Hoe reëel is het gevaar van een burgeroorlog in Egypte?

De verdreven Egyptische president Mohamed Morsi is aangeklaagd voor onder meer moord en samenzwering met de Palestijnse organisatie Hamas. 'Heel merkwaardig', zegt Remco Andersen, correspondent van de Volkskrant in het Midden-Oosten. 'En het zet kwaad bloed.'

Sacha Kester
null Beeld reuters
Beeld reuters

De situatie in Egypte is bijzonder gespannen. Morsi blijft nog zeker 15 dagen vastzitten vanwege de nieuwe aanklacht. Er wordt onderzoek gedaan naar zijn contacten met Hamas, en de gebeurtenissen in 2011. In januari van dat jaar zou de Palestijnse militante organisatie Morsi hebben geholpen om uit de gevangenis te ontsnappen. Bij deze actie kwamen volgens de autoriteiten medegevangenen en bewakers om het leven.

De Moslim Broederschap reageerde furieus en zegt vrijdag massaal te demonstreren, maar ook het leger heeft de bevolking opgeroepen vandaag de straat op te gaan, als steunbetuiging aan het leger en het nieuwe Egyptische regime.

Die aanklacht is belachelijk, zegt de Moslim Broederschap. Is dat ook zo?
'Het is heel merkwaardig, zeker gezien de timing. Vorig jaar was Morsi geen verdachte - mocht hij gewoon deelnemen aan de presidentsverkiezingen. Maar een paar weken nadat hij is afgezet, komt er een beschuldiging uit de hoge hoed over een gevangenisuitbraak die in 2011 heeft plaatsgevonden. Dat Morsi banden met Hamas zou hebben is ook geen verrassing: Hamas komt voort uit de Moslimbroederschap, dat weet iedereen hier.'

Waarom komt deze aanklacht nu, op dit moment?
'Het is onmogelijk om te zeggen wat de motieven van het leger zijn. Duidelijk is wel dat ze de Moslim Broederschap in een hoek proberen te dringen. De president is afgezet en wordt van allerlei misdaden beschuldigd, de mediakanalen van de Moslimbroeders zijn gesloten, en het leger roept al weken dat het terroristen zijn.'

Het zal de Moslimbroeders alleen maar strijdvaardiger maken.
'Dit zet kwaad bloed ja. De Moslimbroeders zijn onder Mubarak jarenlang verboden geweest en hebben er al die tijd van gedroomd dat ze aan de macht zouden komen. Nu het eindelijk zo ver was, wordt hun democratisch gekozen president binnen een jaar afgezet. Ze zijn woedend en gaan vandaag waarschijnlijk massaal de straat op. En het risico is groot dat het leger daar krachtig op zal reageren.'

null Beeld afp
Beeld afp

Nu waarschuwen de Moslimbroeders dat het tot een burgeroorlog kan leiden. Hoe reëel is dat gevaar?
'Het gevaar bestaat, maar - en dat is koffiedik kijken - ik zie het niet direct gebeuren. De aanhang van de Moslimbroeders is boos, maar ze denkt en hoopt nog steeds dat ze hun president met demonstraties terug kunnen krijgen. Het leger zegt hard op te treden tegen terroristen, maar deze mensen gaan echt niet zomaar bommen leggen. Natuurlijk kent de beweging ook radicale elementen, maar de meerderheid is niet gewelddadig. Tegelijkertijd zijn dit wel omstandigheden waaronder mensen gaan radicaliseren - dat zie je nu al gebeuren.'

Hoe reageert de oppositie hierop? De links-liberale beweging die zegt voor een echte democratie te strijden?
'Uit die hoek hoor je weinig afkeurende geluiden. Ze blijven er op wijzen dat Morsi niet democratisch was, dat hij bepaalde groepen volledig buitensloot, opriep tot geweld en geen dialoog wilde aangaan. Maar zij lijken nu zelf te doen waar ze Morsi van beschuldigen.'

Het is hoe dan ook geen recept om het land in rustiger vaarwater te krijgen.
'Nee, en dan kom je weer op de vraag wat de motieven van het leger zijn om de Moslimbroeders zo in het nauw te drijven. Er broedt iets, maar ik weet ook niet wat er gaat komen. Misschien wordt er een staat van beleg afgekondigd. Misschien komt het leger onverwachts met een compromisvoorstel - dat kan ook. In Egypte is alles op dit moment volkomen onvoorspelbaar.'

undefined

null Beeld epa
Beeld epa
null Beeld afp
Beeld afp

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden