ProfielChristian Drosten

Hoe werd deze Duitse viroloog een corona-ster?

Viroloog Christian Drosten (48) kreeg donderdag in Berlijn het Bundesverdienstkreuz uitgereikt.Beeld EPA

Zijn podcast behoort tot de best beluisterde in Duitsland en zijn fans fantaseren over hem als romantische date. Of als Bondskanselier. De Duitse viroloog Christian Drosten is in eigen land een fenomeen geworden. Er is  zelfs een punkband die zijn heldendaden bezingt. In de clip doodt Drosten virussen met zijn ogen.

Christian Drosten (48) is viroloog en sinds een half jaar de beroemdste wetenschapper van Duitsland. Deze week kreeg hij een Bundesverdienstkreuz, de Duitse ridderorde, omdat hij met zijn ‘kennis, passie en ideeën een bijzondere bijdrage levert aan het indammen van het coronavirus’, aldus Bondspresident Frank-Walter Steinmeier.

Natuurlijk heeft de coronapandemie overal ter wereld wetenschappers in de schijnwerpers gezet, maar de roem van Drosten rechtvaardigt het woord cultus. Temeer omdat Drosten niet de voorzitter van het Duitse RIVM is en dus niet het rechtstreekse gevolg is van het feit dat hij nou eenmaal de mens is die naast de minister op televisie de zin van het pandemiebeleid moet uitleggen. Hoe werd Christian Drosten dan toch een corona-ster?

Sars en mers

Als Drosten een fictief personage was geweest, bijvoorbeeld de protagonist in een medisch-politieke dramaserie over een ontwrichtende pandemie, had niemand hem beter kunnen verzinnen dan de werkelijkheid. Een enigszins slungelige wetenschapper, op het tweede gezicht een knappe man, ondanks sporen van chronisch slaapgebrek. Iemand die in interviews met argumenten kan overtuigen, zonder de indruk te geven dat hij zichzelf graag hoort praten. Kortom, een nobel mens in witte jas, geknipt om per ongeluk in een heldenrol te tuimelen.

De werkelijkheid is prozaïscher, natuurlijk. Er zullen maar weinig medische cv’s zijn die zo akelig precies toegesneden lijken op deze pandemie als dat van Drosten, de leider van het Instituut voor Virologie aan het academisch ziekenhuis de Charité in Berlijn. Vanuit zijn functie adviseert Drosten de Duitse regering over het virus, ‘als een van vele wetenschappers’, zoals hij zelf graag onderstreept.

De jongen die opgroeide op een boerderij in Nedersaksen wist aanvankelijk niet wat hij wilde studeren. Geneeskunde was na biologie en chemische techniek de derde studie waaraan Drosten begon en de eerste die hij afrondde. Maar het plan om arts te worden gaf hij op na een poosje op de intensive care te hebben gewerkt, volgens Duitse media omdat overleden patiënten door zijn hoofd bleven spoken.

Na zijn promotie, summa cum laude, op PCR-testsystemen, was Drosten betrokken bij de ontdekking van het eerste gevaarlijke coronavirus dat deze eeuw de wereld trachtte te veroveren: sars. Begin 2003 belandde een stel uit Singapore in een ziekenhuis in Frankfurt, doodziek met een onbekende oorzaak. Drosten reed erheen, en was samen met collega’s van het instituut voor Tropengeneeskunde in Hamburg de eerste die een test ontwikkelde. De handleiding om die na te maken, zette hij openbaar online. Later ontwikkelde zijn team tests voor het mers-virus, ook lid van de coronafamilie .

Podcast

Toen de publieke omroep NDR in februari een viroloog zocht om vragen te beantwoorden over het nieuwe virus uit China, was Drosten dus een logische keuze. Het concept van de Corona Update is simpel. De redactie stelt de vragen die in Duitsland rond het virus leven, Christian Drosten antwoordt. Tot de zomer deed hij dat bijna dagelijks, nu wekelijks.

Drosten legt uit, weloverwogen en toegankelijk, hoe aerosolen werken, wat de toegevoegde waarde zou kunnen zijn van een sneltest, hoe je medische belangen afweegt tegen economische, of het ethisch verantwoord is om oudere mensen binnen te houden. 

Soms neemt hij duidelijk stelling, zo zegt hij al sinds maart dat mondkapjes zin hebben en articuleert hij de afgelopen weken duidelijke kritiek op de in zijn ogen lakser wordende omgang met de veiligheidsregels én op allerlei beweringen van corona-ontkenners. De 58 afleveringen van Drostens podcast zijn samen meer dan 60 miljoen keer gedownload.

Ruzie met Bild

Zijn bekendheid en invloed maken Drosten een van de lievelingsvijanden van de in Duitsland nogal radicale corona-ontkenningsbeweging. Op hun spandoeken is zijn foto tussen die van Merkel en gezondheidsminister Jens Spahn gefotoshopt, met daaronder te tekst ‘sluit ze eindelijk op!’.

Maar Drostens geduchtste criticus is de boulevardkrant Bild, de grootste krant van Duitsland. Eind april, precies in de tijd dat optimisten begonnen te fantaseren over heropening van de Duitse scholen, kwam de onderzoeksgroep van Drosten met de voorpublicatie van een kleinschalige studie waaruit zou blijken dat kinderen evenveel ‘viruslast’ bij zich zouden dragen als volwassenen.

Toen Bild er lucht van kreeg dat er in wetenschappelijke kringen kritiek was op de door Drosten gebruikte rekenmethoden, begon de krant een offensief tegen de viroloog. De zaak culmineerde in een vragenlijst waarop een Bild-redacteur per mail binnen een uur antwoord van Drosten eiste. Het antwoord dat hij kreeg was kort: ‘Ik heb wel wat beters te doen.’

Overigens paste Drosten zijn studie op grond van de wetenschappelijke kritiek wel aan, maar de conclusie bleef hetzelfde. De zin ‘Ich habe besseres zu tun’, werd de titel van een lied over de viroloog, geschreven door de Berlijnse punkband ZSK. Drosten, die gitaar speelt, heeft beloofd een keer met ze mee op te treden, als het virus is verslagen. In de clip doodt Drosten virussen met zijn ogen.

Wetenschapscommunicatie

Al voor het Bild-incident was Drosten begonnen in zijn podcast kritiek te uiten op de media. Journalisten zouden wetenschappers tegen elkaar uit proberen te spelen, een mate van zekerheid van wetenschappers verlangen die ze helemaal niet kunnen geven en vooral de indruk versterken dat niet politici het beleid maken maar virologen. Drosten vertelt het keer op keer: zijn rol is ‘slechts’ die van adviseur.

Waarom hij dan toch zoveel in de media is, wilde de Berlijnse krant Der Tagesspiegel onlangs in een interview weten. Drosten antwoordde dat hij gelooft in het belang van wetenschapscommunicatie en vindt dat wetenschappers beter tegen een lekenpubliek moeten leren zeggen ‘wat er aan de hand is’.

Voor zijn pogingen daartoe kreeg Drosten de ridderorde. ‘Ik ben blij in een land te leven waar mensen bestaan zoals u’, zei Bondspresident Steinmeier donderdag bij de uitreiking tegen Drosten. ‘Mensen die misschien eigenlijk iets beters te doen hebben dan het in ontvangst nemen van een orde, maar er juist daarom mee worden geëerd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden