Analyse

Hoe sterk is het Russische leger?

Komt er een nieuwe wapenwedloop nu de Amerikanen overwegen om kruisraketten op Europees grondgebied te plaatsen? De Russen laten er geen twijfel over bestaan: zij bouwen hard aan een modern kernwapenarsenaal.

Russische militairen in Kubinka, tijdens een militaire show, afgelopen dinsdag. Beeld reuters

Een Russische tsaar zei ooit over slechts twee bondgenoten te beschikken: het leger en de vloot. De huidige 'tsaar' Vladimir Poetin voegt met veel aplomb het kernwapenarsenaal daaraan toe.

Op 9 mei, de dag waarop traditioneel de overwinning op nazi-Duitsland wordt herdacht, verschenen dit jaar kernraketten demonstratief op het Rode Plein in Moskou. 'Dat was niet geruststellend', zei een hoge NAVO-functionaris met gevoel voor understatement.

Het Russische leger en de marine zijn ernstig verwaarloosd sinds het einde van de Koude Oorlog. 'Kernwapens vormen daarvoor een compensatie', aldus Steven Pifer van de gerenommeerde Amerikaanse denktank Brookings. 'Een grote hoeveelheid kernwapens maakt een 'supermacht' van Rusland.'

Kernkoppen

De VS en Rusland beschikken tesamen over meer dan 90 procent van het aantal atoomwapens ter wereld, berekende een ander prestigieus instituut, het in Zweden gevestigde SIPRI. Dat bracht deze week de nucleaire machtsverhoudingen in kaart. In aantallen kernkoppen ontlopen de VS en Rusland elkaar nauwelijks: respectievelijke 7.260 en 7.500, volgens schattingen van SIPRI.

Cijfers van de onafhankelijke studiegroep Atomic Scientists wijken er niet substantieel van af. Volgens SIPRI moet er wel rekening mee gehouden worden dat de Russen niet scheutig zijn met het verschaffen van informatie. Hun kernwapenarsenaal zou wel eens groter kunnen zijn.

VS en Rusland reduceren weliswaar het aantal kernwapens, maar vervangen oude door nieuwe. 'Rusland en de VS hebben elk een uitgebreid en kostbaar moderniseringsprogramma voor lanceerinrichtingen, kernkoppen en productiefaciliteiten', aldus het SIPRI-jaarrapport 2015

De defensieuitgaven van de VS en Rusland lopen sterk uiteen. In de VS liggen die rond de 640 miljard dollar (600 miljard euro) per jaar, in Rusland circa 90 miljard dollar (85 miljard euro). Maar terwijl in de VS de uitgaven gestaag dalen, stijgen ze in Rusland. In 2013 was er een stijging van bijna 5 procent. Daarmee passeerden de Russen voor de eerste maal de Amerikanen, gemeten naar het nationaal inkomen. In tien jaar, grosso modo de machtsperiode van Poetin, hebben de Russen hun defensiebudget verdubbeld.

Uithoudingsvermogen

Of de Russen het financieel volhouden, staat te bezien. Dalende olieprijzen en economische sancties van het Westen, volgend op de Russische annexatie van de Krim en de agressie in Oekraïne, hebben Rusland in een recessie doen belanden.

Vooralsnog wijst niets erop dat de Russen hun ambities laten varen. In 2011 trokken ze hun plan: in 2020 moet 70 procent van de verouderde wapens zijn vervangen door moderne.

Vanuit Russisch oogpunt is dat geen overbodige luxe. De Russische vloot is volgens sommige westerse deskundigen niet veel meer dan een veredelde kustwacht. De Russen beschikken over slechts één vliegdekschip (daterend uit de Koude Oorlog), de Amerikanen hebben tien van zulke schepen.

Een hoge Russische oud-militair gaf onlangs in The New York Times toe dat de laatste Russische satelliet die toezicht kon houden op nucleaire bewegingen in de wereld, het heeft begeven.

Qua mankracht zijn de Russische strijdkrachten niet opgewassen tegen de zelfverklaarde vijand, de NAVO. Rusland telt ongeveer 850 duizend militairen in actieve dienst. Velen van hen zijn dienstplichtigen die slechts een korte training achter de rug hebben. De NAVO-landen beschikken over 1,4 miljoen troepen, veelal beroepsmilitairen.

In Amerikaanse ogen is de zwakte van de Russische conventionele (niet-nucleaire) militaire macht eerder een gevaar dan een reden voor opluchting.

Volgens minister van Defensie Ash Garter wil Moskou met nieuwe kernwapens 'tegenwicht bieden aan de conventionele superioriteit van de VS en de NAVO.'

Vladimir Poetin tijdens "Navy Day", vorig jaar. Beeld ap
Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.