ReportageDry January

Hoe verliep Dry January? ‘Het werd meer een wet feet January’

In de Jopenkerk in Haarlem, grand café van brouwerij Jopen, ging tijdens Dry January het alcoholarme speciaalbier het Nonnetje grif over de toonbank. ‘De meeste gasten vonden 0,3 procent nog wel acceptabel.’Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De 0.0'tjes waren niet aan te slepen deze maand. ‘Dry January’, het alcoholloze begin van het jaar, lijkt een succes te worden. Net als het stoppen met roken in Stoptober. Laten drinkers daarna ook definitief de alcohol staan?  

Tijdens Dry January hoopte Bart van der Valk (57) zijn ‘standvastige karakter’ te kunnen tonen. Maar op dag 6 sneuvelde zijn plan om een maand geen alcohol te drinken: stress op het werk werd de art director uit Lisse te veel. Wel lukte het hem om minder te drinken. ‘Mijn Dry January werd meer een Wet Feet January.’ Lachend: ‘Ik ben nu geen drinker, maar een proever.’

Deze zaterdagavond geniet hij van een biertje (of twee) in de Haarlemse Jopenkerk, grand café, restaurant en brouwerij ineen. Tegenover hem zit Stef Ruigrok. De 59-jarige steenhouwer, ook uit Lisse, deed vorig jaar mee met de alcoholvrije maand: een makkie. ‘Zelfs op de voetbalclub, waar ik soms op zondagochtend met m’n eerste biertje begon, stond ik met een glaasje cassis.’ Zijn doel om de gewoonte te doorbreken is bereikt, daarvoor was één droge januari genoeg.

Een alcoholloos begin van het jaar, of een poging daartoe, lijkt steeds normaler te worden. Je slaapt beter, hebt meer energie en bespaart kosten – de voordelen spreken voor zich. Op de website van IkPas, waar deelnemers tips en ervaringen uitwisselen, meldden zich voor dit jaar 41 duizend deelnemers aan. Dat is volgens de organisatie eenvijfde van het totaal aantal mensen dat in januari van de blauwe knoop is. Sinds de oprichting van IkPas, in 2015 tijdens de vastenperiode na het carnaval, nemen de aanmeldingen jaarlijks toe.

Hoe ging Dry January bij jou? We verzamelden de beste tips in onze Facebook-groep Januari 0.0, over de beste alcoholvrije alternatieven van je favoriete drankjes en inzichten van (tijdelijke) geheelonthouders.  Hier kun je natuurlijk ook je eigen ervaringen delen. 

Resetgedachte

Het is illustratief voor de manier waarop we naar alcohol zijn gaan kijken, denkt verslavingsdeskundige en IkPas-oprichter Rob Bovens. ‘Eigenlijk is er al vanaf 2015 steeds meer aandacht voor leefstijl en de ‘resetgedachte’, zoals je ook ziet bij rokers met Stoptober.’ Ook het preventieakkoord uit 2018 van staatssecretaris Blokhuis van VWS speelt een rol, en de inzet van zijn ministerie dat het IkPas-initiatief steunt. ‘En dan zijn er nog de BN’ers die openlijk meedoen aan de alcoholvrije maand.’

In de Jopenkerk blijkt dat de bewuste drankpauze nog niet overal is ingeburgerd. De term Dry January doet veel wenkbrauwen vragend omhoog schieten, de uitleg roept hier en daar spottende reacties op – ‘Ik heb anderhalve week Dry January gedaan, omdat ik de griep had.’ Toch kiezen steeds meer Nederlanders voor alcoholarm en alcoholvrij: in 2010 dronken we 12,5 miljoen liter aan 0.0’tjes, in 2018 was dat 63,8 miljoen liter, constateerde de branchevereniging Nederlandse Brouwers.

Bart van der Valk in grand café de Jopenkerk in Haarlem: ‘Ik ben nu geen drinker, maar een proever.’Beeld Marcel van de Bergh / de Volkskrant

Vliegende non

Dat is ook brouwerij Jopen niet ontgaan. Vorig jaar brouwde ze haar eerste alcoholarme IPA-speciaalbier het Nonnetje (0,3 procent), binnenkort verschijnt een nieuwe variant met gember. Een echt 0.0-biertje komt er waarschijnlijk niet. ‘We zijn nog steeds een bierbrouwer, een beetje alcohol hoort bij het natuurlijke gistingsproces. Maar het is een mooie uitdaging om alcoholarm speciaalbier op smaak te maken’, zegt bedrijfsleider Barry de Haan. De inspanning loont: tijdens Dry January vloog het Nonnetje over de toonbank. De Haan: ‘De meeste gasten vonden 0,3 procent nog wel acceptabel.’

Verslavingsdeskundige Bovens is niet onverdeeld positief over de alcoholvrije alternatieven. ‘Het werkt drempelverlagend om ook alcoholisch bier te drinken, een flesje ziet er niet voor niets hetzelfde uit.’ Toch helpt juist dat flesje veel mensen om een alcoholvrije periode makkelijker vol te houden. ‘Ik hoor dat mensen Rivella in een wijnglas gooien, zodat het toch nog een beetje feestelijk lijkt. Op termijn denk ik dat het de normaalste zaak van de wereld wordt dat je met een theetje of een cola in de hand staat.’ Maar zo’n cultuurverandering heeft een lange adem nodig. ‘Bij tabak heeft dat ook bijna vijftig jaar geduurd.’

Toen Lissenaar Stef Ruigrok vorig jaar aan Dry January meedeed, reageerden de leden van zijn voetbalclub verbaasd. ‘Normaal spuug ik zeg maar niet in een biertje.’ Maar kinderachtig deden ze er niet over en hij ziet zijn clubgenoten nu ook steeds vaker ook met een 0.0’tje. Hij heeft het idee dat zijn generatie meer bezig is met bewuster drinken en hij wil ook een goed voorbeeld zijn voor zijn twee zonen, de volgende generatie.

Goed voorbeeld

Goed voorbeeld doet goed volgen. Dat ondervond ook Martijn Imhoff (26) die verderop in het Haarlemse dranklokaal zit met een biertje en vriendin Hannah Ihns (30, aan de frisdrank). Hij hield het vorig jaar in februari alcoholvrij, geïnspireerd door een collega die aan Dry January had gedaan. Sindsdien drinkt hij veel minder, hoewel dat ook wel komt doordat hij niet meer samenwoont met een studerende huisgenoot. ‘Die vond elke avond wel een mooie gelegenheid om een biertje te doen.’

Martijn Imhoff in de Jopenkerk, Haarlem: ‘Door een tijdje niet te drinken, moest ik echt een beetje opnieuw uitvinden hoe je uitgaan en gezelligheid zonder drank invult.’Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Imhoffs blik op alcohol is veranderd. ‘Het is zo gelinkt aan uitgaan, samenzijn en gezelligheid. Door een tijdje niet te drinken, moest ik echt een beetje opnieuw uitvinden hoe je zulke momenten zonder drank invult.’ Voor hem is minder drinken het nieuwe normaal, maar verandert dat ook op grote schaal? Zijn vriendin Hannah Ihns denkt van niet: ‘Als het tijdens Dry January is, snappen mensen het wel, maar op andere momenten niet. Ik dronk altijd al weinig, misschien één wijntje per maand. En ze vragen me nog altijd waarom ik niet drink.’

Rob Bovens van IkPas is optimistischer. ‘Er is lang veel groepsdruk geweest, je moest je altijd verantwoorden als je niet dronk. Nu is het eindelijk andersom: mensen gaan uitleggen waarom ze niet meedoen met Dry January.  Dat zie ik dit jaar voor het eerst.’

Van Dry January naar IkPas

De term Dry January werd gemunt in 2013, toen een campagne met die naam van start ging in het Verenigd Koninkrijk. Maar het fenomeen gaat verder terug, getuige het Australische ‘Ocsober’-initiatief in 2008. De actie werd gebruikt om aandacht te vragen voor alcoholgebruik onder jongeren en het geld dat werd uitgespaard door drankjes te laten staan, ging naar een goed doel.

Ook in Nederland is sinds 2010 veel meer aandacht voor alcoholgebruik door de jeugd, zegt verslavingsdeskundige Rob Bovens. ‘Er ontstonden veel acties in het zuiden van het land, waarbij ouders besloten om zelf het goede voorbeeld te geven.’ Zo ontstond de afspraak om veertig dagen niet te drinken na carnaval, de vastenperiode. Ook elders ontstonden vergelijkbare initiatieven, zoals ‘30 dagen zonder alcohol’ in Gooi en Vechtstreek onder het motto ‘fris de lente in’.

Het voornemen om alle losstaande acties met elkaar te verbinden, vertaalde zich in 2015 in IkPas. Op de bijbehorende website konden mensen zich inschrijven voor een periode van veertig dagen na carnaval en een periode van dertig dagen in maart. Toen de populariteit van Dry January ook buiten de Britse grenzen toenam, dreigde de boel weer te versnipperen.

‘Daarom hebben we bij IkPas de dertig-dagenperiode verplaatst naar januari’, zegt Bovens, die het logo en de naam mocht overnemen. Het volgende doel is uitbreiding: ‘Voor mensen die erachter komen dat alcohol toch een zwaardere plek in het leven inneemt dan gedacht, willen we een soort permanente helpdesk maken. Een nadeel van de namen Stoptober en Dry January is dat ze suggereren dat een alcoholvrije periode voorbehouden is aan deze maanden.’

De beste 0%-wijnen, -aperitieven en -digestieven

De keuze aan alcoholvrije aperitieven en digestieven is overweldigend. Maar... zijn ze ook lekker? Ons testpanel geeft zijn onbeschonken oordeel.

Klaar met alcoholvrij bier? Probeer eens thee als alternatief

Thee bij het diner of als aperitief in een restaurant: het is de meest universele drank ter wereld. Bij elk moment van de dag kun je wel een geschikte thee vinden. Wij zochten elf soorten thee voor je uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden