Hoe nieuws zich verspreidt: asielbeleid

Het nieuws: de VVD komt met het plan om de Europese buitengrenzen te sluiten voor vluchtelingen. Wat opvalt: de NOS wist al twee weken dat de VVD een koerswijziging over asielbeleid voorbereidde, maar wachtte tot de VVD de tekst van het definitieve plan gaf.

Beeld Design Politie

Zondag 22 maart, 20.00 uur: Wachten tot zondag

NOS achtuurjournaal
De VVD wil geen asielzoekers meer opnemen', opent het journaal van acht uur. De NOS brengt als eerste medium het plan van VVD-Kamerlid Malik Azmani om de Europese buitengrenzen volledig te sluiten voor vluchtelingen. 'Ze hebben gewacht tot na de verkiezingen, omdat ze niet wilden dat het in de verkiezingscampagne zou worden weggezet als een soort stunt', zegt politiek commentator Ron Fresen in de uitzending. In het item reageren Azmani en zijn collega Attje Kuiken, Kamerlid en woordvoerder asiel van de PvdA. Die reactie werd al eerder dat weekend opgenomen, zegt chef van de Haagse NOS-redactie Bram Schilham. Volgens hem heeft de NOS het plan op vrijdag onder embargo van de VVD gekregen om de uitzending te kunnen voorbereiden. Waarom dan pas zondag uitzenden? 'Dat is zo afgesproken met de VVD. Zoiets bespreek je als journalist met je bron.' Bovendien kwam het de NOS goed uit. 'De kijkcijfers zijn zondag goed, vaak is er in het weekend weinig binnenlands nieuws en de kranten verschijnen maandag weer.'

VVD-Kamerlid Malik Azmani tijdens een debat in de Tweede Kamer over het asielplan van de VVD. Beeld anp

Zondag 22 maart, 22.00 uur: 'Onrealistisch en onhaalbaar'

Nieuwsuur
Twee uur later is Azmani te gast in de uitzending van Nieuwsuur om zijn plan toe te lichten. Ook Vluchtelingenwerk en de vereniging asieladvocaten reageren op het plan. Zij noemen het onrealistisch en onhaalbaar. De Haagse redactie van Nieuwsuur was al op vrijdagmiddag op de hoogte gesteld door NOS nieuws, zegt Joost Oranje, hoofdredacteur van Nieuwsuur: 'We hebben dagelijks contact met de redactie van NOS nieuws om elkaar bij te praten over de items die we maken. Regelmatig vullen beide programma's elkaar aan.' Zo kon Nieuwsuur alvast mensen benaderen om in de uitzending te reageren. 'Omdat het onder strikt embargo stond, deelden we de inhoud wel pas zondagavond met vluchtelingenwerk en asieladvocaten.'

Maandag 23 maart: Profileerpoging

Financieele Dagblad, Het Parool, NRC Handelsblad, Trouw, de Volkskrant
Het nieuws domineert de voorpagina's. Parlementair journalisten laten hun analyses los op inhoud en timing van het asielplan. De vraag die in veel kranten terugkomt: Waarom komt de VVD juist nu, vlak na de Provinciale Statenverkiezingen, met dit nieuws naar buiten? In NRC Handelsblad, Het Parool en Trouw luidt het antwoord: de VVD wil zich profileren. Chef van de politieke redactie van Trouw Bart Zuidervaart noemt het plan van de VVD een 'profilerende proefballon'. 'Het leek ons zo onlogisch om vlak na de Statenverkiezingen de coalitie in moeilijkheden te brengen, dat we het vooral zagen als profileerpoging van de VVD. Ze laten alvast zien waar ze staan voor de volgende Tweede Kamerverkiezingen, wanneer die dan ook zijn', zegt hij. De Volkskrant en het Financieele Dagblad zien het plan als een bom onder de coalitie. 'VVD op ramkoers met PvdA', kopt de Volkskrant. Raoul du Pré, chef Haagse redactie: 'Asiel is het meest gevoelige onderwerp binnen de coalitie. Dan is het opvallend dat de VVD er zo hard ingaat. Profilering speelt natuurlijk ook mee.'

Voorpagina van de Volkskrant op maandag 23 maart. Beeld de Volkskrant

Dinsdagochtend 24 maart: 'NOS wist het nieuws al twee weken'

de Telegraaf
Parlementair journalist Paul Jansen schrijft in zijn wekelijkse column in De Telegraaf over het asielplan. Hij vraagt zich af of binnen de VVD een machtsstrijd gaande is tussen fractieleider Zijlstra en partijleider Rutte. Jansen schrijft verder dat de NOS niet twee dagen, maar al twee weken 'op het nieuws' zat en dat de VVD om uitstel van publicatie vroeg. 'Als argument klinkt dat de grootste regeringspartij wilde voorkomen dat het plan als verkiezingsretoriek werd afgeserveerd.' Ook zou de VVD coalitiepartner PvdA niet hebben willen dwarsbomen tijdens de campagne. Volgens Jansen stelde de VVD de PvdA de vrijdag voor de NOS-uitzending op de hoogte. De voorlichter van Kamerlid Attje Kuiken weerspreekt dit. 'Het was de NOS. Die benaderde ons op vrijdag voor een reactie, die in het weekend werd opgenomen. De VVD had ons niet ingelicht over het concrete plan en de timing.' Volgens Jansen was de PvdA wel op vrijdag al op de hoogte: 'Maar dat zal Kuikens woordvoerder niet weten, omdat de PvdA op hoger niveau, namelijk in de marge van de ministerraad werd geïnformeerd.'

Dinsdag 24 maart, 10.07 uur: 'Zware beschuldiging'

Twitter
'Zware beschulding P Jansen: NOS zou op verzoek VVD vluchtelingenplan 2 weken stil gehouden hebben ivm verkiezingen', twittert Sywert van Lienden in de loop van de ochtend. Hij krijgt snel een reactie van Xander van der Wulp, politiek verslaggever van de NOS. Hij 'ziet de beschuldiging niet'. Volgens hem had de NOS het verhaal niet al twee weken op de plank liggen. Ook zijn NOS-collega Ron Fresen reageert op Twitter: er waren al langer contacten met de VVD, maar pas vrijdag kreeg de NOS het concrete plan in handen. Hun chef Schilham bevestigt dat. 'We stelden niet op VVD-verzoek uit.' Waarom schrijft Jansen dan dat de NOS al twee weken op het nieuws zit? 'De VVD geeft een ander relaas van wanneer de NOS wat wist. Een bron binnen de partij vertelde me dat het verhaal twee weken eerder zou worden gebracht en dat de VVD om uitstel vroeg.' VVD-voorlichters willen niet reageren over hoe het contact tussen de partij en de NOS verliep. Jansen vraagt daarna om bevestiging bij NOS-collega Fresen. 'Ik wil even bij je checken of klopt dat vvd dit 2 weken geleden al aanbood?', sms't hij. Fresen antwoordt: 'Hoi Paul. Credits zijn voor Wilma Borgman. Zij had er al langer contact over ja en VVD wilde per se wachten tot na verkiezingen. Zoals ik gisteren ook vertelde.'

Dinsdag 24 maart 14.43 uur: 'Fresen bevestigde'

Twitter
'Ron Fresen bevestigde gisteren aan P. Jansen dat NOS al langer wist van asielplan, maar VVD wilde per se tot na verkiezingen wachten', twittert Wouter de Winther, chef van de parlementaire redactie van De Telegraaf. Fresen: 'Ik bevestigde in een sms dat er al langer contacten waren. Maar er is een groot verschil tussen langer contact hebben en langer het concrete plan kennen.' Jansen ziet dat verschil ook. Maar, zegt hij: 'Als de NOS alleen maar nieuws zou publiceren als ze de bijbehorende stukken in handen hebben, kunnen ze het gros van hun uitgezonden nieuwtjes wegstrepen.' Schilham reageert. 'We wisten dat het over asiel zou gaan en dat het een koerswijziging was. Maar we publiceren niet over een plan van een politieke partij als we er nog geen letter van hebben gelezen. En uiteindelijk gaat de bron over de eigen timing.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden