'Hoe normaal wordt het na de crisis?'

Iedereen praat over de crisis, en vrijwel niemand over het klimaat. Dat is kortzichtig, vindt eurocommissaris Connie Hedegaard. Misschien helpt Sandy de ogen te openen.

Het zijn weken van de waarheid voor het Europese klimaatbeleid, en dus voor de Europees Commissaris voor klimaatzaken, de Deense Connie Hedegaard. Vrijdag neemt de internationale luchtvaartorganisatie ICAO een besluit over haar CO2-strategie - waarmee een dreigende klimaathandelsoorlog tussen Europa en de rest van de wereld al dan niet wordt bezworen. Volgende week moet ze een knoop doorhakken over het wankelende systeem voor uitstootrechten, de belangrijkste pilaar van het Europese CO2-beleid. En aan het eind van de maand wacht Doha in Qatar - de plek waar het internationale klimaatonderhandelingscircus dit jaar zijn tenten opslaat.

Hoe belangrijk is het klimaat nog, nu de financiële crisis alle aandacht opeist?

'Ik begrijp dat veel politici even zeggen: o ja, het klimaat, kunnen we daarop terugkomen als we de echte problemen hebben opgelost? Maar dat zou niet verstandig zijn. De klimaatverandering wacht niet, en langer wachten kost geld.

'Hoe groot is de schade van Sandy in New York? Ik hoorde schattingen van 20, 30 tot wel 50 miljard dollar. Je kunt niet zeggen dat die ene orkaan door klimaatverandering is veroorzaakt, maar het lijkt allemaal wel erg op datgene waarvoor de wetenschappers hebben gewaarschuwd. Tientallen miljarden schade: dit zijn de rekeningen die we moeten betalen als we op dezelfde weg doorgaan.'

U ziet Sandy als wake-upcall?

'Het Amerikaanse tijdschrift Bloomberg Business Week had een paar dagen geleden op het omslag de tekst: It's global warming, stupid. Je kunt afzonderlijke weersomstandigheden nooit wijten aan klimaatverandering, maar Sandy staat niet op zichzelf. De Amerikanen hebben ook Irene gehad, en extreme droogte in het middenwesten, waaronder boeren en verzekeraars erg hebben geleden. Dat verklaart waarom 70 procent van de Amerikanen nu in klimaatverandering gelooft. In Washington kun je dat woord nauwelijks gebruiken, maar de burgers hebben het door.'

Intussen hebben de Amerikanen, net als de Chinezen, wel de strijd aangebonden met het Europese beleid om luchtvaartmaatschappijen te laten betalen voor hun CO2-uitstoot. Houdt dat beleid stand, nu die landen dreigen geen Airbussen meer te kopen?

'Laat ik beginnen met zeggen dat ik trots ben op de Europese lidstaten. Er komt zoveel druk van buiten, maar geen van de 27 landen is eronder bezweken. Europa heeft een plan bedacht om de uitstoot van vliegtuigen terug te brengen, en Europa heeft standgehouden. Luchtvaartmaatschappijen zijn nu onderdeel van het emissiehandelssysteem ETS, en moeten uitstootrechten kopen voor vluchten van en naar Europa. Er is vrijdag een bijeenkomst van de internationale luchtvaartorganisatie ICAO, en ik zou het heel fijn vinden als de landen die het niet met ons eens zijn, daar met een alternatief komen.'

Laat u de Europese verplichting van uitstootrechten voor vliegtuigen dan vallen?

'We hebben altijd de voorkeur gegeven aan een mondiale oplossing boven een regionaal, Europees systeem. Maar toen we tien jaar hadden gewacht en de ICAO niet verder kwam dan mooie woorden, hebben we zelf maar het initiatief genomen. Nu moeten luchtvaartmaatschappijen emissierechten kopen voor de CO2 die ze op vluchten naar Europa uitstoten. Als de luchtvaartwereld een andere manier kan bedenken om de uitstoot van broeikasgassen te beperken, is dat ook goed. We hopen dat de ICAO vrijdag met een geloofwaardig voorstel komt. Dan is er genoeg vooruitgang. We werken daar dag en nacht aan.'

U werkt daar dag en nacht aan? Werkt Europa mee aan het begraven van zijn eigen beleid?

'Als de Europese maatregel als aanjager kan fungeren voor een wereldwijd plan, dan vind ik dat prima. We zeggen niet: er is maar één weg naar het doel, en dat is onze weg.'

De Europese maatregel is al van kracht. Hoeven luchtvaartmaatschappijen dan toch geen uitstootrechten te kopen?

'We moeten afwachten of de ICAO vrijdag met een stevig plan komt.'

En als dat plan stevig genoeg is?

'Ik ga niet speculeren over mogelijke scenario's.'

Een ander hoofdpijndossier is het ETS op zichzelf: er zijn veel te veel uitstootrechten in omloop, waardoor de prijs is gedaald en het uitstoten van broeikasgassen te goedkoop is. Oftewel: de prikkel om te besparen is veel te laag. Hedegaard wil nu de veiling van nieuwe uitstootrechten uitstellen om het aanbod te beperken. Nederland was daarop tegen.

Is Nederland een dwarsligger in het Europese klimaatbeleid?

'Traditioneel zat Nederland altijd bij de Europese voorvechters van een progressief klimaatbeleid. Ik hoop dat dat met de nieuwe regering terugkeert. Het nieuwe parlement is in elk geval veelbelovend: dat heeft twee weken geleden geëist dat Nederland meedoet met de reparatie van het ETS.'

Gaat die reparatie lukken?

'Ik denk dat we het voor het einde van het jaar eens zijn over uitstel van de veiling. Dat is een no-brainer. We gaan toch niet een markt laten overstromen die allang overstroomd is? Nederland wilde alleen structurele maatregelen. Maar dan maak je het beste de vijand van het goede. Ik wil na het noodverband ook structurele maatregelen.'

Wat vinden uw collega-commissarissen van klimaatbeleid?

'Volgens ons plan wordt 20 procent van de Europese begroting verbonden met klimaatbeleid. Iedereen is zich ervan bewust dat we de klimaatverandering niet kunnen negeren. Maar we staan voor grote vragen. Waar staan we als de financiële crisis voorbij is? Als de situatie weer normaal is, hoe normaal is die dan? Het kan goed zijn dat de goede oude tijd niet terugkomt - de groei daalt al decennia. We moeten vooral ook nadenken over het soort groei dat we willen. Dat is een vraag over de lange termijn. We lopen het risico dat we door de crisis alleen aan de korte termijn denken. Dat is niet genoeg.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden