Hoe VPRO Boeken ruimte geeft aan het gesprek is uniek op de Nederlandse tv

VPRO Boeken gaat over het tastende gesprek, dat vrijwel helemaal van de tv is verdreven

Renate Dorrestein is ziek, erg ziek. En ze wordt niet meer beter. Zondagochtend zat de schrijfster bij VPRO Boeken. Over hoe het met haar ging, wilde ze het liever niet hebben. Wel vertelde Dorrestein hoe ze had gehoopt dat het nakende einde haar met een zekere elegantie zou omkleden, maar dat gebeurde niet. 'Ik ben bang dat je net zo doodgaat als je altijd hebt geleefd.'

Langs het raam achter haar reed de tram voorbij.

Ik houd van Boeken. Ik ben dan ook de doelgroep: ik kijk graag televisie en ik lees wel eens een boek. Soms ben ik minder de doelgroep. Dan is er een gast met een geïllustreerde geschiedenis over een mij onbekende archipel, of een poëziebundel over blaasinstrumenten. Ook dan kijk ik, want om het boek is het me eigenlijk niet te doen. Boeken gaat over het tastende gesprek, dat vrijwel helemaal van de tv is verdreven en onderdak heeft gevonden op onherbergzame FM-frequenties.

Het gaat zo: presentator Jeroen van Kan of Carolina Lo Galbo stelt een vraag, traag en zorgvuldig, tijd genoeg, en de schrijver in kwestie kijkt eerst een paar tellen in de verte, rangschikt zijn gedachten in volgorde van belang, overschouwt die volgorde nog eens grondig en mompelt dan voorzichtig: 'Was dat de vraag al?' Schrijver Martin Michael Driessen was enkele weken geleden al een tijdje onderweg naar een antwoord, toen hij, bij wijze van verduidelijking, een regel van William Blake citeerde.

Lo Galbo: 'Wauw.'

De mooiste gesprekken zijn die waarin het net niet helemaal vlot, waarin de schrijver niet soepel overal langs huppelt, maar strompelt, struikelt en halt houdt. Interviews op een zachte achterband. Veel mensen spreken zo, alleen komen die bijna nooit op televisie. Niet nadenken, laat trillen die lucht. Stamelen doe je maar in je eigen tijd.

Het gesprek met Renate Dorrestein duurde een heerlijk halfuur. Het ging over schrijven, over het verschil tussen lezen en kijken, over het writer's block dat haar jaren geleden trof ('Ik dacht: dat wordt de rest van mijn leven ossenworst snijden bij de Hema') en over wat ze haar lezers wilde geven: 'Het gevoel dat je nooit alleen bent. Dat er geen emotie is of iemand anders heeft die emotie ook. (...) Je bent nooit alleen. Er is altijd een mooie roman geschreven over mensen zoals jij.'

Verrast was ze niet in het gesprek, zei Dorrestein na afloop in een filmpje op social media. Daarvoor was ze al te vaak geïnterviewd. En toch... Op de vraag of zij de voltooiing van haar nieuwe boek nog ging meemaken, dacht ze even na. Ze aarzelde, zocht naar het beste antwoord, wilde niet alles prijsgeven en nam evenmin genoegen met een voor de hand liggende respons. Uiteindelijk besloot ze: 'Dit boek verdraagt mijn dood.'

Dichterbij kon ze niet komen. Achter haar, buiten, viel de schemer in.

Bekijk hier de uitzending terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.