Hoe riskant is het militairen naar Oekraïne te sturen?

'Niet onmogelijk, maar heel riskant.' Dat is het oordeel van defensiespecialist Ko Colijn van het instituut Clingendael over de plannen van het kabinet om militairen naar Oekraïne te sturen voor de beveiliging van het onderzoek in het waar het toestel van Malaysia Airlines is neergestort.

Nederlandse commando's van de Korps Commando Troepen (KCT) op patrouille in Mali. Beeld anp

De troepen zouden deel moeten gaan uitmaken van een internationale missie waarvan Nederland de leiding heeft. Het rampgebied ligt tussen Donetsk en Loehansk in een streek waar de rebellen het voor het zeggen hebben. Eerder deze week zei de 'premier' van de door de rebellen uitgeroepen 'Volksrepubliek Donetsk', Aleksandr Borodaj, er geen bezwaar tegen te hebben dat Nederland politieagenten stuurt naar het gebied, ook niet als zij gewapend zijn.

Maar het is de vraag of de rebellenleiders er hetzelfde over denken als het om militairen gaat. Uiteindelijk maken die deel uit van de NAVO, de organisatie die zij ervan verdenken dat die eropuit is Oekraïne te onderwerpen.

Volgens generaal-majoor b.d. Frank van Kappen moet Nederland 'in ieder geval geen politieagenten naar Oekraïne sturen'. Die zijn volgens hem 'te licht bewapend en niet voor een dergelijke taak opgeleid'. 'Het is heel gevaarlijk gebied, er lopen allemaal criminelen rond, mensen van wie niet duidelijk is onder wiens controle zij staan.'

'Als je een missie stuurt, moeten het militairen zijn met voldoende bewapening', zegt Van Kappen. 'Ook moeten de Verenigde Naties en alle betrokken partijen ermee instemmen. Dan heb je een politiek mandaat en kun je terugschieten als één van de partijen zich niet aan de afspraken houdt.'

Onderbuik-missie
Ook volgens Colijn is het noodzakelijk dat de missie een mandaat van de VN of de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) krijgt. 'Het moet dus niet zoiets zijn als militair ingrijpen, die onderbuik-missie waarom eerder werd geroepen.'

Verder is de toestemming van alle betrokken partijen nodig, inclusief die van Rusland. Colijn sluit niet uit dat de Russen als voorwaarde zullen stellen dat zij ook aan de missie meedoen. Dat zou weer op bezwaren stuiten van de Oekraïense autoriteiten, die na de inname van de Krim gruwen bij de gedachte dat een Russische militair ooit nog voet zet op Oekraïense bodem.

Colijn erkent dat het 'nog heel moeilijk' zal zijn degelijke afspraken te maken met de rebellen. 'Je kunt je natuurlijk afvragen wat hun handtekening waard is. Formeel is de toestemming van Kiev voldoende, maar die heeft daar niets te vertellen. Dus moet je wel zaken doen met de rebellen, ook al zouden we dat liever niet doen.' Voorwaarde is volgens Colijn dat het gaat om een 'volstrekt onpartijdige' missie.

Is hij niet bang voor een herhaling van het Srebrenica-fiasco? Colijn: 'Het is een heel riskante operatie, vol politieke gevaren. Je kunt je bijvoorbeeld voorstellen dat militairen worden ontvoerd, zoals de rebellen ook met de OVSE-waarnemers hebben gedaan. Maar er moet wel iets gebeuren. Er liggen daar nog menselijke resten en er moet onderzoek worden gedaan naar de toedracht van de ramp.'

Rebellen op de plek van de ramp. Op de achtergrond een waarnemer van de OVSE. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden