Hoe privacybestendig is het 'Beste Raadslid'?

Het raadslid staat er niet zo best op de laatste tijd. Hij of zij kampt met weinig aanzien en in het slechtste geval sjoemelt hij er lustig op los. Niet zo gek dat er in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart een poging wordt gedaan het statuur van raadsleden op te poetsen. De wedstrijd het 'Beste Raadslid van Nederland' - georganiseerd door de Volkskrant, Pauw & Witteman en campagnebureau BKB - wil hun goede werk onder de aandacht brengen.


Sinds 15 februari roept deze krant zijn lezers op raadsleden online verkiesbaar te stellen en mee te stemmen. Tot nog toe brachten ruim 19 duizend mensen hun stem uit op 325 lokale volksvertegenwoordigers. Een groep is evenwel buitengesloten van deelname: zij die niet zijn ingeschreven bij Facebook.


De organisatoren hebben er om verschillende redenen voor gekozen de verkiezing via Facebook te laten verlopen. Voor de hoofdredactie van de Volkskrant was doorslaggevend dat de identiteit van deelnemers betrouwbaar, efficiënt en goedkoop gecontroleerd kan worden via een Facebookaccount. Met afgrijzen wordt teruggedacht aan de verkiezing 'Nederlander van het jaar' in 2005, toen de Volkskrant Rachel Hazes als winnaar moest uitroepen. Deze verkiezing - u kon met een mailtje stemmen - werd gekaapt door de reaguurders van Geen Stijl. Met een Facebookaccount is meervoudig stemmen onmogelijk en kan manipulatie worden ingeperkt.


Partner BKB legt het accent net even anders. De toegankelijkheid en de virale werking van Facebook vindt het campagnebureau minstens zo belangrijk. U kunt uw stem meteen met uw Facebookvrienden delen.


Dat is precies wat sommige lezers tegen de borst stuit. Ze willen graag meedoen, maar niet ten koste van hun privacy. Bij de naam Facebook gaan alle alarmbellen af. Niet voor niets. In de Volkskrant hebben ze herhaaldelijk kunnen lezen hoe Facebook zijn informatie te gelde maakt.


Een raadslid schrijft dat hij hierom 'tientallen stemmen' is misgelopen. Hij vindt het 'twijfelachtig dat een gerenommeerde krant zoiets organiseert via een omstreden medium als Facebook'. Door de Facebook- lozen uit te sluiten, is de verkiezing hoe dan ook beïnvloed. Misschien behoren ze tot de laatsten der Mohikanen, maar juist de Volkskrant zou zo'n kritische minderheid moeten koesteren.


Dan nu de hamvraag: heeft Facebook toegang tot het stemgedrag? De app-ontwikkelaar weerspreekt dat. Alle informatie, inclusief Facebookprofielen en -vrienden, blijft binnen de muren van de app, tenzij een deelnemer die bewust deelt. De data worden alleen gebruikt om de integriteit van de verkiezingen te waarborgen, zegt hij.


Deelnemers moeten het zonder die uitleg stellen. Wie zoekt bij 'privacybeleid', vindt alleen het zinnetje: 'De Beste Raadslid Verkiezing gaat zorgvuldig om met uw gegevens.' Bovendien worden stemmers op de Facebookpagina die is gelieerd aan de wedstrijd op het verkeerde been gezet. Het stemmen, zo staat er, gebeurt 'anoniem'. Dat klopt niet. Uw stem wordt weliswaar niet publiek gemaakt, de app-ontwikkelaar kan die wel zien.


Dat bleek afgelopen week ook toen de lijsttrekker van Trots op Amsterdam binnen zeer korte tijd verdacht veel stemmen kreeg. De app-ontwikkelaar ging aan de 'achterkant' kijken en kon de organisatoren precies vertellen dat er vanaf drie ip-adressen met honderden gehackte Facebookaccounts was gestemd. De wedstrijd blijkt kwetsbaar voor manipulatie.


Het probleem van mogelijke privacyschending lijkt eerder bij de app-ontwikkelaar te liggen. Wat zou dit onlinemarketingbureau met uw informatie kunnen doen? Verkopen? Politieke partijen zouden maar wat graag uw stemgedrag kennen. In de VS is microtargeting, met behulp van data zo gericht mogelijk campagne voeren, een groot succes.


De app-ontwikkelaar zegt niet in data te handelen. De gegevens zijn volgens hem in principe van de klant, maar na de wedstrijd zal hij die vernietigen. U zult hem op zijn woord moeten geloven, want er is niets vastgelegd.


Vooralsnog heb ik geen reden aan zijn antwoord te twijfelen. Zorgelijk is wel dat geen van de opdrachtgevers op vernietiging heeft aangedrongen en dat een van hen, BKB, politieke organisaties als klant heeft. Van de hoofdredactie van de Volkskrant mag een groter privacybewustzijn worden verlangd voordat die lezers naar het schimmige domein van potentiële datahandelaren drijft. Dat is niet van deze tijd.


De Ombudsvrouw behandelt vragen,klachten en opmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en journalistieke aanpak.


ombudsvrouw@volkskrant.nl,

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.