BRITSE VERKIEZINGENDE GEVOLGEN

Hoe nu verder: de Schotten, Brussel en de markten

Welke gevolgen heeft de monsterzege van Boris Johnson in de Britse verkiezingen voor de Schotten, Europa en de economie?

Beeld Tijmen Snelderwaard

1. De Schotten: op naar een nieuw referendum

De Britse verkiezingen telden vooral verliezers: Nigel Farage’s Brexitpartij, Jo Swinsons Liberaal-Democraten, Jeremy Corbyns Labour en de Noord-Ierse Unionisten beleefden allemaal een nacht om heel spoedig te vergeten. Maar in het hoge noorden scheen de zon: de Schotse Nationalisten eindigden op 48 zetels, 13 meer dan twee jaar geleden (maar acht minder dan in 2015). Het versterkte Nicola Sturgeons roep om een nieuw onafhankelijkheidsreferendum.

Een groot deel van de Schotten is niet blij met Boris Johnson als leider van de Conservatieven en nog een stuk ongelukkiger met de naderende Brexit. Met een jaloers oog kijken ze naar Noord-Ierland dat, voorlopig althans, wel met een half been in de Europese Unie blijft staan. Waarom wij niet, klinkt het in het gebiedsdeel waar tweederde voor het EU-lidmaatschap stemde. De gehoopte machtspositie bij een linkse minderheidsregering in Londen bleef uit.

Vast staat dat de spanningen tussen Londen en Edinburgh komende jaren verder zullen toenemen. Boris Johnson weigert de Schotten vijf jaar na het referendum een nieuwe kans te geven om zich uit te spreken over onafhankelijkheid. Zelf vinden de Schotten dat ze recht hebben op een herkansing omdat de uitslag in 2014 zeer waarschijnlijk anders zou zijn geweest in de wetenschap dat het Verenigd Koninkrijk twee jaar later voor een Brexit zou stemmen.

Sturgeon laat zich niet ontmoedigen door het ‘No way’ vanuit 10 Downing Street en zal komende week een document publiceren waarin haarfijn zal worden uitgelegd waarom haar landgenoten recht hebben op een referendum. Ondertussen zal de voormalige leider van de Schotse Conservatieven, Ruth Davidson, zich voorbereiden op een duik in het ijskoude Loch Ness. Dat had ze beloofd in het geval van een goed stembusresultaat van de nationalisten. (Patrick van IJzendoorn)

Beeld Tijmen Snelderwaard

2. De EU: Ineens is iedereen blij met Boris

De Europese regeringsleiders verwachten dat het nieuwe Britse parlement nu snel het Brexitakkoord goedkeurt dat een ordelijk vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU op 31 januari mogelijk maakt. De leiders toonden zich vrijdag opgelucht over de verkiezingszege van premier Johnson, ze zijn de chaos in Londen over de Brexit meer dan zat.

‘Iedereen zit te wachten op een snelle afhandeling van de Brexit’, zei premier Rutte. Brussel feliciteerde bij monde van EU-president Charles Michel premier Johnson met zijn overtuigende overwinning. ‘De ironie wil dat de leiders oprecht blij zijn met de man die ze eerder verafschuwden’, stelde een EU-diplomaat.

De vrees bij de leiders was een verdeeld Lagerhuis waardoor de Brexitdatum voor de vierde keer zou worden uitgesteld. De ruime meerderheid voor Johnson zet alle seinen echter op groen voor de Brexit eind januari. Londen accepteert daarmee de voorwaarden in het met Brussel gesloten Brexitakkoord: het nakomen van de financiële verplichtingen; het respecteren van de rechten van de 3,5 miljoen EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk wonen; naleving van het Goede Vrijdagakkoord in Noord-Ierland.

De leiders gaven EU-Brexitonderhandelaar Barnier de taak de gesprekken over een nieuwe handelsrelatie met Londen voor te bereiden. Barnier overlegt met de 27 EU-landen over de reikwijdte van zo’n handelsverdrag. Johnson bepleitte eerder een minimaal verdrag omdat hij zo min mogelijk gebonden wil zijn aan afspraken over productnormen en regels met de EU. Bondskanselier Merkel waarschuwde vrijdag voor een ‘concurrent bij onze voordeur’.

Voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie benadrukte dat de tijd zeer beperkt is om een handelsverdrag met het Verenigd Koninkrijk te sluiten. In het Brexitakkoord heeft Londen een overgangstermijn bedongen tot december 2020. Tot die tijd kan het land net als nu met de EU handel drijven, wat Londen en Brussel vanaf 1 februari exact 11 maanden geeft om een handelsverdrag uit te onderhandelen. Londen kan die overgangstermijn verlengen, maar Johnson sloot eerder uit dat te doen. (Marc Peeperkorn)

Beeld Tijmen Snelderwaard

3. De economie: opluchting maar geen euforie op de markten

Opluchting maar geen euforie, was de reactie van de financiële markten op de Britse verkiezingsuitslag. Beleggers zijn blij dat er een eind is gekomen aan de onzekerheid rond de Brexit, maar ze maken zich zorgen over de gevolgen van het Britse vertrek uit de Europese Unie. Ook is men bezorgd voor een implosie van het Verenigd Koninkrijk zelf en voor een moeizaam verloop van de onderhandelingen over een handelsakkoord met de EU. De beursindex in Londen steeg met 1,1 procent en die in Parijs en Frankfurt wonnen 0,6 procent. Het pond sterling steeg ten opzichte van de dollar tot 1,35 dollar, het hoogste niveau sinds mei vorig jaar. Ten opzichte van de euro kwam het pond op 1,20, de hoogste koers in ruim drie jaar.

Econoom Azad Zangana van Schroders, een van de grootste Britse vermogensbeheerders, sluit niet uit dat de onderhandelingen over een nieuw handelsverdrag tussen de EU en Groot-Brittannië veel langer zullen duren dan het ene jaar dat Boris Johnson daarvoor rekent. ‘Wel heeft hij een ruime meerderheid. Hij kan concessies doen zonder meteen bang te hoeven zijn voor de radicale brexiteers. En dat zal zeker nodig zijn om de Schotten binnenboord te houden.’ De Britse economie kan een oppepper krijgen als Johnson zijn belofte waarmaakt om miljarden extra in publieke voorzieningen als het onderwijs, de zorg en de politie te investeren. Schroders denkt dat de Britse economie in 2020 met 0,8 procent zal groeien en in 2021 zelfs met 2,1 procent als de rest van de onzekerheden worden weggenomen.

De stijging van de beurskoersen werd echter ook geflatteerd door het deelakkoord dat de Amerikaanse president Trump vrijdag bereikte in zijn handelsoorlog met China. ‘Groot-Brittannië wordt met de Brexit geen eiland in de mondiale economie. Die zal met deze grote ontwikkelingen ook meedeinen’, aldus Zangana. Jamie Stuttard van Robeco noemde de koersstijging van vrijdag niet meer dan ‘een relief rally’. ‘De markt slaakt een zucht van verlichting nu veel onzekerheden over de Brexit, eventuele hogere belastingen voor bedrijven en de mogelijkheid van een ‘hung parliament’ (een Lagerhuis zonder meerderheid, red.) zijn weggenomen. Hoofdeconoom Shamik Dhar van BNY Mellon zegt dat de Brexit ‘onherroepelijk tot enige economische schade leidt’. (Peter de Waard)

Een klinkende overwinning voor Johnson en de Conservatieven...
Boris Johnson heeft een klinkende overwinning behaald bij de verkiezingen. Wat bezielt de Britten van alle rangen en standen om flamboyante politicus zoveel vertrouwen te geven? En wat zijn de gevolgen van deze uitslag?

... een flink pak slaag voor Corbyn en Labour
De Britten hebben Corbyn en Labour met de grond gelijk gemaakt. Zelfs in de meest hardnekkige rode districten hebben ze verloren. De verkiezingsuitslag legt de klassenstrijd in de partij bloot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden