Column

Hoe serieus wordt het ambt van Kamerlid nog genomen?

VVD'er Bart de Liefde vertrekt naar taxibedrijf Uber. Hij is nummer 34 die opstapt sinds het aantreden van het kabinet- Rutte II. Nog eens zeven Kamerleden verlieten hun fractie. Er zitten er dus nog 109 op de plek waarvoor ze werden gekozen. Gaat het in dit tempo door, dan is aan het einde van de regeerperiode ruim eenderde van de Kamer zijn afspraak met de kiezer niet nagekomen.

Bart de Liefde vertrekt naar taxibedrijf Uber.Beeld anp

Verloop is van alle tijden. Maar volgens het Parlementair Documentatie Centrum gaan Kamerleden steeds vaker weg om persoonlijke redenen. Op zeker moment kan de reistijd bezwaarlijk worden (Berndsen, D66), komt de farmaceutische industrie met een interessant aanbod (Schouw, D66), wordt het te vermoeiend (De Wit, SP), speelt het geweten op (Hilkens en Bonis, PvdA), lonken het burgemeesterschap (Oskam, CDA), het wethouderschap (Jansen, SP) of de gedeputeerde staten (De Rouwe en Van Hijum, CDA), struikel je over je eigen voeten (Verheijen, Leegte, VVD), is het beter voor de partij, (Van Ojik, GroenLinks), voor jezelf (Slob, ChristenUnie), voor iedereen (Huizing, VVD). En heel soms (Wassila Hachchi) is blijkbaar Hillary Clinton in het spel.

Denk trouwens niet dat ze de Kamer verlaten omdat het er niet fijn zou zijn. Hachchi spreekt in haar afscheidsbrief van een 'leerzame tijd', Berndsen heeft 'genoten', Oskam had 'een prachtige en leerzame tijd', voor Slob waren het 'bijzondere jaren'.

In landen met een districtenstelsel is dat alles ondenkbaar. Een Franse of Britse parlementariër blijft tot zijn laatste snik, dat is hij verplicht aan zijn achterban. Wat de vraag oproept: is dat Kamerlidmaatschap nog steeds een serieus te nemen ambt? Als het zo gemakkelijk is het mandaat van de kiezer in te ruilen voor een betrekking met minder incourante uren, moet je niet vreemd opkijken als de kiezer op enig moment ook last van een ontheemd gevoel krijgt.

Geen zorg. Een quickscan bij de patatbalie brengt aan het licht dat de 109 zittenblijvers van geen wijken weten. Martin Bosma, die nog steeds moet gniffelen bij de gedachte dat hij bijna voorzitter van een nepparlement was, begrijpt de opstappers niet. 'Wat Oskam heeft gedaan, drie jaar in de Kamer en dan burgemeester worden, dat staat mijlenver van hoe PVV'ers politiek beleven. Dan breng je een offer voor je idealen: veiligheid, vriendschappen en loopbaan lever je in. De Kamer mag geen doorgangshuis worden.'

Ook Elbert Dijkgraaf staat pal. Hij is van de SGP-fractie, die als enige ongewijzigd bleef sinds 2012. 'Je moet zwaarwegende redenen hebben om je harp tussentijds aan de wilgen te hangen', zegt hij. 'Mijn achterban zou me daar zeer op aanspreken.'

Ieder Kamerlid zal je bezweren dat een volksvertegenwoordiger pas na een jaar of vier de procedures en olifantspaadjes van het parlement kent. Des te vreemder dat een Kamerlid tegenwoordig gemiddeld slechts 4,5 jaar aanblijft, drie jaar minder dan in 1992. Tel bij de stoelendans van 41 Kamerleden de 51 nieuwkomers op die na de verkiezingen aantraden en je hebt een indruk van hoe het met het collectieve geheugen is gesteld.

D66'er Sjoerd Sjoerdsma, die zijn baan het hoogste ambt noemt dat je kunt bereiken, heeft talloze voorbeelden van het belang van ervaring. 'Toen ik bij de schadevergoeding voor nabestaanden van Srebrenica met een parlementair advocaat dreigde, kreeg ik al snel gelijk', vertelt hij. 'Dan moet je wel weten dat zo iemand bestaat en hoe je die moet regelen. Wat je leert is allianties sluiten, binnen maar ook buiten de Kamer.' Wat drieënhalf jaar Kamerlidmaatschap hem ook bijbracht? 'Een beroep durven doen op gevoelens.'

Sinds kort heeft de Kamer weer een voorzitter met opvattingen over dergelijke kwesties. 'Die grote doorstroom is niet goed', oordeelt Khadija Arib in haar statige voorzitterskamer. 'Dit is een ambt en niet zo maar een baantje waarmee je kunt stoppen als het je niet bevalt.' Wat de voorzitter eraan gaat doen? Ze lacht: 'Een moreel beroep uitspreken dat ze hun termijn moeten uitzitten.' Neem Hachchi; 'Doodzonde dat een jong en slim Kamerlid zo weg gaat. Toen ze me belde, kon ze niet eens uitleggen waarom.'

Ook in de Kamer wordt gezocht naar verklaringen over het verloop. In deze tijden van individualisering zouden we het persoonlijke niet lang ondergeschikt willen maken aan de discipline en het collectieve gedachtengoed van een partij. Met andere woorden: een kabinet dat de volle regeerperiode uitzit, is meer dan een Kamerlid vandaag de dag kan verdragen.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden