Hoe nieuws zich verspreidt: Kanker wordt chronisch

Het nieuws: Kanker zal over twintig jaar in 90 procent van de gevallen een chronische, goed te behandelen ziekte zijn. Wat opvalt: De ambitie van het Antoni van Leeuwenhoek groeit door een fout uit tot een belofte.

zaterdag 13 april


de telegraaf


Best een stoere uitspraak

1 Medisch verslaggever René Steenhorst van De Telegraaf publiceert in een artikelenreeks over kanker een interview met kankeronderzoeker prof. dr. René Bernards, verbonden aan het Antoni van Leeuwenhoek (AVL). Bernards vertelt over de grote vorderingen in het kankeronderzoek. De kern: door het dna van patiënten te analyseren kun je ze beter diagnosticeren en behandelen. 'Kanker is over twintig jaar een voor 90 procent chronische en goed te behandelen ziekte. Professor Bernards gelooft erin', schrijft Steenhorst. En hij citeert Bernards: 'Dat is, geef ik toe, best een stoere uitspraak. Als je ziet dat nú gemiddeld 55 procent geneest, dan is er nog een hele weg te gaan naar de 90. We maken echter nu enorme sprongen.'


'Het was een geweldig gesprek', zegt Steenhorst. 'Ik had mijn jas nog niet uit en hij begon te praten.' Bernards heeft het stuk tevoren gelezen en opmerkingen mogen plaatsen. 'Zo werk ik altijd. Ofwel, René Bernards stond geheel achter zijn uitspraken.'


Bereik De Telegraaf: 1,96 miljoen lezers


zaterdag 7 mei


de wereld draait door


'Voor de meeste vormen van kanker'

2 Na het winnen van de Prijs Akademiehoogleraren schuift Bernards aan bij De Wereld Draait Door. Hij bevestigt de vraag van tafelheer Koos Postema dat hij een van de mensen is die gelooft dat kanker een chronische ziekte wordt. Presentator Matthijs van Nieuwkerk wil weten of Bernards dat zelf nog mee zal maken. 'Ja', antwoordt de onderzoeker beslist. Van Nieuwkerk: Binnen twintig jaar is het al zover? Bernards: 'Ja'. En na een korte aarzeling: 'Voor de meeste vormen van kanker.'


Bereik DWDD: 973.000 kijkers


zaterdag 11 mei


de telegraaf


Geen valse hoop of onterechte verwachtingen

3 Na het interview met Bernards spreekt Steenhorst ook diens AVL-collega prof. dr. Jan Schellens. 'Dat viel in eerste instantie zwaar tegen', zegt De Telegraaf-verslaggever. 'Hij was zo voorzichtig. Dat begrijp ik ook, want hij werkt wel met patiënten, Bernards niet. Hij wil ze niet teleurstellen.' Steenhorst besluit om het interview toch te plaatsen, juist om te laten zien dat er nog veel 'complexe hindernissen' te nemen zijn. 'Schellens wil geen valse hoop of onterechte verwachtingen wekken', schrijft Steenhorst. En hij citeert hem zo: 'Slechtnieuwsgesprekken over kankers met een nu nog vrij beroerde prognose kunnen, gelukkig, over 15 tot 20 jaar mogelijk steeds vaker worden afgesloten met het vooruitzicht van 'een goed te behandelen ziekte'.' Minder stellig dan Bernards.


maandag 17 juni


algemeen dagblad, het parool


Voorspelling

4 Twee maanden na het eerste stuk in De Telegraaf kopt het Algemeen Dagblad op de voorpagina: 'Kanker over 20 jaar nog zelden dodelijk'. In het intro: '90 procent van alle kankergevallen is over twintig jaar niet dodelijk meer. Dat voorspelt het vooraanstaande kankercentrum Antoni van Leeuwenhoek.' In het stuk citeert verslaggeefster Suzanne Docter oncoloog René Medema, de voorzitter van de raad van bestuur van het AVL: '100 procent genezing bereiken we niet. Maar 90 procent moet zeker lukken.'


'Daarmee bedoelde Medema dat het onze ambitie is', zegt AVL-woordvoerder Daniëlle Cardozo. Het ziekenhuis heeft de tekst voor publicatie gezien en geautoriseerd. 'Maar over de kop gaan we niet', zegt Cardozo. 'Het is als een soort belofte naar buiten gekomen. En dat beeld hebben wij later wel moeten nuanceren.'


Bereik AD: 1,52 miljoen lezers Bereik Het Parool: 230.000 lezers


maandag 17 juni


algemeen dagblad, het parool


Belofte

5Maar op pagina 8 van de krant staat een vervolgstuk waarin het AVL niet een voorspelling doet, zoals op de voorpagina, maar 'een opmerkelijke belofte'. 'Over twintig jaar is 90 procent van de kankergevallen te genezen of te stabiliseren. Met deze belofte staat het Antoni van Leeuwenhoek stil bij zijn 100ste verjaardag.' Ook dit stuk is geautoriseerd, inclusief het woord 'belofte'. Cardozo: 'Daar is door ons gewoon een fout gemaakt. Dat had aangepast moeten worden in ambitie.'


In het vervolgstuk vertelt oud-directeur Piet Borst over de grote vorderingen van het kankeronderzoek in de afgelopen decennia. Over de ambitie/voorspelling/belofte laat hij zich niet uit. 'Ik vind het de verantwoordelijkheid van de huidige raad van bestuur om dat wel of niet te zeggen. En het AD heeft mij zelf niet gevraagd naar die bewering.'


Het nieuws wordt door veel media overgenomen. Het Parool, dat samenwerkt met het AD, plaatst die middag beide stukken uit het AD.


dinsdag 18 juni


het parool


Het kamp van de twijfelaars

6De volgende dag wordt Borst er wel naar gevraagd. Door verslaggever Patrick Meershoek van Het Parool. 'Ik vond het een heel erg boude stelling', zegt hij. Dat zijn krant de eerdere AD-artikelen plaatste, begrijpt hij wel. 'De ochtendploeg maakt een selectie uit het aanbod en het was natuurlijk een opmerkelijk bericht. Toen we later als verslaggevers bij elkaar kwamen, vonden we dat er meer over te vertellen viel.'


Borst is in Meershoeks artikel optimistisch, maar blijkt wel twijfels te hebben over de claim dat kanker over twintig jaar in 90 procent van de gevallen een chronische ziekte is. Meershoek schrijft: 'Hoewel van nature uitgerust met een opgewekt karakter, behoort Borst in dit geval tot het kamp van de twijfelaars.' En hij citeert hem: 'Ik weet het niet. Ik loop al lang mee en heb heel veel proeven zien mislukken.'


Volgens Meershoek omschreef Borst zichzelf in het interview zelfs als pessimist, maar heeft hij dat bij de autorisatie veranderd in twijfelaar. Borst weet niet zeker meer wat hij heeft gezegd: 'Ik vond zelf twijfel beter overeenkomen met wat ik vind.' Liever had hij het helemaal niet over de voorspelling gehad. 'Maar die journalist heeft me helemaal doorgezaagd hierover. Ik vind het een schitterende ambitie, maar je weet het nooit helemaal zeker. En het is jammer dat de discussie nu vooral over de termijnen gaat. '


donderdag 20 juni 2013


website antoni van leeuwenhoek


Geen harde garanties

7Op de website van het AVL beantwoordt het ziekenhuis vragen over de campagne rond het 100-jarig bestaan. Zoals: Is de ambitie om over twintig jaar 90 procent van alle kankers chronisch te maken wel realistisch? In het antwoord: 'We zien veel kans om met deze benadering doorbraken te forceren maar harde garanties dat we de 90 procent kunnen realiseren zijn niet te geven.'




Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.