Reportage

Hoe Rutte ging luisteren bij boeren in Friesland: scènes uit een bliksembezoek

Aan de vooravond van het overleg tussen de boerenorganisaties en het kabinet onder leiding van bemiddelaar Johan Remkes bezocht de premier donderdag een agrarisch bedrijf in Koudum. Een bezoek dat aanvankelijk geheim was gehouden.

Jurre van den Berg
Mark Rutte in de stal van het agrarisch bedrijf van de familie Stokman in het Friese Koudum. Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Mark Rutte in de stal van het agrarisch bedrijf van de familie Stokman in het Friese Koudum.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Mark Rutte is tekstvast genoeg om zich niet van de wijs te laten brengen door het geloei van koe 19047, naast hem in de stal van de familie Stokman in Koudum. ‘We gaan dat gesprek morgen voeren, ik ga daar nu nog niet op in.’ Laat staan dat de premier wil speculeren over toezeggingen of uitkomsten. ‘Daar gaan we het de komende maanden over hebben.’

Het onthaal zal Rutte inmiddels bekend zijn: de omgekeerde vlaggen langs de provinciale weg, de met leuzen bespoten pakken kuilvoer bij een rotonde. ‘Dat laat mij nog eens zien hoe groot de zorgen zijn.’

De afgelopen weken ging hij al langs bij boeren in Gelderland en Limburg. Dit keer is de timing van zijn boerderijbezoek saillant: een dag voordat het kabinet en boerenorganisaties onder leiding van bemiddelaar Johan Remkes met elkaar gaan praten over de stikstofimpasse.

Het bezoek van Rutte aan Friesland is geheim gehouden, uit vrees voor trekkerprotesten. Maar de media worden donderdagochtend wél ingelicht – dat de premier bezorgde boeren een luisterend oor biedt mag niet onopgemerkt blijven. Het persmoment na afloop is strak gepland.

De zorgen van het vijftal jonge boeren uit de omgeving heeft de premier niet kunnen wegnemen. ‘Maar het helpt om te begrijpen wat er bij de boeren leeft.’

Niet eerder ook was de locatiekeuze zo uitgekiend. Stokmans melkveebedrijf groeide in 45 jaar van 80 naar 280 koeien, maar is ‘doordacht duurzaam’. De stal is dankzij een innovatieve vloer emissiearm, de energie komt van zonnepanelen en – dankzij een biovergister – uit mest; de koeien krijgen kuilvoer in ‘lasagneblaadjes’ en hun methaanuitstoot wordt elk kwartier gemeten. Om het dierenwelzijn te maximaliseren, heeft het vee vrije uitloopkeuze. In de stal lonkt een comfortabel waterbed, buiten een heuse JaKoeZie ter verkoeling. Koningin Máxima kwam dat koeienzwembad in 2015 ook al bewonderen.

Een modelbedrijf, kortom. Alsof Rutte wil zeggen: kijk boeren, zo kan het ook. Maar ook op dit erf wappert het blauw-wit-rood in de mast. En naast de JaKoeZie is het Binnenhof op een groot bord te koop gezet.

Boer Arjan Stokman en boerin Jessica Knol (beiden 28) waarderen de komst van de premier op uitnodiging van vader Anton. ‘Maar ik merkte ook argwaan. Over onze innovaties zei hij meteen: het moet wel werken. En toen we zeiden dat ze werkten, zei hij: we zijn gebonden aan een rechterlijke uitspraak. En de natuur is achteruitgegaan. Maar ik zeg: natuur verandert.’ Stokman vroeg de premier of hij wist hoeveel één mol per hectare was. ‘Hij had geen idee.’

Het zou in theorie kunnen, de stikstofuitstoot van het bedrijf met 47 procent reduceren, zoals het beruchte kaartje voor de Friese Zuidwesthoek dicteert. ‘Maar dan moeten we de stal dichtmaken en de lucht wassen. Dat lijkt ons niks voor de koeien.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden