Hoe verkoop je een Rembrandt?

MAASTRICHT - 'Elk jaar opnieuw geef ik er de brui aan', zegt de New Yorkse kunsthandelaar Otto Naumann, heen en weer kuierend tussen een Frans Hals, een Bernardo Bellotto en een Georg Pencz. 'Na tien dagen hier staan ben ik uitgeput en wil ik niets meer te maken hebben met die hele Tefaf. Maar het is net als met zwangere vrouwen: tegen de tijd dat ze in verwachting raken van de tweede, zijn ze de hel van de eerste alweer half vergeten.'


Naumann gaat het weer proberen: een Rembrandt verkopen op The European Fine Art Fair (Tefaf), een van de grootste kunst- en antiekbeurzen ter wereld. In 2002 stond hij in Maastricht met Minerva, een Rembrandt uit 1635 die 40 miljoen dollar had moeten opleveren. Dat mislukte. Pas onlangs heeft hij het doek kunnen verkopen, zegt Naumann, aan een verzamelaar in New York.


Nu hangt op de hoek bij stand 351 Portret van een man met de handen in de zij uit 1658, een van de weinige schilderijen uit Rembrandts laatste periode die nog in private handen zijn.


De vraagprijs: 47 miljoen dollar (66 miljoen euro).


'Een meesterwerk', luidt het verdict van Rembrandt-expert Ernst van de Wetering over het relatief onbekende werk, dat de afgelopen twee eeuwen toebehoorde aan onder meer een Britse adellijke familie en casino-magnaat Steve Wynn. Van de Wetering roemt de 'delicate lichteffecten' en 'de losheid van de penseelstreken'.


Wie de man is die met zorgelijke blik de Tefaf-bezoekers aanstaart, is onbekend. Het kan een admiraal zijn, zegt Naumann, of een piraat, maar zeker weet niemand het. 'Niemand kan chocola maken van zijn kostuum', zegt de handelaar, een vijftiger met grijzende baard en de handen eeuwig losjes in de zakken. 'Bijna dezelfde kleding zien we terug in een schilderij van Rafael. Misschien was het een fantasie-creatie van Rembrandt.'


'Zie je dit?', wijst Naumann op een donker gedeelte bij de linkerarm van het portret. 'Dit zou een dolk kunnen zijn.'


'Ik zal je vertellen wat dit is', werpt Souren Melikian tegen, kunstredacteur van de International Herald Tribune. 'Dit is geen dolk, maar het heft van een Turks zwaard.'


Kon de geportretteerde maar zien wat er zich 353 jaar later voor zijn neus afspeelt. Wijnslobberende mannen met paarse sjaals balanceren op de bal van hun voet om de anonymus van boven naar beneden te bekijken.


Naast hen vrouwen met gebronste koppen en haar in alle kleurspoelingen die God verboden heeft. Jongens lopen langs met drank en koffie, meisjes met schalen delicatessen. Ook Albert Verlinde en de Maastrichtse burgemeester Onno Hoes kijken bewonderend toe.


Rembrandt schilderde het in een periode van financiële rampspoed. Twee jaar daarvoor, in 1656, was hij bankroet gegaan. Nu moest hij zijn Amsterdamse huis aan de Sint Anthoniebreestraat verkopen. Ook zijn verzameling schilderijen, etsen en tekeningen raakte hij kwijt. Zijn meubilair moest naar de lommerd. Zelfs dat was niet genoeg om al zijn schulden af te lossen.


Rembrandt kreeg in deze jaren te weinig opdrachten om van te leven. Hij was uit de mode. Gewild was de kleurrijke, gepolijste stijl van Govert Flinck en Bartholomeus van der Helst. 'Zie je hoe veel kleuren er op dit schilderij zitten?', zegt Naumann. 'Vier kleuren, meer niet, zo efficiënt was hij geworden. In dit stadium van zijn carrière heeft hij nog maar 23 penseelstreken nodig om een oog te schilderen. Een beetje wit, wat rood, zwart en bruin en klaar is hij.'


Er hebben zich al enkele potentiële kopers gemeld, zegt Naumann, maar nog niets concreets. De meeste deals vinden niet daadwerkelijk op de Tefaf plaats, maar achter de schermen, via mails en telefoontjes, legt hij uit. 'Maar de Tefaf zorgt voor wat welkome druk op kandidaat-kopers, waardoor zaken vaak in een stroomversnelling komen.'


Eén ding moet Naumann nog van het hart: de Nederlandse btw-verhoging op de verkoop van kunst is 'krankzinnig'. Sinds 1 januari heft Nederland niet meer 6, maar 19 procent over de invoerwaarde van kunst van buiten de EU die door Nederlanders wordt aangekocht.


'Het is een strafmaatregel', foetert handelaar Naumann, 'een aanval op de cultuur. Ik weiger de Nederlandse regering meer te laten verdienen aan deze schilderijen dan ikzelf.' 'Rustig, rustig', brengt Souren Melikian hem tot bedaren. 'Ik zal wat gif voor je kopen, dan kun je zelfmoord plegen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden