Hoe rot is de staat der Denen?

Dankzij de serie Borgen weet televisiekijkend Nederland inmiddels hoe het eraan toegaat op het Binnenhof van het meest linkse land van de EU. De Deense politiek is een broeinest van spin, met principes worstelende politici en overspel, kortom allesbehalve een saaie bedoening. De echte statsminister van Denemarken is overigens niet hoofdrolspeelster Birgitte Nyborg, maar sinds 2011 de sociaal-democrate Helle Thorning-Schmidt. Nyborg is niet op haar karakter gebaseerd, want de eerste serie was al opgenomen voordat ze premier werd.


Denemarken heeft een collectieve lastendruk van 49 procent van het bbp, zo'n 10 procentpunten hoger dan die in Nederland. Zo bedraagt de hoogste belastingschijf in Denemarken 62 procent. Eigenlijk kan er in Nederland best een schepje lastenverzwaring bovenop, zodat de verzorgingsstaat niet hoeft te worden ingewisseld voor de participatiestaat. Als Rutte II een Deens percentage zou invoeren, is er in één klap 68 miljard euro extra beschikbaar voor onderwijs, zorg en het openhouden van de Johan Willem Frisokazerne in Assen. Minister Dijsselbloem kan voor Sinterklaas gaan spelen in plaats van Scrooge.


Het probleem is dat bij het verhogen van de directe belastingen de sterkste schouders al snel maken dat ze wegkomen. Ze kopen een flatje in Monaco, gaan wonen in Brasschaat of openen een bankrekening op Jersey. De wereld is nu eenmaal een dorp geworden waar geld via internet met de snelheid van het licht kan worden overgemaakt.


Maar de Denen hebben een konijn uit de hoge hoed getoverd om ervoor te zorgen dat vakmensen en supertalenten er domicilie zoeken. Wie korter dan drie jaar in Denemarken woont en werkt en meer dan 100 duizend euro verdient, hoeft over het hele inkomen maar 25 procent belasting te betalen. Daar moet zelfs Gérard Depardieu zich over in de handen wrijven.


Het is zeer succesvol om rijke buitenlanders het land binnen te halen, blijkt uit onderzoek. Expats die geen belasting betalen in landen met hoge progressieve belastingen zoals Zweden, Groot-Brittannië of Frankrijk, maar die fiscaal gaan genieten in links Denemarken. Stanford University heeft achterhaald dat het aantal expats in Denemarken met een inkomen van boven de 100 duizend euro sinds de invoering van het belastingschema in 1992 twee keer zo snel is gestegen als het aantal expats onder die grens. 'Voor het eerst is empirisch vastgesteld dat migratie fiscaal gezien bijzonder elastisch is', concludeert het onderzoek.


Denemarken is net als Nederland een belastingparadijs. Niet voor de bedrijven, maar voor de particulieren met de sterkste schouders. Wat Denemarken echter binnenhaalt, gaat in een veelvoud verloren in andere landen van de EU.


Eigenlijk was Borgen niet eens nodig. Al in Hamlet wordt gezegd: 'Er rot iets in de staat van Denemarken.'


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden