertegenwoordigt alles wat Biden niet is
Met Kamala Harris heeft de Verenigde Staten er een baken van hoop bij gekregen. Haar overwinningsspeech zaterdagavond bracht tranen van vreugde teweeg en zelfs euforie door het hele land. Ze wordt de eerste vrouwelijke, zwarte vicepresident van het land en heeft een migrantenafkomst.

Trump geeft zich nog niet gewonnen (maar zijn juridische plan van aanpak lijkt zinloos)
Joe Biden mag voor het oog van de wereld de overwinning in de Amerikaanse verkiezingen hebben opgeëist, president Trump geeft de strijd allerminst op. Hij houdt vol dat niet Biden maar hij heeft gewonnen, en spant rechtszaken aan die dat zullen bewijzen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden