Hoe raak je snel een Ferrari kwijt

De anticorruptiecampagne van de nieuwe Chinese leiders heeft een curieus neveneffect: ambtenaren met een dure auto voor de deur proberen daar stilletjes vanaf te komen.

PEKING - In de hal van de grootste tweedehandsautomarkt in het zuiden van Peking wemelt het sinds enkele maanden van de Maserati's, Lamborgini's en Bentley's. Hier en daar zie je een Rolls Royce en een Maybach. Te midden van dit uitbundige geweld staan de BMW's en de Porsches er een tikje armoedig bij. Honderden exemplaren alles bij elkaar. Er kan geen enkele auto meer bij.

'Opvallend veel aanbod de laatste maanden inderdaad', zegt een oudere verkoper die naast een kanariegele Lamborghini op een aftands stoeltje een ijsje zit te eten. 'Van wie ze precies afkomstig zijn? Dat zou ik niet weten. Dat moet je aan m'n baas vragen en die gaat het je niet vertellen. Maar dus duidelijk mensen die er vanaf moesten.'

Een protserige witte Rolls Royce staat volop in de belangstelling en heeft een prijskaartje van een half miljoen euro achter de voorruit. Eventueel in dagelijkse aflossingen te voldoen. Een koopje, want nieuw kost de Rolls zeker een miljoen.

Even verderop schudt een jonge man in een strak Dior T-shirt bruusk een meute verkopers van zich af. Hij overweegt een Maserati Gran Turismo of een Ferrari te kopen, maar zegt nog elders te willen kijken en loopt resoluut de deur uit. 'We moeten het van de zakenmensen hebben', zegt de verkoper. 'De prijzen liggen relatief laag.'

'Angst zit er in'

De stortvloed van tweedehands-topmodellen is het neveneffect van de grootscheepse anti-corruptiecampagne die de nieuwe Chinese partijleiders hebben gelanceerd. Duizenden ambtenaren zijn daar al het slachtoffer van geworden. 'De regering heeft de angst er goed inzitten,' zegt een Amerikaanse bedrijfsjurist met meer dan twintig jaar werkervaring in China.

'Managers van staatsbedrijven, ambtenaren en iedereen die ook maar ergens van kan worden verdacht, houden zich gedeisd. Voor hen is het echt een heel slecht moment om met al te uitbundige luxe te pronken.' Gewoonlijk extravagante eetfestijnen zijn uit den boze en wie een verdacht dure auto voor de deur heeft staan, probeert daar stilletjes vanaf te komen.

De motieven voor de anticorruptiecampagne zijn niet helemaal duidelijk. Sommigen denken dat het de partijtop ernst is en dat de nieuwe leiders ervan overtuigd zijn dat de kaders hun gedrag moeten veranderen. Maar anderen vermoeden dat de nieuwe partijleider en president Xi Jinping direct na zijn aantreden zijn autoriteit over de communistische adel en de bureaucratie wil laten gelden. Zodra hij dat voor elkaar heeft, verwatert de campagne vanzelf, redeneren zij.

'Xi Jinping weet maar al te goed dat de corruptie integraal deel uitmaakt van het systeem,' zegt de Chinese internetactivist Michael Anti. 'Dat is al tientallen jaren het geval. Dit is niets anders dan een plat machtsinstrument.'

Uit onderzoek van The New York Times vorig jaar bleek dat de familie van de toenmalige premier Wen Jiabao dankzij zijn invloed een zakenimperium van twee miljard dollar had weten op te bouwen. Of de premier zelf de spil was van dat schandaal is onderwerp van discussie.

Ook de voormalige topambtenaar Bao Tong denkt niet dat Xi Jinping echt gelooft in de campagne. Volgens hem is het systeem zo door en door verrot dat het domweg onmogelijk is de verrotte plekken eruit te snijden. 'Als ik nu had moeten werken was ik ook corrupt geweest', aldus Bao, die uit zijn functies werd gezet in 1989 na het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede. 'Omkoopbare partijleden spelen elkaar de bal toe en als je niet tot de groep behoort, lig je eruit. Zo gaat het sinds het begin van de jaren negentig en daarmee is nu iedereen corrupt.'

'Absolute macht'

De filosoof Wang Hui zegt wel degelijk te geloven dat Xi corruptie op de korrel wil nemen. Maar of dat gaat lukken, betwijfelt hij ten zeerste en uiteindelijk kan hij zich wel vinden in de conclusie van Bao Tong. 'Absolute macht corrumpeert absoluut. Het komt neer op een strijd tegen de natuur. Zolang alle macht bij de partij ligt en er geen onafhankelijke controle-instrumenten zijn, loopt het op niets uit.'

In het sjieke Shin Kong winkelcentrum in het centrum van de stad proberen verkopers voor de buitenwereld verwoed een positieve draai aan hun zaken te geven. De verkoop van dure Zwitserse horloges stort in deze zuinige tijden in, maar dat zul je niet horen uit de mond van de gelikte verkoper in de Piaget-winkel. Internetters diepten in de afgelopen maanden genante foto's op van ambtenaren met Zwitserse uurwerken die ze van hun karige salaris nooit hadden kunnen kopen. Hij geeft zuinigjes toe dat die beelden niet bevorderlijk zijn voor de handel. Maar terwijl hij met witte handschoenen een topstuk van meer dan 37 duizend euro op de toonbank legt, voegt hij daar aan toe: 'Tegelijkertijd zijn er zoveel rijke zakenmensen in dit land dat het uiteindelijk niet zoveel uitmaakt.'

Bij Omega aan de overkant wil de winkeljuffrouw zelfs wel meedenken over een eventueel geschikt relatiegeschenk voor een partijbureaucraat. 'Omdat Omega ook goedkopere horloges maakt, vliegen we wat dat betreft een beetje onder de radar', zegt ze. 'Niet iedereen kan onze topstukken ogenblikkelijk thuisbrengen en daardoor komen onze klanten niet in problemen.' Voor een jongere, vrouwelijke ambtenaar raadt ze een ingehouden gouden exemplaar aan met een witte leren band. Prijs: 15 duizend euro.

Dit is de eerste reportage van onze nieuwe correspondent in China.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden