'Hoe werken 11 ministeries, 12 provincies, 415 gemeenten en 26 waterschappen samen?'

Door internet kunnen overheidsorganisaties beter met elkaar samenwerken en zelfs overheidsbrede voorzieningen inrichten. Lost dat Umberto's paradox op? Davied van Berlo, initiatiefnemer van Ambtenaar 2.0 en Pleio, legt uit.

Het ministerie van Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM) in Den Haag. Beeld ANP

Enige tijd terug besteedde radiozender BNR aandacht aan het conflict tussen de Arbeidsinspectie en de politie. De politie kreeg een boete opgelegd omdat te weinig was gedaan om de hoeveelheid overwerk van medewerkers te beperken. De zender vond het een voorbeeld van overheidsorganisaties die elkaar bezig houden. Presentator Humberto Tan vroeg zich vertwijfeld af: 'Moet de overheid niet ingrijpen?'

Verschillende organisaties
Twee beelden van de overheid lopen in deze situatie door elkaar heen, namelijk van overheidsorganisaties die bepaalde taken uitvoeren en dus ook in een verhouding tot elkaar staan, maar ook de perceptie van de overheid als één instantie die staat voor het algemeen belang. Ik noem het Humberto's paradox. Beide beelden zijn waar maar lijken ook met elkaar in tegenspraak. De overheid is tegelijkertijd één organisatie èn een verzameling van organisaties met eigen doelen en taken.

Organisatorisch bestaat de Nederlandse overheid momenteel uit elf ministeries, twaalf provincies, 415 gemeenten en 26 waterschappen. Verschillende uitvoeringsorganisaties, diensten, agentschappen, zelfstandige bestuursorganen, etc. werken echter in meer of mindere mate zelfstandig en de lijst wordt verder aangevuld met een groot aantal onderwijsinstellingen, zorgorganisaties en veiligheidsdiensten op verschillende niveaus. Daarnaast zijn er diverse samenwerkingsverbanden waarvoor weer nieuwe organisaties zijn opgericht.

Kennis bij elkaar brengen
Aan de andere kant is het ook mogelijk om de overheid als één geheel te zien en als één geheel te laten werken. Via internet bestaan grenzen niet en kun je dus overheidsbrede voorzieningen organiseren. Zo zijn we ook met Ambtenaar 2.0 van start gegaan. Door platformen te bieden (via internet, maar ook de Open Koffie en de Dag van de Ambtenaar 2.0) brengen we overheidsbreed een netwerk van ambtenaren 2.0 bij elkaar om kennis en ideeën uit te wisselen over de overheid 2.0.

Je kunt je afvragen waarom niet elke beroepsgroep binnen de overheid zo'n platform heeft. Gelukkig zijn er al enkele mooie voorbeelden. Vaknetwerken brengen vakgenoten uit de hele overheid bij elkaar zodat ze elkaar vragen kunnen stellen en kennis kunnen uitwisselen, bijvoorbeeld PIANOo voor aanbesteden, StadSPOORT voor ruimtelijke ordening, Naleving.net voor werk en inkomen en Digischool.nl voor onderwijs. Wie kent er meer?

Platformen
De mogelijkheden van platformen en marktplaatsen worden steeds vaker ingezet. Zo is er een intranet voor het Rijk (Rijksportaal) en voor het uitwisselen van computers, meubilair, etc. is er de Rijksmarktplaats. Ook voor het uitwisselen van ideeën binnen en tussen organisaties is een marktplaats ingericht: de Ideeëncentrale. Dit zijn officiële platformen die door overheidsorganisaties zijn opgericht. Soms zijn het echter individuele initiatieven die aan de rest van de overheid ter beschikking worden gesteld.

Zo zijn Overbijdeoverheid.nl en ambtenarenprikbord.nl opgericht door individuele ambtenaren. Deelstoel.nl is een site waar overheidsorganisaties werkplekken (met koffie en wifi) beschikbaar kunnen stellen aan ambtenaren van andere organisaties. Vorige week hebben we kunnen zien hoe via Trainjecollega.nl een overheidsbrede cursusweek is georganiseerd waar ambtenaren iets waar ze zelf goed in zijn kunnen leren aan collega's.

Overheidsbreed werken
Er zijn dus al verschillende voorbeelden van platformen die voor de hele overheid zijn en initiatieven die overheidsbreed gebruikt kunnen worden, met name voor kennisuitwisseling en bedrijfsvoering. In hoeverre kan ook het werk van ambtenaren overheidsbreed worden? Er zijn al pools van medewerkers die bijvoorbeeld Rijksbreed werken, zoals de Algemene Bestuursdienst voor managers en I-interim Rijk voor projectmanagers, maar zou dat voor alle functies kunnen werken?

Het potentieel aan kennis binnen de overheid is groot, maar de uitdaging is vaak om de juiste mensen te vinden. Als in een gemeente behoefte is aan specifieke kennis, kan natuurlijk ook iemand uit een buurgemeente komen helpen als daar al ervaring is. Of van de provincie of een waterschap. Hoe gaan we dat organiseren?

In samenwerking met het ministerie van Binnenlandse Zaken is de site Flexbee opgericht als platform voor de overheidsbrede uitwisseling van taken en medewerkers. Op die site kunnen opdrachtgevers hun vacatures of projecten beschikbaar stellen en kunnen ambtenaren zich presenteren of zich inschrijven op opdrachten. Het ministerie probeert ook eventuele arbeidsrechtelijke belemmeringen weg te nemen. Vervolgens kun je in Pleio een ruimte openen om online samen te werken, waar je ook bent.

Humberto
Daarmee lossen we het voorbeeld van Humberto uit de inleiding niet op. Verschillende overheidsorganisaties hebben een verschillende rol en dat is maar goed ook. Schoenmaker blijf bij je leest. Dat is ook niet wat deze zaak een paradox maakt. De paradox ontstaat wanneer er een tegenstelling ontstaat waar die niet nodig is, bijvoorbeeld bij het zo efficiënt mogelijk organiseren van de bedrijfsvoering.

Er zijn genoeg taken binnen de overheid waarbij het geen verschil maakt bij welke organisatie je werkt. Die taken kunnen efficiënter worden georganiseerd door gebruik te maken van platformen op internet. Daar mogen best nog wat meer voorbeelden van komen. Ken jij er nog een paar?

Davied van Berlo is verbonden aan Overheid 2.0

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden