Hoe VS-correspondent Michael Persson een man interviewde die met een pistool op hem afrende

Amerika-correspondent Michael Persson zocht in Mississippi een week lang naar het verhaal achter de dood van een 21-jarige zwarte jongen. Normaal gesproken is het gevaarlijkste aspect van zijn werk de vele uren achter het stuur en de slaap die dan op de loer ligt. Dit keer was dat anders.

Amerika-correspondent Michael Persson Beeld .

Hij wist wel dat zijn trip naar Mississippi geen risicoloze onderneming zou worden. Maar een schreeuwende, boze man die met een vuurwapen op hem afrende, dat had Michael Persson in vier jaar correspondentschap nog niet meegemaakt. ‘Hij liep op me af en zwaaide met een pistool’, zegt hij. ‘Fuck, wat een cliché, dacht ik, nu doet hij precies waar ik bang voor was.’ 

Er bestaan veiligheidsprotocollen voor alle correspondenten, vertelt Persson. ‘Die zorgen ervoor dat je van tevoren goed nadenkt over welke risico’s je loopt. Maar dat is voor correspondenten zoals ik en bijvoorbeeld Sterre Lindhout in Duitsland toch anders dan voor Ana van Es in het Midden-Oosten en Marjolein van de Water in Latijns-Amerika. Voor hen gelden die protocollen elke week. Voor mij is het grootste gevaar normaal gesproken dat ik bij lange autoritten achter het stuur in slaap val.’

Het was Perssons laatste dag in Mississippi, de volgende ochtend zou hij terugvliegen naar New York. De hele week in Scott County en omstreken had voor hem in het teken gestaan van de dood van de zwarte 21-jarige Willie Jones. Op 8 februari 2018 werd hij gevonden, opgehangen aan een boom in de tuin van zijn schoonfamilie, na een ruzie met zijn (witte) vriendin. Zelfmoord, zo concludeerden de autoriteiten razendsnel. Maar zo snel als het onderzoek werd afgesloten, des te meer vragen bleven onbeantwoord. Was dat omdat Willie zwart was? En zijn schoonfamilie wit?

Een straat in Mississippi. Beeld Michael Persson

Waarom raakte het verhaal van Willie Jones je zo dat je een kijkje ging nemen?

‘Fascinatie. Het klonk als een verhaal van een halve eeuw geleden, toen er nog een extreme scheiding tussen zwar​t en wit was. De sheriff wilde het duidelijk in de doofpot stoppen. Het was misschien ook mijn gevoel van frustratie, omdat zo snel bleek dat de autoriteiten en ook de pers er weinig mee gingen doen.’

Persson hoorde een jaar geleden voor het eerst van Willie Jones. Voor hem was het duidelijk dat er een verhaal moest zitten achter de manier waarop autoriteiten de zaak wegwuifden, maar in lokale kranten was er minimale aandacht voor de zaak. Tijdens zijn week in Mississippi sprak hij met de lokale Scott County Times. ‘Daar zaten maar twee journalisten, dus ik snap dat die keuzes moeten maken. Maar hun verklaring om niet in deze zaak te duiken was een andere: activisten roepen altijd dat het racisme is, zeiden ze, dat wordt vermoeiend. Dus ze zijn dat routinematig gaan negeren.

‘En ze waren ook nogal gezagsgetrouw. Ze zeiden: het onderzoek van de sheriff kwam uit op zelfmoord, dus daar moeten we het mee doen. Dat is bijna onmogelijk naïef.’

Het huis van de schoonfamilie van Willie Jones, met rechts de boom waar Willie aan hing. Beeld Michael Persson

Je hebt nog een tijd gewacht voordat je er zelf wat mee ging doen.

‘Ik was destijds in Mississippi voor een verhaal naar aanleiding van de vijftigste sterfdag van Martin Luther King Jr.. Als ik in de krant voor een Nederlands publiek over racisme in Mississippi heb geschreven, is het wel weer voor een tijdje klaar met dat thema, op die plek. Maar een jaar later had nog steeds niemand in Amerika het onderzoek naar Willie Jones opgepakt. Daarom dacht ik: ik moet terug.’

Je kwam daar als buitenstaander en journalist om vragen te stellen over een heel gevoelig onderwerp, aan mensen die er vaak direct iets mee te maken hadden. Hoe benader je dat soort mensen?

‘Ik hoef maar twee woorden te spreken en ze horen dat ik niet uit Mississippi of überhaupt uit Amerika kom. Het grappige is dat dit meestal ontwapenend werkt. Dan denken ze: die buitenstaander heeft moeite gedaan om hier te komen. 

‘Daarnaast moet je laten blijken dat je de tijd voor ze neemt en echt geïnteresseerd bent. De eerste dag dat ik er was, ging ik ’s avonds naar het kleine kerkje uit het verhaal. Ik heb verteld waarom ik er was en heb de dienst bijgewoond. Dat uur kerkdienst had geen enkele journalistieke zin, behalve dat ik mezelf op die manier benaderbaar maakte en liet zien dat ik de tijd had. Als mensen dat zien is het makkelijker om mij te vertrouwen. Een van die kerkgangers kende de overburen van het gezin waarvan Willie de schoonzoon was. Die mensen gingen er echt voor zitten. Die hadden geprobeerd hun verhaal te vertellen, maar ze hadden het gevoel dat ze niet serieus werden genomen.

‘Uiteindelijk ging ik met de vissen naar huis die de overbuurman, Charles, die ochtend gevangen had. Tijdens zo’n reportagereis kom je zo dicht bij die mensen, dat je voor een middag of avond een vriendschap hebt.’

Persson kon dit verhaal maken omdat hij de tijd had om zoveel mensen te spreken die direct met de zaak te maken hadden, zegt hij. ‘Ik had de luxe dat ik hier een week voor kreeg, dat is niet vanzelfsprekend. Dan kun je een mininetwerkje bouwen. Het geeft mogelijke bronnen de ruimte om te twijfelen. Om even na te denken of ze met me willen praten en misschien een dag of twee later nog terug te bellen. Je wordt even onderdeel van de gemeenschap.’ 

Willie Jones (rechts) en zijn moeder. Beeld de Volkskrant

Met een garagehouder aan wie hij op de eerste dag van zijn bezoek de weg vroeg naar de lokale begrafenisondernemer, praatte hij uiteindelijk meteen tweeënhalf uur. De man bleek parttime dominee en een spil in de lokale samenleving. ‘Via hem kwam ik ook in contact met iemand die me wel wilde helpen zoeken naar Harold.’

Harold, dat is de vader van de vriendin van Willie. En de man die later schreeuwend en zwaaiend met een pistool op Persson zou afrennen. Als Willies dood geen zelfmoord maar moord was geweest, dan was Harold de belangrijkste verdachte, zo viel op te maken uit de verklaringen van mensen die Persson sprak. Dus moest hij deze Harold spreken. Zo kwam het dat hij ’s avonds om half 9 op de stoep stond bij Harold en zijn gezin.

‘Het domste was eigenlijk dat ik daar in het donker aankwam. Ik had eerder naar hem toe moeten gaan, andere dingen moeten laten schieten.’ 

Wat gebeurde er nadat hij naar buiten kwam met een pistool? Je hebt hem nota bene nog uitgebreid gesproken daarna.

‘Op het moment dat hij daar met dat pistool stond, was duidelijk dat hij in paniek was. Dus probeerde ik niet in paniek te raken – dan wordt het een chaos. Noem het naïviteit of optimisme, maar totdat ik dood neerval met een kogel in mijn hoofd, heb ik het idee dat er nog wel met mensen te praten valt. 

‘Na een halve minuut, toen hij even stopte met schreeuwen, zei ik: ik ben een journalist, ik wil je alleen wat vragen stellen. Toen zei hij oké, laat je kaartje zien. Hij heeft bij het licht van zijn telefoon mijn Volkskrant-kaartje staan lezen. Dat was kennelijk overtuigend genoeg. Later legde hij uit dat hij dacht dat ik een huurmoordenaar was, op wraak uit na Willies dood. Daar was hij al een jaar bang voor.’

Vervolgens biedt Harold Persson een biertje aan. 

‘Het is natuurlijk een surrealistische situatie, dat hij daarna vroeg of ik binnen wilde komen. Toen heb ik wel even getwijfeld. Maar hij was kalm en dat hij me binnen vroeg was een journalistiek geschenk dat kon ik niet weigeren. Ik was zo ver gekomen, ik was het pistool al voorbij.’

Na een gespannen uur op de bank met Harold en zijn gezin – ‘Ik zat wel te praten met iemand die nog steeds met dat pistool in zijn broekriem zat. Dat is ongemakkelijk bij het bevragen. Ik wilde niet dat hij opeens een moord zou bekennen en dat hij dan zou realiseren dat hij iets stoms had gezegd’ – is Persson nog met ze gaan poolen in de garage. ‘Het is ook nog steeds mogelijk dat ze echt niets te verbergen hadden – toen Harold met dat pistool zwaaide was hij bang voor mij als huurmoordenaar, niet als journalist. Maar goed, al met al was ik wel opgelucht toen ik daar wegreed.’

Wat maakt dit een verhaal dat zo’n zoektocht waard is en ook voor ons in Nederland interessant is?

‘Dit is een portret van een onderdeel van Amerika dat we niet zo vaak van dichtbij zien. En dat het verhaal in dit geval als rode draad een al dan niet onopgeloste moord heeft, is een fijne bijzaak. Het is mooi dat ik als journalist kan proberen iets uit te zoeken dat anders niet uitgezocht zou worden. Of ik het in Mississippi doe, of in Friesland, maakt dan niet uit.

‘Het verhaal dat eruit voortkomt, laat het Nederlandse publiek zien: dit is hoe structureel racisme nog steeds effect heeft op zaken als gerechtigheid. Want het onderzoek rammelt, er liggen vragen open.’

Hij is later op die laatste avond in Mississippi trouwens nog teruggereden naar het huis van Harold, vertelt Persson. ‘Ik dacht: het zou helemaal mooi zijn als ik ze op de foto kreeg. Helaas: dat is niet meer gelukt.’

Harold, de schoonvader van Willie Jones. Beeld Politierapport
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden