Analyse

Hoe werkt het nieuwe vaccin van Novavax, dat met Pfizer en Moderna gaat concurreren als ‘booster’-prik?

Dit najaar wordt het Amerikaanse Novavax-vaccin op de Europese markt verwacht. Net op tijd voor de derde prik die nodig is om tegen corona beschermd te blijven. Hoe werkt het? 

President Moon Jae-in (rechts) bekijkt een vaccinflesje van het Koreaanse bedrijf  SK Bioscience Co, dat samenwerkt met Novavax. De Amerikaanse farmaceut wil zich met zijn coronavaccin onder meer gaan richten op de Aziatische markt. Beeld EPA
President Moon Jae-in (rechts) bekijkt een vaccinflesje van het Koreaanse bedrijf SK Bioscience Co, dat samenwerkt met Novavax. De Amerikaanse farmaceut wil zich met zijn coronavaccin onder meer gaan richten op de Aziatische markt.Beeld EPA

De Europese Commissie bestelde deze week 100- tot 200 miljoen doses van een nieuw en veelbelovend coronavaccin. Het eiwitvaccin van de Amerikaanse producent Novavax zal vanaf eind dit jaar met Pfizer en Moderna concurreren op de markt voor de zogenoemde ‘booster’-injectie. Dat is een derde inenting die na zes tot twaalf maanden waarschijnlijk noodzakelijk is om de immuniteit op peil te houden. De bescherming na vaccinatie neemt na verloop van tijd namelijk langzaam af, net als bij vaccins tegen andere virusinfecties zoals de griep. Eerste testresultaten wijzen erop dat een derde inenting met Novavax een vergelijkbaar sterke afweerrespons opwekt als een herhaalinjectie met Pfizer.

Gewoon in de koelkast

Uit grootschalige veldproeven blijkt dat het Novavax-vaccin net zo goed tegen ziekenhuisopname beschermt als de mRNA-vaccins van Pfizer en Moderna. Het heeft daarnaast als groot voordeel dat vaccinatiecentra en huisartsen het in de koelkast kunnen bewaren. De vaccins van Pfizer en Moderna moeten diepgevroren (bij temperaturen van respectievelijk -70 en -20 graden Celsius) worden opgeslagen. Daardoor zijn Pfizer en Moderna minder geschikt voor gebruik in warme landen met een gebrekkige stroomvoorziening.

Hoewel Pfizer en Moderna meer dan genoeg vaccins kunnen leveren voor een eventuele derde vaccinatieronde in Europa, wil de EU toch ook andere vaccins inkopen. Novavax is niet alleen interessant vanwege de goede bescherming en de hogere bewaartemperatuur, maar ook omdat het anders werkt dan de vaccins die tot nu toe in Europa gangbaar zijn (waaronder ook AstraZeneca en Janssen). De EU doet zo aan risicospreiding, verklaarde de Europese Commissie woensdag na de ondertekening van het definitieve leveringscontract. Niemand weet immers welk type vaccin op lange termijn het best beschermt tegen nieuwe virusvarianten: de vectorvaccins van AstraZeneca en Janssen, de mRNA-vaccins van Pfizer en Moderna, of de eiwitvaccins van Novavax en Sanofi (dat nog in ontwikkeling is).

Eiwitten worden direct ingespoten

Het Novavax-vaccin bevat kopieën van de eiwituitsteeksels die alle varianten van het coronavirus kenmerken. Die eiwitten worden dus direct bij de gevaccineerde ingespoten, waardoor het lichaam leert de corona-eiwitten te herkennen en te bestrijden. De vaccins van Pfizer en Moderna werken met een extra tussenstap. In die vaccins zit een stukje nagemaakt coronavirus-rna. Dat rna stimuleert het lichaam vervolgens de corona-eiwitten zelf aan te maken, die op hun beurt het afweersysteem tot actie prikkelen.

AstraZeneca en Janssen verpakken een stukje coronavirus-dna in een verkoudheidsvirus. Ook die vaccins zorgen ervoor dat de gevaccineerde de kenmerkende eiwitten zelf aanmaakt in plaats van die direct toe te dienen, zoals Novavax doet.

Productieproblemen

Novavax zit al heel lang in de pijplijn en had eigenlijk dit voorjaar al verkrijgbaar moeten zijn. Dat het nog steeds niet op de markt is, is voornamelijk te wijten aan productieproblemen. Volgens de bestuursvoorzitter van het bedrijf zijn die problemen bijna opgelost en kan Novavax vanaf september 100- tot 150 miljoen doses per maand produceren. De Europese Unie sloot in december vorig jaar al een herenakkoord met de Amerikanen over de levering van het eiwitvaccin. Novavax wil het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) in oktober toestemming vragen voor verkoop in de EU. Pfizer en Moderna hebben hun vaccinprijzen recentelijk flink verhoogd, dus Novavax zou ook vanuit kostenoogpunt aantrekkelijk kunnen zijn voor EU-landen.

De Amerikanen komen te laat met hun vaccin om nog een substantiële bijdrage te leveren aan de eerste vaccinatierondes in westerse landen. Maar in Azië en Afrika zijn nog weinig mensen gevaccineerd en is er voor het koelkastvaccin Novavax nog veel winst te behalen. Het bedrijf geeft daarom prioriteit aan markttoelating in Azië. Novavax heeft zijn eerste aanvragen voor spoedtoelating ingediend in India, de Filipijnen en Indonesië. Vanaf september volgen het Verenigd Koninkrijk, Canada, de Verenigde Staten en de Europese Unie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden