Lopend Vuur

Hoe nieuws zich verspreidt: 'Wij kregen dreigbrief IS'

Het nieuws: De Belgische krant Het Laatste Nieuws ontvangt een 'dreigbrief van IS'. Wat opvalt: Ondanks aarzelingen brengen veel media het nieuws over een vermeende IS-brief.

Beeld De Volkskrant

4 februari, 3.37 uur: 'Onze redactie ontvangt dreigbrief IS'

Het Laatste Nieuws

'Onze redactie ontvangt dreigbrief IS', meldt de website van Het Laatste Nieuws, het grootste dagblad van België, even voor vier uur 's nachts. 'Islamitische Staat plant binnenkort aanslagen in ons land', staat in het bericht. Het 'anoniem dreigement' is ondertekend met de zwarte IS-vlag.
Volgens 'specialisten' getuigt de getypte, Franstalige dreigbrief van 'een zekere IS-logica', aldus HLN.be. De voorpagina van de krant, die later die ochtend bij lezers op de deurmat valt, kopt: 'Brief van IS' herhaalt: 'België is doelwit'. Met voorbehoud dus, want 'brief van IS' is tussen aanhalingstekens geplaatst.

Het staat nog niet vast, zo blijkt ook uit het stuk, of de brief echt van IS afkomstig is, maar de Belgische politie neemt de dreigementen wel serieus. 'Daarom doen wij dat ook en publiceren we enkele fragmenten uit de brief', schrijft journalist José Masschelin in het artikel. Het is de tweede keer dat België in een boodschap aan de media als doelwit wordt aangemerkt. De aan HLN geadresseerde brief verwijst naar een vorige week verschenen IS-video, waarin het land samen met de VS en Frankrijk wordt bedreigd.

Waarom publiceerde HLN over een brief met onduidelijke status? Laat de krant zich zo niet voor het karretje spannen van (nep-) terroristen? Over die vragen is discussie geweest op de redactie, zo blijkt bij navraag door Lopend Vuur. Maar de hoofdredactie van HLN wil niet on the record reageren. De krant wil niet meer aandacht aan de zaak besteden dan al is gedaan.

4 februari: Sneller opgepikt

De Morgen

HLN's Belgische zusterkrant De Morgen maakt onderaan pagina 5 melding van het incident onder de kop 'Dreigbrief van IS belandt bij 'Het Laatste Nieuws''. Het dagblad kreeg een kwartier voor sluiting het verhaal binnen. Hoofdredacteur An Goovaerts: 'Was de bevestiging niet gekomen dat er geloofwaardigheid aan het bericht was gegeven door andere partijen dan de redactie zelf, dan hadden we het niet gedaan'.

'Islamitische Staat (IS) plant binnenkort aanslagen in ons land', luidt de eerste zin. Zonder voorbehoud. 'Omdat het ook zo in de brief stond, denk ik dat het juist is geweest om het artikel daarmee te openen', aldus Goovaerts. Maar, erkent ze, aanhalingstekens in de kop waren misschien wel op zijn plaats geweest.

De vraag of en hoe berichtgeving over terreurdreiging gebracht moet worden, houdt de redactie van De Morgen bezig. Goovaerts: 'Het kan mensen angstig maken en sommige berichten kunnen leiden tot copycat-gedrag.' Maar sinds op 16 januari de terreurdreiging in België is verhoogd, is de kans op een aanslag reëel. 'Dat maakt dat dit soort berichtgeving wel sneller wordt opgepikt dan in een ander land.'

4 februari, 6.33 uur: Een veiligere kop

NU.nl

NU.nl brengt als eerste grote Nederlandse nieuwsmedium het bericht. De kop die nu boven het artikel te zien is, luidt 'Belgische justitie neemt dreigbrief IS serieus'. 'Die kop heb ik later zo aangepast', zegt eindredacteur Joost Nederpelt. Volgens hem was het 'veiliger' te koppen op het feit dat de brief door de Belgische justitie wordt onderzocht. In het stuk is wel de twijfel vermeld over de afkomst, maar dat was geen reden voor NU.nl om niet te publiceren. 'Dat de brief was binnengekomen, was voor ons genoeg reden om er aandacht aan te schenken.'

4 februari, Tussen 6 en 9 uur: 'We zijn natuurlijk ook journalisten'

Q-Music

Is het wel een goed idee om zo veel aandacht te besteden aan een dreigbrief die heel bewust aan de media is verzonden? Die vraag wordt gesteld in het radioprogramma Ornelis en Vancoillie op de Vlaamse versie van radiozender Q-music. Masschelin wordt deze stelling voorgelegd: 'Het meest efficiënte wapen tegen al die terreur is complete mediastilte.' 'We zijn natuurlijk ook journalisten', zegt hij. 'We hebben daar uiteraard ook over nagedacht en we hebben ook niet alle details uit de brief gepubliceerd.' Waarom is nieuws over de brief überhaupt gepubliceerd? 'Omdat het gerecht de brief onderzoekt, dit is een feit, en ook het schrijven aux serieux neemt', antwoordt hij. 'IS maakt nu eenmaal deel uit van de actualiteit.'

4 februari, 8.29 uur: Veel consternatie

NOS.nl

NOS.nl brengt het nieuws met de woorden 'dreigbrief IS' tussen aanhalingstekens, omdat 'de echtheid van de brief op dat moment niet volledig vaststond', aldus hoofdredacteur van NOS Nieuws Marcel Gelauff. Waarom het dan toch overnemen? 'Omdat er in België veel consternatie over was.' Ook in de NOS Journaals van 9.00, 10.00 en 11.00 uur wordt het nieuws meegenomen.

Beeld De Volkskrant

4 februari, 9:10 uur: Aanhalingstekens

ANP

Via het ANP bereikt het bericht andere online media, waaronder het AD, Metronieuws en de Volkskrant. De kop - Dreigbrief IS bij Belgische krant - staat niet tussen aanhalingstekens. Op Volkskrant.nl worden deze wel aan het bericht toegevoegd. Het ANP wil niet meewerken aan deze rubriek. 'Dat justitie er onderzoek naar deed, was aanleiding genoeg om het bericht te melden', zegt Michiel van der Geest, chef Volkskrant.nl. Maar wel mét aanhalingstekens: 'Iedereen kan wel een dreigbrief sturen namens IS.'

4 februari, 14:09 uur: 'Dreiging grotere daad dan terreur'

VRT Nieuws

De Vlaamse publieke omroep VRT wacht met het nieuws op een bevestiging van het federaal parket dat de dreigbrief wordt onderzocht. 'Het is onze visie om niet zomaar iets te publiceren', zegt Björn Soenens, hoofdredacteur van het VRT-journaal. 'De media moeten zich bewust zijn van terreur en angst. De dreiging is een grotere daad dan de terreur zelf. In het klimaat waar we nu in leven is het heel gemakkelijk om terreur te verspreiden, elke dreiging wordt meteen serieus genomen. Wij vinden het onze burgerplicht om die angsten niet over te brengen.'

5 februari: Kort bericht

Telegraaf

'Dreigbrief aan koning België', schrijft De Telegraaf in een kort bericht op pagina 6, die al gevuld is met berichtgeving over IS en terreurdreiging. De krant, de enige die in de papieren editie over de brief berichtte, was niet bereikbaar voor commentaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden