Hoe nieuws zich verspreidt: minister ziet een 'kracht' aan het werk

Het nieuws: minister Schippers vindt het te toevallig dat misstanden bij VVD-politici vlak voor verkiezingen aan het licht komen. Wat opvalt: wanneer Schippers doet of zij minder vergaande dingen heeft gezegd, confronteren media haar nauwelijks meer met haar aanvankelijke uitlatingen.

Beeld Designpolitie

Zaterdag 14 maart, de Telegraaf: 'Er zit ergens een kracht achter'

'Als een bonnetje van vijftien jaar geleden een week voor de verkiezingen opdoemt, dan is mijn conclusie dat het niet voor niets nú gebeurt', zegt VVD-minister Edith Schippers (Volksgezondheid) in een interview in De Telegraaf. 'Wie dat zijn weet ik niet, maar er komen te veel dingen naar boven.' Ze verwijst naar speculaties in de media over lekken door onderwereld, justitie en advocatuur. 'Er zit ergens een kracht achter.'

Schippers zegt dat ze het 'vooral heeft over de bonnetjesaffaire'. Maar ze noemt ook andere 'rotincidenten': een Kamerlid dat opstapte omdat hij eerder als gedeputeerde declaratiefouten had gemaakt, een raadslid dat wordt verdacht van witwassen, valsheid in geschrifte en deelname aan een criminele organisatie. Schippers: 'Het is wel heel toevallig: de campagne begon en toen kregen we de affaire-Mark Verheijen, daarna de zaak rond Stichtse Vecht en toen een bonnetje, waardoor twee VVD-bewindspersonen moesten aftreden. Ook héél toevallig in de campagne.' En ook zegt ze: 'Mensen hebben natuurlijk dingen bewaard voor de campagne'.

Zaterdag 14 maart, Weisglas, NOS journaal, Nieuwsuur: Alleen Teevendeal

Schippers krijgt harde kritiek, onder meer van politici en van oud-Kamervoorzitter en VVD'er Frans Weisglas. Premier Rutte echter verschijnt voor een NOS-camera en zegt: 'Wat je ziet is dat tot twee keer toe, vlak voor de verkiezingen (voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 kwam er ook informatie naar buiten over de 'Teevendeal', red.) zo'n kwestie op het tapijt verschijnt en ik denk dat het goed is dat ook de commissie waar we in de Tweede Kamer over gesproken hebben dit eens heel goed gaat uitzoeken.'

Schippers had in De Telegraaf niet gesproken over de verkiezingen van vorig jaar. Ook niet over een onderzoek. In Nieuwsuur zegt ze het nu haar partijleider na: 'Hetgeen wat ik heb gezegd is: dat het mij toevallig lijkt dat dit in twee campagnes naar voren komt, dat ik via uw programma bronnen hoor, ik lees via krantenartikelen weer andere bronnen, en ik vind dat we er recht op hebben dat eens goed uitgezocht te hebben.' Haar woordvoerder wil niet toelichten waarom ze haar verhaal aanpast.

In de Nieuwsuur-uitzending komt alleen de Teevendeal aan bod. 'Schippers liet vóór het item weten dat ze met 'geen commentaar' zou antwoorden op de andere kwesties', zegt Joost Oranje, hoofdredacteur van Nieuwsuur. 'Vervolgens verruimde haar kritiek door ineens ook de Nieuwsuur-uitzending van een jaar geleden over de Teevendeal erbij te halen. Dat vonden we uiteindelijk belangrijker dan de andere kwesties waar ze toch niets over wilde zeggen. Het was wel goed geweest als we haar hadden geconfronteerd met het feit dat het in De Telegraaf niet ging over de verkiezingen van vorig jaar.'

Zondag 15 maart, Buitenhof: 'Ik zei: we moeten het onderzoeken'

Bij Buitenhof herhaalt Schippers haar nieuwe boodschap. 'Wat is de bedoeling van u geweest?', vraagt presentator Paul Witteman over het Telegraaf-interview. Ze zegt dat ze opriep tot een serieus onderzoek naar wie achter het uitlekken van de informatie zat.

'Het had niet helemaal het karakter van een oproep', zegt Witteman, 'maar meer van een mening, namelijk: dat het zo was.' Hij oppert dat er misschien iets anders is afgedrukt. Schippers: 'Nee hoor, nee hoor, wat er staat is goed. Ik heb gezegd: een keer is toevallig, de tweede lijkt té toevallig. Dus we moeten dat onderzoeken. Dat is wat ik heb gezegd.' Witteman: 'Nee, u suggereerde een complot'. Schippers: 'Nee, ik zei: we moeten het onderzoeken'.

Schippers gebruikt in Buitenhof het woord onderzoek meer dan dertig keer. Waarom sneed Witteman niet aan dat ze pas ná het Telegraaf-interview over het onderzoek was begonnen? 'In het journaal en Nieuwsuur kwam dat al aan bod', zegt Witteman daarover. 'Bij Buitenhof wil je dat dan niet over doen. Je wilt een stap verder komen, wat hier niet helemaal is gelukt. Toen bleek dat ze haar beweringen nergens op baseerde, had ik misschien eerder moeten stoppen met het onderwerp, maar dat weet je pas als je bent doorgegaan.'

Witteman begon niet over de incidenten rond Verheijen en Stichtse Vecht. 'Ze stonden wel op mijn lijstje. Maar ik dacht: laat ik dat er maar niet bij betrekken want dan wijst ze me zeker op het zinnetje in De Telegraaf dat het haar vooral om de bonnetjesaffaire gaat.'

Paul Witteman. Beeld anp

Maandag 16 maart, de Volkskrant: Incidenten

Ariejan Korteweg signaleert in de Volkskrant ook niet dat Schippers pas later het onderzoek erbij haalde. Hij schrijft wel over de andere incidenten, buiten de Teevendeal. Korteweg sprak voor zijn artikel verder met Oranje van Nieuwsuur, dat vorig jaar en dit jaar voor de verkiezingen met de onthulling kwam. 'Het verbaast mij dat Schippers zonder onderbouwing met zo'n beschuldiging komt', zegt Oranje. 'Vorig jaar, bij de eerste uitzending over de Teevendeal, hebben we een maand gewacht op wederhoor van het ministerie. Juist daardoor kwam de onthulling kort voor de verkiezingen.'

Dinsdag 17 maart, de Tweede Kamer:

Tijdens het wekelijkse vragenuurtje in de Tweede Kamer zegt Schippers dat de bewering van Oranje uit het door haar voorgestelde onderzoek moet blijken. Ook zegt ze dat ze het woord complot zelf nooit in de mond heeft genomen. Verder: 'Als je kijkt naar het artikel, dan gaat het over incidenten binnen de partij en dat loopt over in de zaak Cees H.'. En: 'Over de zaak Cees H., daarvan heb ik gezegd: die timing is onwaarschijnlijk.' En later: 'Het lijkt mij zaak dat we dat uitzoeken en dat is wat ik gezegd heb, niet meer en niet minder.'

Minister Edith Schippers tijdens het vragenuurtje in de tweede kamer. Beeld anp

Dinsdag 17 maart, Pauw: 'Het is een spel'

Bij Pauw hoeft Schippers opnieuw niet uit te leggen waarom ze het onderzoek pas later noemde of over andere zaken dan de Teevendeal te spreken. Jeroen Pauw: 'Het is een spel, en in dat spel zeggen politici soms A terwijl ze eerder B zeiden. Je kunt ze daarmee confronteren, wat ik deed door een keer precies te herhalen wat ze had gezegd, maar je kunt dat niet blijven doen. De tijd is beperkt en als je steeds hetzelfde antwoord krijgt gaat dat vervelen, vooral ook voor de kijker.'

Daarbij ging de uitzending 'over de hele campagne en ook over het tv-debat dat net was afgelopen', zegt Pauw. 'Bovendien was dit onderwerp al op enkele podia uitvoerig besproken. Bijvoorbeeld bij Buitenhof en daar gaf de minister geen krimp.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden