Hoe onafhankelijk zijn experts in het kansspeldebat?

Lobby-blog

'Onderzoek op bestelling is een bekend fenomeen in het debat over kansspelen. Maar ik heb nooit onderzoek gedaan tegen betaling of in opdracht van een 'belanghebbende' in dit dossier.' Dat zegt onderzoeker Ben van Rompuy in reactie op de Volkskrant-reconstructie van de lobby om de Kansspelwet. 'Wel betaalden de Europese loterijen onderzoekers om kritiek te geven op mijn rapport.'

Beeld anp

In de reconstructie beschreven we hoe Kamerleden in de lobbystrijd om de kansspelen worden bestookt met onderzoek, vaak uitgevoerd in opdracht van belanghebbenden. Daarbij werd ook het Asser Instituut genoemd, waarvoor Van Rompuy onderzoek deed naar matchfixing in relatie tot sportweddenschappen. 'Onduidelijk is of er voor dit onderzoek is betaald en door wie', zei Marjan Olfers, VU-hoogleraar sport en recht, over de studie.

'Ik begrijp goed dat kritisch wordt gekeken naar de onafhankelijkheid van experts in het kansspeldebat', reageert Van Rompuy. 'Maar de suggestie dat ik ben betaald door een belanghebbende is onterecht.'

Op het rapport prijkt groot het logo van Sportradar, een bedrijf dat geld verdient met de registratie van gokgedrag. Opportuun, zegt Van Rompuy, 'maar zij hebben er niet voor betaald. Ik heb slechts hun data gebruikt. Het onderzoek was mijn eigen initiatief - het kostte veel overtuigingskracht om de data van hen te krijgen. Ook zij weten dat de lobby op dit dossier sterk is.'

'Tot dusver werden integriteitsrisico's van sportweddenschappen onderzocht op basis van een theoretische analyse. Ik wilde verder gaan', licht Van Rompuy zijn onderzoek toe. 'Sportradar analyseert al vijf jaar op grote schaal gokpatronen bij voetbalwedstrijden. Op basis van hun rapporten over waarschijnlijk gemanipuleerde voetbalwedstrijden wilde ik uitzoeken op welke weddenschappen verdacht gokgedrag betrekking had.'

Het onderzoek is hem niet in dank afgenomen, zegt Van Rompuy. 'Zo stelde ik tot mijn verbazing vast dat de Europese Loterijen, die het klaarblijkelijk niet eens zijn met de conclusies, onderzoekers betaalt om mijn onderzoek te bekritiseren. Dit had ik nog niet eerder meegemaakt.'

Zelden werd het lobbywapen zo vaak ingezet

De belangen zijn groot in de markt van kansspelen. En dus worden Kamerleden bijna agressief benaderd.Een reconstructie.

Opdrachtgever duidelijk genoemd

Voor de kritiek op het rapport benaderden de Europese Loterijen Marjan Olfers. Als hoogleraar Sport en Recht aan de VU in Amsterdam werd zij betaald om een reactie te schrijven. 'Het waren kritiekpunten die ik eerder in een hoorzitting zelf naar voren had gebracht', licht Olfers toe. 'Die heb ik daarna op hun verzoek uitgewerkt. Betaalde opinies schrijf ik vaker, ook voor de online-industrie, maar altijd op voorwaarde dat ik tussentijds geen contact heb met de opdrachtgever en mag schrijven wat ik wil. En de opdrachtgever staat duidelijk op de eerste pagina genoemd.'

Olfers heeft bij het schrijven van de opinie gehandeld volgens de 'omgangsregels' van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Die regels zijn opgesteld om bij onderzoek en andere bijdragen betaald door derden - een veelvoorkomend fenomeen in de wetenschap - de wetenschappelijke onafhankelijkheid te waarborgen en 'ongewenste druk en oneigenlijke beïnvloeding in te perken'. Zo wordt een externe financier altijd gemeld in het onderzoek, mag de opzet van onderzoek niet worden toegespitst in de richting van een door de opdrachtgever gewenste uitkomst en is de beloning niet afhankelijk van de uitkomst. Bovendien moet de onderzoeksmethode wetenschappelijk verantwoord zijn, gericht op 'waarheidsvinding, niet op externe doelen als commercieel succes of politieke invloed'.

Hoe houd je je als onafhankelijk onderzoeker staande in een zwaar belobbyd dossier als kansspelen? 'Dat is ongelooflijk moeilijk', zegt Van Rompuy. 'Toen ik als gast sprak op een symposium van Speel Verantwoord (de brancheorganisatie van online-aanbieders, red.), werd ik meteen ingedeeld in het online-kamp. Als ik dat had geweten, was ik misschien niet aangeschoven. Dit dossier heeft me geleerd hoe belangrijk perceptie is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.