Interview Gerhard Borgert

Hoe ‘schandalige’ vorm van krediet dankzij deze man in de rechtszaal wordt gestuit

Snelle leningen tegen exorbitant hoge kosten, bij voorkeur aangeboden aan kwetsbare groepen: ziedaar het flitskrediet. De aanbieders opereren vanuit het buitenland via internet. Daardoor hebben bestrijders het nakijken. Of toch niet? Eén Nederlander wachtte geduldig op zijn kans en sloeg toe bij de rechter.

Gerhard Borgert, ooit schuldenaar, voerde als zelfgeschoold juridisch expert een rechtszaak voor een lener die was gedagvaard door kredietverstrekker LoanRider. Beeld Arie Kievit

In zwart T-shirt en met een multomap in handen loopt Gerhard Borgert in maart gehaast de rechtszaal in Rotterdam binnen. Op de rol staat een zaak waar de voormalig bloemenexporteur jaren op gewacht heeft: Borgert tegen het flitskrediet. Eindelijk mag hij een principiële zaak voeren tegen aanbieders van kortlopende leningen met torenhoge rentes. De zelfgeschoolde juridisch expert vertegenwoordigt een lener. Tegenstander is kredietverstrekker LoanRider.

Borgert wil een taak volbrengen waar de Autoriteit Financiële Markten (AFM) al zeven jaar niet in slaagt: flitskrediet van de Nederlandse markt laten verdwijnen. Aanbieders van flitskredieten richten zich op een kwetsbare groep leners die nergens anders terecht kan voor krediet. De kredietwaardigheid van hun klanten controleren ze nauwelijks. ‘Dit soort van kredietverstrekking is schandalig’, zei Joke de Kock, toenmalig voorzitter van de koepel voor schuldhulpverleners NVVK, al in 2010 tegen de Volkskrant. ‘Ze maken misbruik van de kwetsbaarste groepen in onze samenleving, die vaak al weinig geld hebben.’

Op fora over schulden ziet Borgert bijna dagelijks schrijnende verhalen van mensen die steeds dieper in het schuldenmoeras zakken door de hoge rentes van het flitskrediet. Zo leent een vrouw, in financiële problemen gekomen na de dood van haar man, voor de boodschappen 300 euro bij Ferratum. Om de gigantische rente af te lossen neemt ze een nieuw flitskrediet, en daarna nog een. In zes maanden verdubbelt het leenbedrag tot 600 euro. Ze wil liever niet met haar naam in de krant.

Dat het de AFM niet lukt kwetsbare leners tegen flitskrediet te beschermen, is niet omdat de toezichthouder het niet geprobeerd heeft. In 2011 krijgt de AFM de middelen om de nieuwe kredietvorm te reguleren en boetes uit te delen. Voortaan dienen kredietverstrekkers zich te houden aan een maximumtarief van eerst 15 en daarna 14 procent rente per jaar. Bedrijven als Voorschotje en Cash Bob zien hun gouden jaren ruw tot een einde komen en sluiten hun praktijk, al dan niet door boetes gedwongen. Het resultaat mag er zijn: de markt voor flitskrediet krimpt in twee jaar tijd van 18miljoen euro naar 300 duizend euro, meldt de toezichthouder trots in 2014.

Via internet

Eén partij weet te ontsnappen aan het strenge toezicht van de AFM, en ziet bovendien de concurrentie weggevaagd. Het Finse Ferratum, in 2007 de allereerste flitskredietaanbieder van Nederland, verplaatst de Nederlandse vestiging naar Liverpool. Met een Britse kredietvergunning mag Ferratum ook leningen verstrekken aan Nederlanders, mits de dienstverlening geheel via internet loopt. In Groot-Brittannië zijn de regels voor ‘payday credit’ soepeler dan in Nederland.

De AFM geeft niet meteen op. Ferratum zet klanten telefonisch onder druk om terug te betalen, ontdekt de toezichthouder – en telefonisch contact valt onder Nederlands toezicht. De rechter oordeelt in februari dit jaar anders. Ferratum is wel degelijk een internetbedrijf, dat alleen in bijzondere gevallen naar de telefoon grijpt, vindt hij. En dus kan oprichter en meerderheidsaandeelhouder Jorma Jokela Ferratum in Helsinki opgelucht ademhalen. Zijn multinational (omzet: 222 miljoen euro in 25 landen) ziet zijn Nederlandse markt gered.

Het succes is zelfs zo groot dat het bedrijf wordt nageaapt. Het Estse LoanRider van Joel Mitt neemt het bedrijfsmodel van Ferratum in 2017 volledig over. Het bedrijf heeft een kredietvergunning in Litouwen. Het verdienmodel is net als bij Ferratum gestoeld op extra kosten onder het mom van een commerciële ‘garantsteller’ die de lening garandeert.

Gerhard Borgert in een e-mail aan de lener die door LoanRider is gedagvaard: ‘Ik ga meer doen dan advies geven. Ik zal deze rechtszaak voor je gaan voeren.’ Beeld Arie Kievit

Nog één man gelooft in de goede afloop van het bestrijden van Nederlands flitskrediet nu de AFM buitenspel staat. Als ex-schuldenaar voorziet Borgert mensen op een schuldenforum sinds 2011 van advies. Hij leeft van een uitkering en brengt zijn tijd door met het lezen van wetboeken op internet. Hij heeft ontdekt dat er mogelijk toch een manier is om flitskrediet van de Nederlandse markt te verbannen. Een lener kan zich in een rechtszaak beroepen op het nationale recht, ook als de aanbieder een buitenlandse vergunning heeft.

Borgerts probleem: er komt jarenlang geen rechtszaak. Ferratum voelt aan dat het zou kunnen verliezen en daagt geen wanbetalers. Het bedrijf belt, zeurt en dreigt met juridische stappen, maar verder gaat het niet. Borgert doet wat hij kan om een proces uit te lokken. Hij adviseert zelfs schuldenaars om hun lening niet terug te betalen, om Ferratum tot een zaak te dwingen. Ferratum hapt niet.

Ontlading

Na-aper LoanRider is minder gis, merkt Borgert eind 2017. Een wanbetaler van LoanRider e-mailt hem met vragen over een dagvaarding. ‘Ik ga meer doen dan advies geven. Ik zal deze rechtszaak voor je gaan voeren!’, antwoordt Borgert.

Zo kan het dat de inmiddels gepensioneerde Borgert in Rotterdam zijn betoog houdt. De kern: ook kosten die zijn vermomd als ‘garantstelling’ vallen onder het Nederlandse maximumtarief van 14procent. Als vier maanden later een envelop met de uitspraak op de mat van zijn woning in Dordrecht valt, durft Borgert die in eerste instantie niet open te maken van de spanning. Iets later volgt de ontlading. De lener hoeft alleen de hoofdsom terug te betalen. De overeenkomst is nietig verklaard. Nu weet Borgert het zeker. Er komt een einde aan de exorbitant hoge rentes. Er ligt een basis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden