Analyse Marco Kroon

Hoe nu verder met oorlogsheld Marco Kroon?

De conclusie van justitie dat er geen bewijs is voor de bewering van Marco Kroon dat hij in 2007 in Afghanistan is ontvoerd, gemarteld en dat hij daarna zijn gijzelnemer heeft doodgeschoten, stelt Defensie voor een dilemma: hoe nu verder met de oud-commando?

Marco Kroon in zijn huis in Schijndel. Foto Joris van Gennip

Het pijnlijkste voor oorlogsheld Marco Kroon (47) is dat de twijfel hem voor altijd zal achtervolgen. Is hij een fantast? Lijdt hij aan een posttraumatisch stresssyndroom? Heeft hij het hele verhaal over zijn gijzeling in 2007 in Afghanistan verzonnen?

Het heeft Kroon zeer gegriefd dat de defenstietop al maanden rekening houdt met alle drie deze scenario’s, zeggen diverse mensen om hem heen die zich zijn vrienden noemen. En donderdag wakkerde het Openbaar Ministerie de twijfel over zijn geloofwaardigheid verder aan.

Dilemma

Justitie concludeert na een halfjaar onderzoek dat er geen bewijs is dat Kroons gijzeling, marteling en het doden van zijn gijzelnemer ooit hebben plaatsgevonden. Het plaatst Defensieminister Ank Bijleveld voor een dilemma. Hoe nu verder met Kroon? 

Defensie gaat binnenkort met hem om tafel zitten, zei de bewindsvrouw donderdag. ‘Wij moeten nu bekijken wat deze beslissing van het OM betekent voor ons en ons werk en daar zullen we met het personeelslid Marco Kroon over praten’, aldus Bijleveld. 

Kroons heldendaden in 2006, waarvoor hij de Militaire Willems-Orde kreeg, staan volgens haar ‘niet ter discussie’. Ook gaat het ‘te ver’ om over ontslag te praten, maar brandschoon is Kroon niet. Volgens Defensie had hij het geweldsincident meteen moet melden. Kroon kwam daar tien jaar na zijn uitzending pas mee. ‘Dat is iets om over te praten’, zegt Bijleveld.

Twijfels groeien

Tenminste dertien mensen die destijds betrokken waren bij Kroons geheime missie in Kabul, of die kennis hebben van het interne onderzoek daarnaar, houden rekening met de mogelijkheid dat Kroon zijn verhaal over zijn ontvoering en het doden van zijn gijzelnemer in elk geval deels heeft verzonnen, onthulde de Volkskrant in mei. Bijleveld zei donderdag ‘oprecht’ niet te weten of Kroon het verhaal heeft verzonnen. Dat antwoord getuigt niet van blind vertrouwen.

Betrokkenen die de Volkskrant sprak over hun twijfels over Kroon deden hun verhaal anoniem vanwege het etiket staatsgeheim dat minister Bijleveld op de zaak heeft geplakt. Het maakt het onderzoek naar het waarheidsgehalte van Kroons beweringen uiterst gecompliceerd.

Einde aan speculaties

‘Wij kunnen alle twijfel wegnemen, maar dat mogen we niet vanwege de restricties die defensie aan mijn cliënt heeft opgelegd’, zegt Kroons advocaat Geert-Jan Knoops. ‘Wij hopen dat de minister het staatsgeheim eraf wil halen. Dat verzoek hebben wij ook meermalen gedaan.’ Op de vraag waarom Kroon die twijfel bij defensie zelf niet kan wegnemen, antwoordt Knoops: ‘Dat weet ik ook niet.’

Defensie houdt voorlopig vast aan het spreekverbod, zodat de werkwijze van geheime missies van commando’s niet op straat komt te liggen. Bijleveld zei eerder dat ‘mensenlevens in gevaar’ zijn doordat Kroon überhaupt zijn mond heeft opengedaan. Alleen een select gezelschap bij Defensie en het OM mag alle details weten. Dat was tot onbegrip van Kroons advocaat niet genoeg om zijn verhaal te geloven.

Het is de vraag of het hele verhaal van Kroon, zonder restricties of toestemming van Defensie om voor een breder gezelschap zijn verhaal te doen, wel alle twijfel over Kroon zou wegnemen. Tot dusver heeft de oorlogsheld, ook bij Defensie, ‘nooit een naam genoemd’ van de persoon die hij gedood zou hebben, bevestigt zijn advocaat. Hij omschreef wel ‘uiterlijke kenmerken’ en de ‘rol die de gedode man had binnen de groep die hem in eerste instantie meenam.’ Ingewijden bij Defensie beweren dat met deze informatie geen identiteit kan worden vastgesteld van het slachtoffer. ‘Er is geen lijk, geen naam, er is niks’, zegt een van hen.

Alleen al door deze ontbrekende informatie is het OM vanaf het begin opgezadeld met een onmogelijke opdracht om te onderzoeken of het klopt wat Kroon zegt. Vanaf januari was het bij Defensie al duidelijk dat het justitieel onderzoek niets zou opleveren. Defensie was er – ondanks alle eigen contacten en ervaring op de grond in Afghanistan – immers ook niet in geslaagd om het verhaal van Kroon te bevestigen.

Pijnlijke toekomst

Vanwege recente speculaties in de media over de geestesgesteldheid van Kroon proberen mensen uit zijn directe omgeving het beeld van hem als fantast bij te sturen. Een vriend, tevens een hooggeplaatste militair, vertelde de Volkskrant dat  Kroon hem wél een naam van het slachtoffer noemde, en dat het verhaal gewoon te checken is. Mogelijk vertelt de vriend niet de waarheid, om Kroon in bescherming te nemen. Zo wel, dan houdt Kroon informatie achter voor Defensie. 

De vriend bevestigt dat Kroon psychische begeleiding krijgt sinds zijn melding, maar van ptss is volgens hem geen sprake: ‘Ptss is een zware psychische aandoening. Je kunt niet zomaar rondvertellen dat iemand dat heeft, terwijl je het niet weet.’ Kroons advocaat: ‘Volgens mij is hij kerngezond.’

Bronnen melden de Volkskrant dat Defensie mogelijk het incident gaat ‘isoleren’ en met Kroon verder gaat. ‘Dan zeggen we tegen elkaar: we weten niet of het wel is gebeurd, maar ook niet of het niet is gebeurd’, zegt een ingewijde. Die strategie ligt nu het meest voor de hand. De kans dat ‘in de toekomst’ alsnog duidelijk wordt wat de waarheid is, acht het OM ‘minimaal’. 

Zeker is dat de nabije toekomst voor Kroon nog pijnlijk zal zijn. Op 31 augustus zal hij aanwezig zijn bij de huldiging van Apachepiloot Roy de Ruiter als nieuwe ridder in de Militaire Willems-Orde. De ceremonie wordt groots gevierd op het Binnenhof en zal live te zien zijn op tv. Als de camera’s voorbij zwiepen, zal de commentaarstem vertellen over de heldendaden van De Ruiter en die andere oorlogsheld in beeld: Gijs Tuinman. De derde ridder op het veld? Ja, dat is ook een held. 

Maar er zijn wel twijfels of hij een fantast is. 

Onderscheiden als oorlogsheld, nu opnieuw in opspraak

Het Openbaar Ministerie (OM) begon in januari een onderzoek naar een geweldsincident van Marco Kroon in Afghanistan in 2007. Vier vragen over de omstreden oorlogsheld, drager van de hoogste militaire onderscheiding van Nederland.

Fantast of oorlogsheld? Een reconstructie van Kroons missie, het incident en de twijfel

Is Marco Kroon (47) een fantast die zijn blazoen wil oppoetsen met een verzonnen verhaal? Of lijdt de gedecoreerde oorlogsheld aan een posttraumatische stressstoornis ten gevolge van alles wat hij heeft meegemaakt? Antwoorden zijn er vooralsnog niet, maar voor zijn beweringen is geen greintje bewijs gevonden. Een reconstructie. 

Heeft oorlogsheld Marco Kroon verhaal over gijzeling verzonnen? OM stopt na half jaar onderzoek naar het incident

Het Openbaar Ministerie legt het onderzoek stil naar de bewering van oorlogsheld Marco Kroon dat hij in Afghanistan in 2007 ontvoerd is en daarna zijn gijzelnemer zou hebben gedood. De majoor, die is geridderd voor heldendaden in 2006, raakte begin dit jaar in opspraak omdat hij zijn meerderen destijds nooit op de hoogte had gebracht.

Meer over