Hoe vierde Jan Wolkers zijn verjaardag?

Vandaag zou Jan Wolkers 91 jaar zijn geworden. Hoe vierde hij zijn verjaardag?

Doosje met aantekeningen uit Wolkers' atelier. Op één zijde staat bibberend geschreven: 'Als ik de dood beschouw als tijdspassering.' Beeld Annabel Miedema

Jan Hendrik Wolkers werd op 26 oktober 1925 in Oegstgeest geboren op de 35ste verjaardag van zijn vader, Jan Hendrik Wolkers senior. Zijn vader zei tegen Jan altijd dat hij het liefste cadeau was dat hij op die dag kreeg. Maar toen Jan als jongen het geloof de rug toedraaide, herriep zijn vader dat min of meer. 'Hij zei, de bijbel citerend, dat het beter ware dat ik niet geboren ware, of dat een molensteen om mijn hals gehangen en ik in het diepste der zee verdronken ware.'

Hoe vierde Jan Wolkers zijn verjaardag? Toen ik 40 werd en het gevoel had dat de helft van mijn leven erop zat, vroeg ik Karina of zij nog wist wat zij op Jans 40ste verjaardag hadden gedaan. Dat wist Karina nog heel goed. Ze gaven een feest in het atelier op de Zomerdijkstraat. De gasten waren: Henk Bernlef, Gerard Stigter (K. Schippers), Eva en Erica Hoornik, Wolkers' eerste vrouw Maria de Roo en Karina's ouders, Piet en Jopie Gnirrep.

Dagenlang had Wolkers boodschappen gedaan: blikken crab apple, potten asperges, Ardennerham, gerookte paling, zalm, knapperige stokbroden. En zes flessen roze champagne, Veuve Clicquot. Merkwaardig genoeg maakte hij op de dag van het feest niet alles al klaar, maar dook hij pas de keuken in toen de gasten arriveerden. Een dwarsheid die Wolkers ook vertoonde bij de overdadige familiemaaltijden met Kerst. Hij ergerde zich aan zijn eerste vrouw Maria, en ontsnapte in de keuken alsnog aan haar aanwezigheid.

Onno Blom werkt aan de biografie over Jan Wolkers. Voor V houdt hij daarover een dagboek bij waarvan we in zoveel delen de notitiespresenteren.

Dus vulde de jarige de hele avond de glazen. Nu eens kwam hij uit de keuken tevoorschijn met schalen met broodjes krab, dan weer met gemarineerde zalm met dille of asperges gerold in ham. Tegen twaalven was hij opeens verdwenen. Ook zijn jeep was weg. Karina barstte in tranen uit. 'Misschien ging hij wel zelfmoord plegen omdat hij 40 was geworden!' Duidelijk te veel champagne gedronken. Eva Hoornik zei: 'Zullen we maar allemaal weggaan?'

De gasten dropen af en Karina bleef achter met haar ouders. Na een uurtje kwam Wolkers weer terug. Doodkalm. Hij zei: 'Ik had er zo genoeg van, stond me maar de hele avond rot te werken in de keuken.' Wolkers was in het nachtelijke Amsterdamse Bos gaan wandelen. Toen hij terugkwam bij zijn jeep, was er witte politievolkswagen gestopt. De agenten hadden hem herkend. Na een kort gesprekje was hij weer naar huis gereden.

Achteraf bezien was Wolkers op zijn 40ste verjaardag nog niet op de helft van zijn leven aangekomen. Hij werd op één week na 82 jaar oud. Elk jaar belde hij zijn vader op om hem te feliciteren. In 1976 had zijn vader - drie weken voor diens dood - vrolijk gezegd: 'Welgefeliciteerd, Jan, en dat je een grote jongen mag worden.'

En wat schreef Wolkers in zijn dagboek op de dag dat hij zo oud werd als ik nu ben? Het originele, gebonden en gemarmerde dagboek ligt hier op mijn bureau. Ik sla het open. Donderdag 26 oktober 1972. Zwierig handschrift. 'Jantje is jarig. 47 jaar. Jeugd jaagt voorbij, dood staat onwrikbaar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden