Hoe nieuws zich verspreidt: 'Holleeders zus doodgeschoten'

Het nieuws: Het slachtoffer van een schietpartij in Amstelveen zou een zus zijn van de bekende crimineel Willem Holleeder. Wat opvalt: een woordje kan heel veel verschil maken.

Pieter Hotse Smit
null Beeld De Designpolitie
Beeld De Designpolitie

undefined

Maandag 8 december: 'Dit kan de politie bevestigen'

RTV Noord-Holland
Op de site van RTV Noord-Holland staat maandagavond dat de zus van Willem Holleeder is doodgeschoten. Die boodschap staat zonder aanhalingstekens in de kop. In het bericht staat het minder stellig: 'Op de Beeckestijn in Amstelveen is maandagavond een schietpartij geweest. Een vrouw werd op straat doodgeschoten. Er gaan geruchten dat het om de zus van Holleeder gaat.'

Jacky de Vries, redactiechef van RTV NH, laat weten dat de kop tussen aanhalingstekens had gemoeten en dat dat later is aangepast.

In de loop van de avond wordt het bericht verder bijgewerkt. 'De zus' is veranderd in 'een zus' - Holleeder heeft er twee. Ook staat er dat 'buurtbewoners' zeggen dat het om een van zijn zussen gaat. En belangrijker: 'Dit kan de politie bevestigen.' Politiewoordvoerster Meike Schuring had die avond piketdienst en ontkent dat zij dat heeft bevestigd.

Maandag 8 december: Navraag levert ander beeld op

GeenStijl, Metro Nieuws, AT5, Erik van Soest, Jens Olde Kalter
Diverse nieuwssites nemen het nieuws van RTV NH over. GeenStijl-auteur 'Klaps' verandert 'doodgeschoten' in 'geliquideerd'. Metro Nieuws doet dat later ook. Beide berichten zijn inmiddels verwijderd. De Amsterdamse zender AT5 schrijft 'op basis van andere media' over de 'dodelijke schietpartij' en over de onbevestigde geruchten rond zus Holleeder.

Journalist Erik van Soest zegt op Twitter dat het 'volgens onbevestigde berichten' zou gaan om Sonja Holleeder, de zus van Willem en weduwe van de in 2003 geliquideerde Heinekenontvoerder Cor van Hout. Hij baseerde zich op de berichten van RTV NH en AT5, zegt hij, maar daar werd ze niet met name genoemd. Van Soest: 'Bij zus Holleeder in combinatie met Amstelveen ligt Sonja voor de hand.'

Misdaadjournalist Jens Olde Kalter was na de schietpartij in Amstelveen en hoorde daar inderdaad de geruchten over Sonja Holleeder. 'Maar al voor ik aankwam, hoorde ik dat het waarschijnlijk niet klopte', zegt hij. 'Toch bleef het gerucht hardnekkig rondzingen. Herhaaldelijke navraag in de buurt leverde een ander beeld op.'

Maandag 8 december: Meest elementaire journalistieke methode

Ernst Jan Wilhelmis, Peter R. de Vries, RTV NH, Politie Amsterdam
'Zus Holleeder lijkt niet waarschijnlijk, of ze moet een Braziliaans uiterlijk hebben', schrijft Ernst Jan Wilhelmis, eindredacteur van RTV Amstelveen op Twitter. Hij baseert zich op beelden die ter plaatse zijn gemaakt door zijn cameramensen. 'De geliquideerde vrouw in Amstelveen is NIET de zus van #WillemHolleeder en de ex-vrouw van #CorvanHout. Onjuiste berichtgeving!!!!', twittert misdaadverslaggever Peter R. de Vries even later. Hoe hij dat wist? 'Door de meest elementaire en simpele journalistieke methode toe te passen: ik heb Sonja Holleeder gebeld', zegt hij in een reactie. 'Dat deed ik nadat het programma Pauw mij belde of ik over de zaak wilde komen praten. Ik wist toen nog van niks, maar aan de lijn met Sonja bleek al snel dat er niets waar was van het nieuws.'

RTV NH wordt daarvan op hetzelfde moment op de hoogte gebracht, blijkt uit hun Twitterbericht: 'Eerdere geruchten dat de zus van Holleeder is neergeschoten blijken niet waar te zijn. Laat politie zojuist weten.'

Politiewoordvoerster Schuring zegt dat ze werd 'platgebeld' door andere media, die wilden weten of er inderdaad een zus van Holleeder was doodgeschoten. 'Ik ben dat toen gaan verifiëren bij mijn collega's ter plaatse', zegt ze. 'Die vertelden dat het niet waar was. Ik heb vervolgens RTV NH gebeld en gezegd dat ze het bericht van hun site moesten halen.'

Even later volgt een Twitterbericht van de Amsterdamse politie: 'Geruchten dat het slachtoffer van het schietincident aan de Beeckestijn in Amstelveen de zus van Holleeder zou zijn, kloppen niet.' Schuring zegt dat ze normaal gesproken niet zo snel met een dergelijke boodschap een tweet stuurt. 'Maar ik voelde me genoodzaakt, omdat het foutieve nieuws van RTV NH massaal werd overgenomen op internet', licht ze toe. 'Dat wilde ik rechtzetten, ook omdat het vervelend is voor de mensen in kwestie.'

Maandag 8 december: Een woord vergeten

Judith Katz, RTV Noord-Holland
De onduidelijkheid houdt na de ontkennende Twitterberichten aan. 'Volgens buurtbewoners gaat het om een zus van Holleeder. Dit kan de politie bevestigen', staat er nog steeds, lekker bezig...', twittert journalist Judith Katz over het onaangepaste bericht op RTV NH. 'Zo help je geruchten de wereld in', schrijft ze ook.

'We hebben een ongelofelijk stomme fout gemaakt', zegt Jacky de Vries van RTV NH. 'Buurtbewoners kwamen naar onze verslaggever ter plaatse met het verhaal dat het best eens om de zus van Holleeder zou kunnen gaan. Wat doe je dan? We zijn in het verleden weleens te braaf geweest en besloten nu wel te melden dat deze geruchten door de buurt gingen, omdat we er door meerdere buurtbewoners over werden aangesproken.'

Het gerucht wordt doorgespeeld naar de webredacteur. Jacky de Vries: 'Hij vergeet het woord 'niet' in deze zin: 'Dit kan de politie bevestigen.' Toen we daarachter kwamen, bleken we een technische storing te hebben op de site en konden we het bericht een tijd lang niet aanpassen. Heel vervelend.'

Maandag 8 december: Stomme fout, we schamen ons

RTV Noord-Holland
Uiteindelijk belandt, na de storing, deze zin in het aangepaste nieuwsbericht van RTV NH: 'Eerdere geruchten dat het om de zus van Holleeder gaat kloppen niet.'

Had RTV NH niet veel ruimhartiger moeten rectificeren, en duidelijk moeten benoemen dat ze zelf een fout hadden gemaakt? 'Dat vond ik niet', zegt Jacky de Vries. 'Ja, we hebben een stomme fout gemaakt en daar schamen we ons voor. Maar via Twitter en in het bericht hebben we vervolgens duidelijk gemaakt dat de eerdere geruchten niet klopten. Ik vond het overdreven om er dan nog een apart bericht aan te wijden. Dan maak je het alleen maar erger. Maar misschien heb ik het onderschat, daar ga ik eens goed over nadenken.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden