Nieuws Onderwijs

Hoe universiteiten en hogescholen van plan zijn de internationalisering van het onderwijs in te dammen

Universiteiten en hogescholen presenteerden gisteren hun  oplossingen voor de problemen die de internationalisering van het hoger onderwijs oplevert. Studentenorganisaties en het Nuffic reageren overwegend positief op de plannen. Minister van Engelshoven van Onderwijs, die het rapport in ontvangst nam, komt binnenkort met een brief over internationalisering. Vier voorstellen uitgelicht.

Maastricht Maastricht University herbergt veel studenten uit het buitenland. Beeld Marcel van den Bergh

Studentenstop voor Engelstalige varianten

Als het aan de Vereniging van Nederlandse Universiteiten (VSNU) en de Vereniging Hogescholen (VH) ligt, moeten onderwijsinstellingen de mogelijkheid krijgen een numerus fixus in te stellen voor Engelstalige tracks binnen opleidingen. Nu geldt de studentenstop bij opleidingen die zowel in het Engels als Nederlands worden gegeven voor de hele opleiding. 

 Van indirecte discriminatie van studenten uit de Europese Economische Ruimte (EER, alle lidstaten van de Europese Unie plus Liechtenstein, Noorwegen en IJsland), die in iedere lidstaat mogen studeren, is volgens een woordvoerder van de VSNU geen sprake. De Europese studenten kunnen immers Nederlands leren en zich voor de Nederlandstalige bachelor aanmelden, waardoor er geen onderscheid wordt gemaakt op basis van nationaliteit. 

‘Ik vind het een begrijpelijk voorstel’, zegt Freddy Weima, directeur van Nuffic, de organisatie voor de internationalisering van het onderwijs. Hij tekent wel aan dat de helft van de internationale studenten al een opleiding in het Nederlands volgt. Het gaat voornamelijk om Duitsers en Belgen. 

De numerus fixus vergt een wetswijziging. ‘Ik ben benieuwd hoe de politiek hierop gaat reageren en wat haalbaar is. Ik verwacht dat het in de praktijk, als het al mag, slechts bij een beperkt aantal opleidingen gaat gebeuren. De numerus fixus geldt nu ook voor maar een paar opleidingen, waar vaak niet veel internationale studenten studeren.’

Nog hoger collegegeld voor niet-Europese studenten

Het is misschien wel het opvallendste idee: de hogescholen en universiteiten willen dat buitenlandse studenten flink meer collegegeld betalen. Nu al betalen studenten van buiten Europa – een kwart van de internationale studenten  flink meer dan Nederlandse en Europese studenten. Laatstgenoemden betalen nu 2.006 euro. Dat is lang niet kostendekkend: de overheid legt nog enkele duizenden euro’s bij. 

Studenten uit andere landen betalen het instellingstarief. Dit bedrag verschilt per studie en universiteit, maar komt neer op bijna 10 duizend euro per jaar. VSNU en VH willen de onderwijsinstellingen de mogelijkheid geven dit bedrag te verhogen. Ook willen ze het mogelijk maken om een plafond in te stellen voor studenten van buiten de EER. 

‘Ik vind het bizar dat deze internationale studenten het kind van de rekening worden’, zegt voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) Tariq Sewbaransingh. ‘Als we opleidingen in het Engels aanbieden, moeten we openstaan voor internationale studenten ongeacht waar ze vandaan komen. Ik zie niet in waarom iemand uit Indonesië meer collegegeld moet betalen dan iemand uit België.’

Beter Engels van docenten

De neteligste punten in de discussie over de internationalisering zijn het behoud van de Nederlandse taal en het matige Engels van veel docenten. Ook daarvoor hebben de onderwijsinstellingen een oplossing bedacht: de Engelse taalbeheersing van docenten moet minimaal op C1-niveau liggen, het op een na hoogste niveau. 

‘Het is goed dat het hoger onderwijs dit afstemt. Het moet niet zo zijn dat op de ene universiteit beter Engels wordt gesproken dan op de andere’, zegt Weima van het Nuffic. ‘Behalve naar het taalniveau moet het hoger onderwijs ook kijken naar hoe docenten kunnen omgaan met cultuurverschillen’, zegt Rhea van der Dong van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO). 

Verder staat in het rapport dat universiteiten met elkaar in gesprek gaan over voldoende Nederlandstalige opleidingen. ‘Als alles in het Engels is, ga je terug de ivoren toren in en verlies je draagvlak binnen de samenleving. Bovendien komen veel studenten uiteindelijk op de Nederlandse arbeidsmarkt terecht’, zegt Van der Dong, die enthousiast is over het plan. 

Sewbaransingh van de LSVb hekelt de ‘boterzachte maatregel’ echter. ‘De verengelsing is een hete brij waar iedereen omheen draait. Wij vinden dat je dit niet kunt overlaten aan de universiteiten en hogescholen. Ik hoop dat de minister ingrijpt en dit gaat corrigeren.’

Meer Nederlanders naar het buitenland

Nederland mag dan hoog scoren bij internationale studenten, het buitenland is minder populair bij de Nederlandse studenten. Hoewel ze vaak via een Erasmusprogramma een paar maanden stagelopen of studeren in het buitenland, volgt maar 2 procent daar een volledige bachelor- of masteropleiding. Deze scheve verhouding leidt ertoe dat de Nederlandse overheid meer investeert in Europese studenten dan omgekeerd. 

‘Het Nederlandse hoger onderwijs staat hoog aangeschreven’, verklaart Weima van het Nuffic. ‘Er is niet snel een beter alternatief, behalve in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Daar is het meteen een stuk duurder.’ 

De woordvoerder van de VSNU: ‘Studeren in het buitenland is een vormende ervaring. Je leert dingen waar je je leven lang plezier van hebt. Het is belangrijk dat het meer gebeurt en dat gaan we stimuleren door studenten beter te informeren over de mogelijkheden en beurzen die hiervoor beschikbaar zijn.’ Ook gaan Nederlandse onderwijsinstellingen meer samenwerken met universiteiten en hogescholen in het buitenland. ‘Iedereen mag zijn eigen keuzes maken, maar het moet niet onaantrekkelijk zijn om in het buitenland te studeren.’

Meer over de internationalisering van het onderwijs

In Maastricht is de Nederlandse student een schaars product
'The international classroom' werpt zijn vruchten af, maar critici waarschuwen voor toenemend aantal buitenlandse studenten

Sommige studies zijn zo in trek dat universiteiten een stop op buitenlandse studenten willen
Nederlandse studenten zijn steeds vaker in de minderheid in de collegezaal. Door het snel groeiende aantal internationale studenten tellen 210 studies, bijna 10 procent van het totaal, inmiddels meer buitenlandse studenten dan Nederlandse. 70 studies bestaan zelfs voor meer dan driekwart uit internationale studenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.