Hoe zelfredzaamheid in de Vughtse praktijk werkt

Olaf Tempelman bericht tot aan de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart vanuit Vught over de stand van het land. Aflevering 13: hoe de WMO in de Vughtse praktijk werkt.

Diane van der Struijk toont haar duofiets aan coach Jos van Leest. Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant

Op haar 14de veranderde het leven van Diane van der Struijk (54) uit Vught ingrijpend. Een smak tegen de bodem van het zwembad resulteerde in hersenletsel. Als gevolg daarvan zijn haar hormoonhuishouding en haar bioritme snel verstoord.

In de jaren dat zij als arbeidstherapeute en activiteitenbegeidster op de dagafdeling van het psychiatrisch ziekenhuis Reinier van Arkel in Vught werkte, had zij een regelmatig leven. Door de bezuinigingen in de zorg werd haar functie geschrapt. Het was het begin van een heftige en moeilijke periode waarin zij zich op haar toekomst moest herbezinnen.

Olaf Tempelman bericht tot aan de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart vanuit Vught over de stand van het land. Lees hier de voorgaande afleveringen terug.

In oktober vorig jaar besloot zij contact op te nemen met het 'loket' Wegwijs+ van de gemeente Vught. De eerste keer dat zij op het Vughtse gemeentekantoor om de tafel zat met cliëntondersteuner Jos van Leest, vloeiden er flink wat tranen. De tweede sessie spraken ze al over haar toekomst en wat zij het liefst zou willen gaan doen: in Vught een dagbesteding beginnen voor mensen met hersenletsel.

Vandaag fiets ik met Jos van Leest mee naar het huis van Diane van der Struijk. Dit uitstapje dank ik aan een verzoek dat ik bij de gemeente heb ingediend: kunnen jullie mij laten zien hoe de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (WMO), het meest bediscussieerde wapenfeit van het kabinet Rutte II, werkt in de Vughtse praktijk?

'Zorg op maat'

Jos van Leest werkt al decennia met mensen met een beperking. Hij komt van de organisatie MEE in Den Bosch. Na de invoering van de WMO kreeg hij zijn werkplek bij de gemeente Vught. Sinds 2015 hebben gemeenten er veel nieuwe taken bij op het vlak van zorg en ondersteuning. In het Vughtse samenwerkingsverband Wegwijs+ komen diverse soorten ondersteuning en hulpverlening samen: jeugdzorg, hulp bij schulden, maatschappelijk werk, bijstand, mantelzorgondersteuning en meer. Niet alleen ambtenaren, maar ook hulpverleners houden nu kantoor in Vughts nieuwe, ovaal gestapelde gemeentehuis.

Het is een understatement dat er veel te doen is geweest over de WMO, de taakverzwaring van de gemeenten en de 'zorg op maat' die zij moeten leveren. Willemijn Verhave, beleidsmedewerker van de gemeente, wijst twee jaar na de invoering graag op een groot voordeel in de Vughtse praktijk. 'De lijntjes zijn korter geworden. We weten beter wat er speelt. Hulpverleners die vroeger kilometers van elkaar zaten, kunnen nu direct met elkaar overleggen en dingen coördineren. In een huishouden met schulden kan bijvoorbeeld ook sprake zijn van verslaving. We zorgen dan éérst voor verslavingshulp en wanneer de situatie dat toelaat, helpen we die mensen met afspraken met schuldeisers. Dat kunnen we als gemeente doen omdat we meer verantwoordelijkheden hebben dan voorheen.'

Zelfredzaamheid

Een ander aspect van de WMO waarover veel te doen is geweest: de zelfredzaamheid die wordt verwacht van mensen. Dat element zien we terug in de training 'Sociaal Netwerk' die cliëntondersteuner Jos van Leest doet met Diane van der Struijk. Na twee sessies wist Van Leest: deze cliënt heeft een concreet doel voor ogen, een dagbesteding voor hersenletselpatiënten in Vught, ze weet alleen nog niet goed hoe ze dat van de grond krijgt. Daarvoor moet ze haar eigen sociale netwerk leren gebruiken.

Voor de vijfde sessie van deze training fietsen we op een maandagmorgen door de motregen naar het huis van Van der Struijk. Daar zit de woonkamer al vol met mensen die zij voor deze bijeenkomst heeft uitgenodigd. Alle genodigden hebben flink wat ervaring met hersenletsel, dan wel als hulpverlener, dan wel als patiënt of 'ervaringsdeskundige'.

Kansrijk

Vooral Thea Bevers uit Gemert heeft voor Diane van der Struijk flink wat tips. Nadat haar man hersenletsel opliep, begon zij in Gemert een soort dagbesteding die lijkt op wat Van der Struijk in Vught voor ogen staat. Als het gesprek tussen de genodigden eenmaal goed op gang is, verlaat Jos van Leest het gezelschap - niet omdat het 'niet gezellig is', maar omdat zelfredzaamheid een sleutelbegrip is in de WMO 2015.

'Vroeger was ik erbij gebleven', zegt hij. ' Nu worden mensen al in een vroeg stadium aangespoord zelf de regie te nemen. Idealiter ben ik het sleepvliegtuig en is de cliënt het zweefvliegtuig.'

Alle aanwezigen geloven dat een dagbesteding voor mensen met hersenletsel in Vught kansrijk is. Vught staat in de toptien van meest vergrijsde gemeenten van Nederland - hoe meer senioren, hoe groter doorgaans het aantal mensen dat kampt met de gevolgen van hersenletsel.

Er wordt gediscussieerd over potentiële locaties en subsidiegevers. Een busje om mensen te bezoeken heeft Van der Struijk al. Wat zij ook al heeft: een aangepaste duofiets. Vorig jaar organiseerde zij Hersenletsel on Tour, waarin hersenletselpatiënten geld inzamelen voor speciale duo- of revalidatie-fietsen. Zo'n fiets is een flink gevaarte en ziet eruit als een waterfiets op wielen. Trots toont Van der Struijk de hare in haar schuur. Als we er binnenkort met mooi weer mensen op door Vught zien fietsen, weten we dat zij in haar opzet is geslaagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden