Hoe Sarkozy ‘de boel bijeen’ wil houden

Nu Frankrijk een nieuw tijdperk binnentreedt met een president wiens handelsmerk ‘actie’ is, zijn de verwachtingen hooggespannen. Althans bij de negentien miljoen Fransen die op hem hebben gestemd....

Sarkozy wil beginnen met twee hervormingen, die hem in beginsel op een ramkoers met de vakbonden plaatsen. Bij stakingen wil hij in elk geval een ‘minimale dienstverlening’ in stand houden in het openbaar vervoer, wat neerkomt op drie ochtenduren en drie avonduren waarin treinen en bussen rijden.

Die regeling zou de vervoersbonden het wapen uit handen slaan waarmee zij in het tijdperk-Chirac hervormingen hebben tegenhouden. Een aanpassing van hun kostbare ‘speciale pensioenvoorzieningen’ is daardoor achterwege gebleven.

Symboliek
Beide punten zijn beladen met symboliek. Chirac probeerde direct na zijn aantreden in 1995 ook al die pensioenen aan te passen. Dat leidde tot een ‘winter van onvrede’, met wekenlange stakingen. De regering van premier Juppé viel, waarna links de verkiezingen won. Uit angst voor ‘de straat’ heeft rechts dit probleem verder schroomvallig omzeild.

Sarkozy wil juist dit hete hangijzer als eerste aanpakken. Maar hoe? Deze zomer krijgen de vakbonden eerst de kans afspraken te maken met het ministerie van Transport over de ‘minimale dienstverlening’. Lukt dat niet, dan kan Sarkozy naar wettelijke maatregelen grijpen. Dat zijn de bonden zich terdege bewust.

Maar Sarkozy houdt de bonden ook een wortel voor. Als gevolg van de vergrijzing lijden de vakbonden onder een teruglopend ledental en enige overheidssteun hen zou hun zekerheid bieden op lange termijn. Welke organisatie kan zoiets weerstaan?

Sociale rust
Happen de vakbonden toe in ruil voor minimale dienstverlening tijdens stakingen, dan is Sarkozy al halverwege. Daarna gaat hij de discussie over de speciale pensioenregelingen met de trein- en busbestuurders met een gerust hart aan. Weet hij de sociale rust te bewaren, dan neemt hij angst weg bij die Fransen die onder Sarkozy alleen maar conflicten verwachten.

Meer koopkracht en meer werk zijn andere prioriteiten. Aan het principe van de 35-urige werkweek tornt hij niet. Maar tijdens de extra zitting van het parlement die Sarkozy deze zomer wil houden, wil hij wel een versoepeling doorvoeren. De nieuwe wet maakt de inkomsten uit overuren belastingvrij, terwijl de werkgevers er geen sociale premie over hoeven te betalen. Alleen de staat derft daardoor inkomsten – en dat wekt zelden sociale onrust.

Successiebelasting
Sarkozy wil zijn eerste begroting voor tien miljard euro belasten met de invoering van de hypotheekrenteaftrek en de afschaffing van successiebelasting. Hij wil meer eigenwoningbezit, dat in Frankrijk – naar Europese maatstaven – betrekkelijk weinig voorkomt. Om de kritiek te pareren dat hij vooral de rijken bevoordeelt, wil hij de aftrek aan een maximum binden. Ook hierover zullen de vakbonden zich niet opwinden.

De afschaffing van de successiebelasting, die over erfenissen moet worden betaald, is door links gehekeld als ‘sociale regressie’: deze vermogensoverdracht werkt immers nivellerend. Sarkozy stelt er zijn lofzang op ‘hard werken’ tegenover: wie een kapitaal heeft vergaard, moet dat aan zijn kinderen kunnen nalaten zonder dat de staat iets afpakt. Of deze hervorming tot sociale onrust leidt, valt ook al te betwijfelen.

Speelt Sarkozy het spel handig, dan kan hij de ‘hete herfst’ vermijden die hem nu wordt voorspeld. Wel tikt er één tijdbom door: de voorsteden. Daar zijn de problemen zo groot dat die in ‘honderd dagen’ onmogelijk kunnen worden opgelost, hoe actief een president ook is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden