Column

Hoe werkt winstuitkering in de zorg?

De emoties lopen hoog op in het debat over winstuitkeringen door ziekenhuizen. Moet het mogen, of niet? Ik ben nog niet zover en vraag me vooral af: hoe zit die sector financieel in elkaar? Hoe zou winstuitkering kunnen werken? Niet beginnen met argumenteren, eerst observeren. Zullen we eens kijken?

null Beeld anp
Beeld anp

Accountantsfirma BDO publiceert jaarlijks een 'benchmark' van de ziekenhuisfinanciën en dat is een goed startpunt voor het observeren. In 2014 maakten alle 67 algemene ziekenhuizen samen (de academische niet meegerekend dus) 300 miljoen euro winst op een omzet van 14 miljard euro. Van het balanstotaal van 15 miljard bestaat zo'n 3 miljard uit eigen vermogen. Gemiddeld over de hele sector is de solvabiliteit (het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal) dus 20 procent. Voor een non-profitsector met tamelijk zekere omzet zijn dit branchegemiddeldes zonder invloed op de stand van de wenkbrauwen.

Maar BDO constateert een tweedeling binnen de branche, een tweedeling die bovendien verscherpt. Een op de vijf ziekenhuizen staat er financieel echt slecht voor. Voor hen is het in de woorden van BDO 'code rood'. Volgens de accountants zijn het vooral kleine ziekenhuizen die kampen met verlies (in plaats van winst) en een slechte balanspositie met weinig of geen eigen vermogen.

Wat gebeurt er nu met kleine ziekenhuizen in zwaar weer? Die fuseren met grotere ziekenhuizen die er financieel beter voor staan. 'Uit onze ranking blijkt dat een juridische fusie tussen een relatief zwak en sterk ziekenhuis veelal per saldo leidt tot een goed rapportcijfer.' De verlieslatende locatie blijft dan meestal wel open, maar moet natuurlijk wel gereorganiseerd worden.

In deze sector wil het kabinet dus de weg openen om winst uit te keren. Ziekenhuizen, nu stichtingen zonder winstoogmerk, moeten dan vennootschap worden. Voor het uitkeren van winst gelden eisen. Het ziekenhuis moet drie jaar achtereen winst maken. De solvabiliteit moet ten minsten 20 procent bedragen (het branchegemiddelde dus) en de kwaliteit van de zorg moet op orde zijn.

Er zijn, het BDO-rapport indachtig, in feite twee gevallen.

Casus 1: het (middel)grote ziekenhuis dat er financieel goed voor staat. Je kunt je voorstellen dat een langetermijnbelegger hierin best wil investeren. Een woordvoerder van het pensioenfonds van de zorg, PFZW, merkte in deze krant donderdag terecht op: 'Een ziekenhuis is voor ons te klein. Als er een beleggingsfonds zou zijn dat belegt in ziekenhuizen, zou dat interessant kunnen zijn.' Goed, een beleggingsfonds dan. Het punt is: er kan best vraag zijn naar deze ziekenhuisaandelen. Een laag maar stabiel rendement kan aantrekkelijk zijn. Wat moeilijker te snappen valt: waarom zou het management van zo'n ziekenhuis deze route kiezen? Daar is geen enkele aanleiding toe. Deze deal, zou ik denken, komt niet tot stand.

Casus 2: een klein ziekenhuis in zwaar weer. Hier zal het ziekenhuisbestuur de investeerder met open armen ontvangen. Een kapitaalinjectie is zeer welkom, mevrouw! Wat in deze casus lastig is voor te stellen: dat die investeerder ook echt komt. Want die zou dan als een soort bedrijvendokter moeten helpen reorganiseren, winstgevendheid herstellen, vijf of tien jaar de winst moeten toevoegen aan het eigen vermogen, om er dan uiteindelijk eens wat rendement uit te kunnen halen. Voor durfinvesteerders is dit geen aantrekkelijk verhaal. Als die een organisatie redden, willen ze ook serieus rendement maken. Deze deal komt dus evenmin tot stand.

Wat in deze casus wel kan, is dat een ondernemend type het ziekenhuis de facto overneemt en via dochterbedrijven die diensten leveren aan het ziekenhuis, toch winst maakt aan de constructie. Of dat hij verdient aan de rente op leningen die hij aan het ziekenhuis verstrekt. Maar dat gebeurt nu al, zonder dat het ziekenhuis zelf winst uitkeert.

Mijn vermoeden is daarom dat argumenteren overbodig is.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren?

frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden