Reportage

Hoe Oss overvallen werd door het ministerie – en in allerijl noodopvang voor asielzoekers regelde

De burgemeester van Oss werd dinsdagavond overvallen door het bericht dat er al een bus met asielzoekers uit Ter Apel naar de Brabantse stad onderweg was. ‘Ik heb mijn verantwoordelijkheid genomen. We gaan geen mensen op straat zetten.’

Peter de Graaf
Asielzoekers uit het overvolle asielzoekerscentrum in Ter Apel worden opgevangen in een oud belastingkantoor in Oss.   Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Asielzoekers uit het overvolle asielzoekerscentrum in Ter Apel worden opgevangen in een oud belastingkantoor in Oss.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De 17-jarige Siyar uit Syrië staat woensdag rond het middaguur met een glimlach toe te kijken hoe Syrische en Eritrese kinderen rondjes fietsen. Dat gaat met vallen en opstaan, op het parkeerterrein van het voormalige belastingkantoor in Oss. Achttien uur eerder zat Siyar nog in Ter Apel, ruim 200 kilometer en 2,5 uur rijden noordelijker.

‘Ik ben heel blij dat ik hier ben’, zegt hij vriendelijk. ‘Ik wil graag naar school, Nederlands leren en studeren.’ De 21-jarige Muhammad, ook uit Syrië, is eveneens positief over zijn gastland. ‘Ze is erg mooi’, antwoordt hij via de vertaalapp op zijn smartphone met versplinterd beeldscherm op de vraag wat hij van Nederland vindt. ‘Elegante en mooie mensen.’

Het is maar goed dat beide asielzoekers niet weten – of doen alsof ze niet weten – hoe er dinsdag met hen is gesold door de Nederlandse autoriteiten. Een groep van ruim 300 mensen moest de opvanglocatie in Ter Apel verlaten, want die zat veel te vol. Terwijl de bussen al klaarstonden, wisten staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel en Migratie) en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) nog steeds niet waar ze met de groep heen moesten.

‘De bus is al onderweg’

Burgemeester Wobine Buijs van Oss werd dinsdagavond kort voor half zeven gebeld door haar Bossche collega Jack Mikkers, voorzitter van de veiligheidsregio. ‘Hij zei dat er al een bus onderweg was naar Oss’, aldus de VVD-burgemeester. In het verleden was een leegstaande school met vijf lokalen namelijk al eens in het vizier geweest voor de opvang van 100 asielzoekers. Volgens Buijs was de locatie afgewezen door het COA omdat ze niet ‘bemenst’ kon worden.

Mikkers vertelde de burgemeester van Oss dat het ministerie die plekken nu toch wilde inzetten voor 80 asielzoekers uit Ter Apel. Enkele minuten later had ze het COA aan de lijn en weer tien minuten later het ministerie zelf. ‘Die mensen waren al onderweg, dus heb ik mijn verantwoordelijkheid genomen en de procedure voor noodopvang in gang gezet’, aldus Buijs. ‘We gaan geen mensen op straat zetten. En we wilden ze ook niet op veldbedden in de gymzaal leggen.’

Het was onbegonnen werk om de school nog snel in gereedheid te brengen. In het voormalige belastingkantoor, waar in 2015 ook Syriërs zijn opgevangen, verblijven sinds deze maand 140 vluchtelingen uit Oekraïne op twee verdiepingen. De kamers op de begane grond en eerste verdieping waren net ook in gereedheid gebracht en brandveilig gemaakt. Dus besloot de gemeente de asielzoekers uit Ter Apel, voornamelijk gezinnen met kinderen uit Syrië en Eritrea, daar onder te brengen.

Via de veiligheidsregio werden de bedden geleverd, in allerijl werden ze in elkaar gezet. ‘De wethouder en griffier hebben samen bedden in elkaar staan schroeven’, vertelt Buijs. Toen de eerste bus met asielzoekers aankwam, was het werk nog in volle gang. De asielzoekers werden eerst opgevangen in het bedrijfsrestaurant van het gemeentehuis, schuin tegenover het belastingkantoor, waar ze eten en drinken kregen. ‘De mensen waren hongerig, want het is ramadan’, aldus de burgemeester. ‘Om half twaalf ’s avonds is de laatste groep uit het gemeentehuis naar hun kamers in het belastingkantoor vertrokken.’

. Beeld .
.Beeld .

Hoe lang de asielzoekers in Oss zullen blijven, is onbekend. Burgemeester Buijs wil liever niet dat ze over vijf dagen of twee weken alwéér naar een andere plek moeten verhuizen. Ze wil de mensen rust en stabiliteit geven. ‘We willen geen duiventil’, zegt ze. Het belastingkantoor is maximaal anderhalf jaar beschikbaar als opvanglocatie – daarna wordt het herontwikkeld tot een appartementencomplex.

‘Dit is een crisissituatie’

De burgemeester wil niet te lang stilstaan bij de constatering dat Oss feitelijk is overvallen door het ministerie, dat al een bus naar de Brabantse industriestad had gestuurd. ‘Dit is een crisissituatie’, zegt ze. ‘We gaan straks 5 mei vieren. Je kunt de vrijheid alleen vieren als je zelf daadkracht laat zien.’

Dinsdagavond werden op het allerlaatste moment nog groepen asielzoekers uit Ter Apel ondergebracht in Amsterdam (in een hotel) en in Nijmegen (in een sporthal). Ook woensdag ging de speurtocht van ministerie en COA naar noodopvanglocaties door. De gemeente Alkmaar liet weten dat het 150 asielzoekers uit de overvolle opvang in Ter Apel kan opvangen in het Sportpaleis.

Burgemeester Buijs noemt het wel ‘schrijnend’ dat de opvang van asielzoekers uit Syrië zoveel moeizamer verloopt dan de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. ‘Elk mens heeft twee armen en twee benen. Ieder mens heeft recht op opvang’, zegt ze.

Op de parkeerplaats van het voormalige belastingkantoor in Oss duwt een beveiliger een Syrisch meisje voorzichtig vooruit op haar fietsje. ‘Yellah, yellah’, roept hij aanmoedigend. Een Syrische vader probeert hetzelfde te doen bij zijn zoontje, maar is te bruusk: het jongetje valt; lachend staat het weer op.

Zonnige sfeer

Twee vrouwen uit Oekraïne drinken koffie in de zon. De 17-jarige Iwan, die met zijn moeder (50) op kamer 1.49 in het belastingkantoor verblijft, aait en kust het witte hondje van een Oekraïense landgenoot. Hij helpt een andere vrouw bij het omhoog zetten van een fietszadel en zet een paar hekken opzij wanneer de vuilniswagen arriveert.

Een Syrisch meisje mag de vuilnismannen helpen bij het terugzetten van de lege vuilnisbakken. Met een blij lachje neemt ze enkele koekjes, verpakt in cellofaan, van hen in ontvangst. De sfeer buiten het belastingkantoor is zonnig, bijna vrolijk. Op het gemeentehuis zegt burgemeester Buijs: ‘Ik denk dat Syrische kinderen straks in de zandbak gaan spelen met Oekraïense kinderen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden