Hoe verzilver je een gewonnen stelling?

Ook voor de allersterkste dammers kan het soms nog verbluffend moeilijk zijn een gewonnen stelling daadwerkelijk in winst om te zetten. Dat bleek weer eens uit het slot van de partij Makrovitsj-Boomstra, die vorige week in deze rubriek besproken werd. In dat duel had Roel Boomstra, de uiteindelijke winnaar van het open toernooi van Salou, met oogstrelend spel een onmiskenbaar gewonnen stelling opgebouwd. Toch zou de Nederlandse kampioen er niet meer dan één schamel punt aan hebben overgehouden, wanneer zijn tegenstander optimaal had geprofiteerd van dat ene onnauwkeurigheidje dat Boomstra op de valreep ontglipte.


Zie diagram 1

In de eerste diagramstand is de strijd strategisch allang beslist: de zwarte Ghestem-opstelling drukt zo zwaar op de witte stand dat Makrovitsj binnen twee zetten een schijf zal moeten geven. De enige vraag waarvoor Boomstra zich nog gesteld ziet, is of hij 41...2-8 dan wel 41...2-7 moet spelen. Van die twee zetten voelt 41...2-8 het veiligst aan, zelfs voor een speler die zich ervan bewust is dat hij 42.39-34 met 42...8-12! (+) dient te beantwoorden. Dus:


41...2-8?

Maar juist na deze voor de hand liggende voortzetting kan wit met remise ontsnappen! Daarom had zwart 41...2-7! moeten doen. Na 42.39-33 15-20! had er dan kunnen volgen:


1) 43.40-34 29x40 44.35x44 24x35 45.44-39 20-24 46.39-34 7-11! 47.34-29 23x34 48.22-18 13x22 49.28x6 35-40! 50.33-28 24-29! 51.6-1 40-45! 52.1-6 21-27! 53.32x21 26x17!! 54.6x22 14-20! 55.25x23 29x27 56.28-23 45-50 57.23-19 50-17! en altijd 58...17-26 +.


2) 43.36-31 (nu 8 op 7 staat, is dit zowaar nog een serieuze verdediging) 43...21-27 44.32x21 23x41! (niet 44...23x43? 45.40-34! 26x39 46.34x23 19x28 47.30x10 =, noch 44...16x36? wegens 45.37-31!! en 46.40-34! =) 45.21-17 26x37 46.17-11 7-12! 47.11-6 12-18! 48.33-28 (nog het beste) 48...18x27 49.38-33 29x38 50.28-23 51.30x10 38-42! (of ook 37-42-48! +; onder geen beding echter het zuinige 51...20-24?? 52.10-4! =) 52.25x14 42-48! en na bijvoorbeeld 53.10-5 27-32 54.14-10 41-47 55.10-4 13-19 56.5x23 28x19 57.40-34 48x25 58.6-1 37-41 enz. wint zwart met drie, spoedig vier dammen probleemloos door overmacht.


42.39-33?

Maar na deze foutieve reactie (gelukkig blijkt het in de praktijk óók moeilijk om remise-standen daadwerkelijk tot een puntendeling te herleiden!) is voor Boomstra alles weer in orde. Na 42.40-34! 29x40 43.35x44 24x35 44.38-33! (merk op dat dit offer met 8 op 7 niets had voorgesteld!) 44...15-20 45.44-40!! 35x44 46.39x50 20-24 47.50-44! 23-29 48.22-18! 29x27 49.18x29 was winst voor zwart van de baan geweest. Daarbij heeft hij de ongelooflijke 'pech' dat de witte tegenaanval na 49...27-31 50.36x27 21x34 51.25-20 19-24 52.20x40 16-21 53.40-34 21-27 54.34-29 27-31 55.37-32! 31-36 56.29-24! 36-41 57.24-20! precies op tijd komt, terwijl het 4x2-eindspel na 49...19-24 50.29x20 27-31 51.36x27 21x41 52.20-15! 41-46 53.44-40! 46x45 54.15-10 evenmin meer dan remise oplevert...


42...15-20!!

(het laatste tempo)


Zie diagram 2

43.22-18

Dit verliest tamelijk geruisloos. Beduidend hardnekkiger was 43.40-34 29x40 44.35x44 24x35 45.44-39 20-24 46.39-34, waarop zwart slechts één winnend plan had gehad:


46...21-27! 47.22x31 23-29! 48.34x23 35-40 49.32-27 (de scherpste verdediging) 49...40-44 50.38-32 24-30! 51.25x34 44-50! 52.27-22 50-45! 53.33-29 (niet beter is 53.34-29 19-24! gevolgd door 54...8-13 en de rondslag 55...45x3 +, terwijl 53.22-18 faalt op 53...45x21 en 54...21-32 +) 53...8-12! 54.31-27 12-17! 55.22x11 16x7 56.27-22 45-50! 57.34-30 7-12! 58.30-25 (na 58.29-24 13-18! 59.24x13 18x38 60.28-22 50x17! 61.23-19 14x23 62.13-9 38-43 enz. wint zwart door overmacht) 58...12-18!! 59.23x12 14-20!! 60.25x23 13-18 61.22x13 50x27! 62.23-19 27-9! met stijlvolle motiefwinst na zowel 63.37-32 26-31! 64.36x27 9x36! 65.32-28 36-31! + als 63.36-31 9x36 64.19-14 36-4 65.37-32 26-31 66.32-28 31-36! +.


In de partij volgde nu nog


43...13x22! 44.28x17 21x12 45.36-31 12-17 46.31-27 8-12 47.33-28 17-21 48.27-22 12-17 49.22x11 16x7

, waarna Makrovitsj spoedig opgaf.


Dammen Ton SijbrandsHoe verzilver je een gewonnen stelling?


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden