Hoe sterk is de glazen vloer in de welvaartsverdeling?

Wie als econoom iets over een periode van duizend jaar wil uitzoeken, kan het best in Groot-Brittannië of Italië terecht. Het zijn de twee landen in Europa waar het minst verandert.

Groot-Brittannië had al in 1086 zijn Domesday Book waarin alle bezittingen werden geregistreerd. Italië heeft nog belastinggegevens uit de Middeleeuwen. Twee Italiaanse economen hebben op grond van die gegevens kunnen concluderen dat in de stad Florence in zeshonderd jaar op één gebied weinig is veranderd. De dynastieën die in 1427 de rijke elite vormden, behoorden daar in 2011 nog steeds toe.

De versplintering, de eenwording, de monarchie, het katholicisme, de fascistische dictatuur, de nazibezetting noch de democratie hebben de maatschappelijke verhoudingen op hun kop gezet. Ook historische figuren Garibaldi, Mussolini en Berlusconi is dat niet gelukt. De Florentijnse families die toen rijk waren, zijn dat nu meestal nog steeds.

De economen Guglielmo Barone en Sauro Mocetti vergeleken de belastinggegevens van begin 15de eeuw met die van begin 21ste eeuw, geselecteerd op achternamen. Daaruit bleek dat de welvaart van verre voorouders een indicatie geeft van de welvaart van de huidige en toekomstige generaties.

In totaal kwamen ze negenhonderd dezelfde achternamen tegen van mensen die toen en nu de lakens in de stad uitdelen. Hoewel het niet allemaal directe afstammelingen hoeven te zijn, is het een belangrijk signaal. Volgens de economen is de sociale mobiliteit over de generaties veel lager dan gedacht.

Deze sociale mobiliteit kan gemeten worden met de 'intergenerationele inkomenselasticiteit'. Die is in Italië 0,5, ongeveer gelijk aan die in Groot-Brittannië. Dit betekent dat de kans dat iemand even rijk is als zijn vader 50 procent is. De kans dat iemand even rijk is als zijn grootouders is dan 25 procent en als de generatie daar weer voor 12,5 procent. In Nederland en Scandinavië wordt de 'intergenerationele inkomenselasticiteit' op 0,2 geschat. Dat is veel lager, hetgeen betekent dat de sociale mobiliteit daar juist veel groter is.

Tot nu werd ervan uitgegaan dat welvaart niet langer in stand blijft dan drie generaties: de eerste generatie verdient het geld, de tweede vergroot het kapitaal en de derde generatie jaagt het erdoorheen.

Maar het blijkt ook na twintig generaties door te werken. Onder juristen en schoenenfabrikanten van nu komen dezelfde namen voor als die in de 15de eeuw. Volgens de economen is er sprake van een glazen vloer die mensen uit hogere klassen over vele generaties blijft beschermen tegen een te harde val van de economische ladder.

Die glazen vloer is het sterkst in Italië en Groot-Brittannië, twee landen die juist na de oorlog veelvuldig zijn geteisterd door economische crises. Of zoals de beide economen suggereren: landen met een lage sociale mobiliteit hebben ook een minder efficiënte economie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.