Hoe raak je de overtollige kerstkilo's kwijt?

Hoeveel minder moet je eten om je kerstkilo's kwijt te raken?

null Beeld Valentina Vos
Beeld Valentina Vos

Te veel gegeten natuurlijk, de afgelopen week. Duizenden overtollige kilocalorieën in de gourmetschotel, de oliebollen en de champagne. En nu moeten de kerstkilo's er weer af. Minder energie binnenkrijgen dan je verbrandt, daar komt het op neer, maar hoeveel minder precies? Hoeveel calorieën moet je matigen om een kilo lichaamsgewicht kwijt te raken?

Vrouwen hebben dagelijks zo'n 2.000 kilocalorieën nodig, mannen iets meer en om een kilo vet kwijt te raken, moeten ze over een periode 7.000 kilocalorieën minder eten dan ze nodig hebben. Zo staat het op dieetwebsites, in boeken en in wetenschappelijke artikelen. Het was decennialang de basis voor een hoop gepuzzel met calorietabellen. En voor teleur-stelling: als je elke dag 500 kilocalorieën te weinig binnenkrijgt, moet je na een maand 2 kilo kwijt zijn en na een half jaar 12. Waarom geeft de weegschaal dan vaak wat anders aan?

De 7.000-calorieënregel suggereert dat afvallen volgens een lineaire curve verloopt, maar dat klopt alleen in theorie, zegt Sander Kersten, hoogleraar voeding, metabolisme en genomics.

Compensatie

Een groot deel van de calorieën die we met voedsel of drank binnenkrijgen, wordt gebruikt voor onderhoud van het lichaam: van spieren tot hart en hersenen, ze hebben energie nodig om te functioneren. Wie gewicht verliest, heeft simpel gezegd 'minder lijf' dus is er minder energie nodig voor die basale verzorging. Bijvoorbeeld doordat met het afvallen ook wat spierweefsel verdwijnt; spieren hebben voor hun onderhoud relatief veel energie nodig. 'Het verklaart waarom het gewichtsverlies op een gegeven moment afvlakt, zelfs als mensen zich strikt aan hun dieet houden', zegt Kersten. 'In de praktijk betekent het dat je gaandeweg het lijnen meer dan 7.000 kilocalorieën moet minderen om een kilo vet kwijt te raken.'

Hoeveel meer, dat verschilt per persoon. Wie minder energie binnenkrijgt dan nodig, kan daar op allerlei manieren op reageren, legt Kersten uit, bewust maar vooral onbewust. Gevolg: hetzelfde dieet kan bij verschillende mensen grote verschillen opleveren in gewichtsverlies.

De vraag is, zegt Kersten, waar dat verschil vandaan komt. Leggen de energiezuinige mensen energieverspillende processen stil als ze op dieet gaan? Of gaan ze compenseren door minder energiek te worden? Kersten bedoelt niet dat ze de sportschool minder bezoeken, maar dat ze onbewust hun energieverbruik terugschroeven. 'Wiebelen ze minder, gaan ze vaker zitten, zijn ze net wat te vermoeid om de hond uit te laten?'

Woelwater of bankhanger

De energie die we verbruiken door de dingen te doen die we spontaan doen, van staan, zitten, gitaar spelen tot winkelen en kauwgom kauwen, loopt per persoon nogal uiteen. Het verschil kan zo groot zijn dat het volgens Amerikaanse wetenschappers bepalend kan zijn voor wie dik is en wie slank. NEAT, heet die dagelijks-leven-energie: non-exercise activity thermogenesis, een concept dat 10 jaar geleden werd geïntroduceerd door de Amerikaanse hoogleraar geneeskunde James Levine. In vakblad Science publiceerde hij een fascinerend onderzoek bij tien slanke en tien obese proefpersonen die tien dagen lang, 24 uur achtereen, sensoren in hun ondergoed droegen, zodat hun NEAT kon worden geregistreerd.

De slanke deelnemers bleken gemiddeld 350 kilocalorieën per dag meer te verbranden dan de zwaarlijvige deelnemers. Niet op de loopband in de sportschool - nee, ze waren rustelozer, sprongen van hun stoel, stonden vaker, liepen rond, terwijl dikke mensen veel meer zaten. Woelwater of bankhanger, dat verschil is aangeboren, denken wetenschappers. Maar toch: 350 kilocalorieën per dag, dat scheelt wat kilo's per jaar.

Amerikaanse onderzoekers publiceerden een paar jaar geleden in The Lancet een wiskundig model dat het werkelijke gewichtsverlies in kaart bracht bij een consequent dieet. Dat viel behoorlijk tegen. Het wordt tijd om de wijd verbreide 7.000 kilocalorieën-regel af te schaffen, concludeerden ze, want die regel kent te veel stoorzenders. En wie aan de lijn doet, moet zo min mogelijk worden ontmoedigd.

Heeft u ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar voeding@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden