Hoe SBM Offshore uit Schiedam floreert in Rio

Er kwam enig smeergeld aan te pas, maar daarmee haalde het Schiedamse maritieme bedrijf SBM Offshore voor miljarden aan langlopende contracten op in Brazilië.

Drijvende olieraffinaderij Cidade de Saquarema in de baai van Rio de Janeiro. Beeld SBM Offshore

Circa 250 kilometer uit de kust van Rio de Janeiro, in ruim 2 kilometer diep zeewater, pompen specialistische bedrijven 24 uur per dag ruwe olie uit het Lula-veld dat in de zeebodem verscholen ligt onder een dikke zoutlaag. Nauw betrokken bij die continue activiteiten is SBM Offshore, het Schiedamse maritieme bedrijf dat medio juli nog in het nieuws was vanwege omkooppraktijken in Brazilië.

Tussen 1998 en 2002 betaalde SBM 42 miljoen euro aan steekpenningen aan personeel van het Braziliaanse staatsolieconcern Petrobras. Het smeergeld leverde SBM Offshore 27 miljard euro aan langlopende contracten op; Petrobras is SBM's belangrijkste klant. Afgelopen maand wist SBM in Brazilië strafvervolging af te kopen door een geldboete van 150 miljoen euro te betalen - tel uit je winst.

Geen land is zo belangrijk voor SBM Offshore als Brazilië. De Nederlandse onderneming met wereldwijd zevenduizend werknemers, 2,45 miljard euro aan omzet en een nettowinst van 100 miljoen euro in 2015 produceerde vorig jaar in Brazilië 129 miljoen vaten olie. Gezien haar recente vlootuitbreiding in het Lula-veld zal dat aantal dit jaar wel worden overtroffen.

De ontdekking van het Lula-olieveld, in 2009, gold als een van de grootste olievondsten in de afgelopen dertig jaar op het westelijk halfrond. SBM heeft op deze locatie nu zeven drijvende olieraffinaderijen liggen die volgens operationeel directeur Alex Glenn samen zo'n 800 duizend vaten olie per dag produceren. 'Dat is 20 procent van de Braziliaanse olieproductie.'

De drijvende olieraffinaderijen staan in het offshorewereldje bekend als FPSO's. Die afkorting staat voor Floating Production Storage and Offloading, drijvende productie-, opslag- en verladingslocaties. SBM's grootste FPSO's kunnen tot 150 duizend vaten olie per dag produceren. De kolossale vaartuigen zijn in eigendom van een joint venture waarin SBM een meerderheidsbelang heeft van 56 procent. Minderheidsaandeelhouders zijn de Japanse ondernemingen Mitsubishi en Nippon Yusen Kabushiki Kaisha en het Braziliaanse bedrijf Queiroz Galvão Óleo e Gás S.A.

De in het Lula-veld gewonnen ruwe olie loopt door een reeks slangen vanaf de zeebodem naar het wateroppervlak en via een zogeheten turrel and swivel stack-systeem in de FPSO. Aan boord vindt het scheidingsproces plaats van gas, water en olie. Zodra er voldoende olie in de opslagtanks zit, tapt een tanker die olie af om daarna zo snel mogelijk goed gevuld naar een haven terug te keren - tijd is kostbaar in de vervoersbusiness. De FPSO blijft op zijn plek, in beginsel voor de duur van de contractperiode, niet zelden zo'n twintig jaar.

Begin juli ging SBM's zevende FPSO, de Cidade de Saquarema, van start in het Lula-veld, na een geslaagde test van 72 uur. Zoals dat ook geldt voor de andere FPSO's van SBM is de Cidade de Saquarema een voormalige olietanker die in China is omgebouwd.

In Niterói, aan de overzijde van de baai bij Rio de Janeiro, heeft SBM Offshore sinds 2012 een eigen werf waar de in China geprepareerde tankers worden afgewerkt om dienst te kunnen doen als FPSO. De werf Estaleiro Brasa, een joint venture waarin SBM en de Braziliaanse Synergy Group elk een belang hebben van 50 procent, voorkomt dat SBM in zijn planning afhankelijk is van derden. Het risico om bij een externe werf op de wachtlijst te belanden met bijgevolg kostbaar tijdverlies, is geëlimineerd.

Op de Brasa-werf bouwen de voornamelijk Braziliaanse werknemers de modules die op het dek van de tankers worden gestapeld. Deze installaties geven de schepen hun imposante uiterlijk van een drijvende olieraffinaderij, compleet met toren voor het affakkelen van gassen.

Voor Rodrigo Gomes, de verkoopdirecteur van Brasa, staat de werf in Niterói model voor wat hij noemt 'de Braziliënisatie van SBM': 'Wij brengen het groen en geel mee.' In de piekperiode van dertig maanden waarin ze in Niterói drie FPSO's bouwden, gaf de Brasa-werf volgens hem werk aan 3.500 man. Tot 2012 was de werflocatie een zompig niemandsland. 'Er was niks, we liepen er met laarzen aan', zegt Oliver Kassam, directeur van de Braziliaanse divisie van SBM Offshore.

48 duizend banen

Nauwe verwevenheid met de lokale economie was een basisvoorwaarde van Petrobras bij het gunnen van de opdracht aan SBM Offshore. Van de 910 vaste SBM-werknemers in Brazilië is 80 procent lokaal geworven. De sociaal-economische voetafdruk van SBM's activiteiten op de regio rond Rio taxerend, komt Rodrigo Gomes in de piekperiodes van zijn Brasa-werf uit op een maximumimpact van 48 duizend banen - dat is directe plus indirecte werkgelegenheid.

De malaise op de olie- en gasmarkt heeft volgens woordvoerster Paula Blengino geen enkel effect op de lopende activiteiten van SBM in Brazilië. 'Contractueel ligt vast dat Petrobras ons de komende twintig jaar betaalt op basis van dagelijks geleverde productie', legt ze uit vanuit Monaco. 'We zitten op een productiescore van 99 procent. Hoge productie is ook in het belang van de opdrachtgever. Met andere woorden, Brazilië is voor SBM Offshore een langdurige en stabiele inkomstenbron, ongeacht wat de olieprijzen doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden