Hoe wilder de natuur, hoe soberder de villa's

EERST overheerst een gevoel van teleurstelling. De woonkamer ademt de sfeer van een mausoleum. Toch zien we hier het interieur van een huis dat in de geschiedenis mythische proporties heeft aangenomen, Casa Malaparte, genoemd naar de controversiële politicus/schrijver Curzio Malaparte....

Het is dus een huis dat voornamelijk vanwege zijn ligging op die ongenaakbare kust van Capri tot de verbeelding spreekt, maar helaas is het ondoenlijk het te bezichtigen. Na de dood van Malaparte in 1957 werd het verzegeld en stond het twintig jaar leeg. De informatie die Richard Weston, de schrijver van het boek Het huis in de 20ste eeuw, beschikbaar stelt, komt dan ook als geroepen. Bijzonder detail bijvoorbeeld is het ruitje achter de open haard waardoor je door de vlammen heen de Middellandse Zee ziet glinsteren. Water en vuur, kan het symbolischer?

De huizen die Weston in zijn oogverblindende (maar amuzikaal geschreven) overzicht heeft verzameld, lijken te vergroeien met de natuur. Dat bevestigt het vermoeden dat goede architectuur niet zonder het landschap kan. Hoe wilder de natuur, hoe soberder de villa's en bungalows die erin zijn neergelegd - dat is een conclusie die uit Westons compilatie valt te trekken. Een andere conclusie is dat het huis zich heeft ontwikkeld van een fort met tierelantijnen tot een glasheldere rechthoekige doos of L-vormige boemerang.

De villa als opgave is door de huidige rijksbouwmeester het snoepje van de architectuur genoemd, mits hoog budget en goed tegenspel van de opdrachtgever zijn verzekerd. Ludwig Mies van der Rohe zal dat ongetwijfeld beamen - hij is met veel transparante villa's in het boek vertegenwoordigd - hoewel hij bittere herinneringen zal hebben gehad aan het Farnsworth House, waarover een rechtszaak werd gevoerd. Tijdens de bouw ontdekte Edith Farnsworth dat ze geldschieter was voor allerlei bouwkundige experimenten, terwijl de uitgaven zich verdubbelden. Vervolgens hield ze er een huis aan over waarin een aparte slaapkamer voor de gasten ontbrak. Die moesten dan maar op de grond slapen. Na twintig jaar was ze het zat en vertrok ze uit haar gesmade huis. Dat ging de geschiedenis in als Gesamtkunstwerk en zou de toon zetten voor andere villa's die voorkomen in Westons boek - langwerpige glazen dozen leunend tegen een lange, beschutte muur.

Van der Rohe's triomf tegenover de teleurstelling van de opdrachtgever, het is de keerzijde van de glamour die uit het boek straalt. Geluk kan de architect niet garanderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden