Hoe moet het nu verder met de kabinetsformatie?

Twee politicologen over de opties die nog open staan

De formatie tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks is opnieuw geklapt. Hoe nu verder?

Rutte, Klaver, Buma en Pechtold tijdens een onderonsje in de tuin van het Catshuis. Beeld anp

André Krouwel, politicoloog aan de Vrije Universiteit en bedenker van het kieskompas.

'De formatie is helemaal niet stukgelopen, die is nog bezig! Rustig blijven ademhalen. Het is heel normaal om veel formatierondes te hebben. Ingewikkelde formaties duren zeker 100 dagen. De langste duurde zelfs 208 dagen, in 1977.

Ik zie nu zes mogelijkheden. De eerste is een minderheidskabinet met het motorblok. Dat is niet gewenst, omdat je vrij ingrijpende zaken voor de kiezen krijgt, bijvoorbeeld de Brexit. Een kabinet dat niet zeker weet of het Kamerdebatten overleeft, is niet handig. Bovendien zijn ze dan nog steeds afhankelijk van de partijen waarmee ze nu nog moeten praten. Dan kunnen ze beter nog even doorpraten en eruit proberen te komen.

Een kabinet met de CU is ook mogelijk. D66 zou een moratorium op morele issues kunnen accepteren, dan kan met de CU geregeerd worden. Dat is een mooi gebalanceerd kabinet met twee christelijke en twee liberale partijen.

Je kunt ook nog de PvdA uitnodigen bij het motorblok. Je kunt hun aanbieden Dijsselbloem te houden in de economische driehoek. Dan houden ze als kleine partij controle op al het beleid. Daar zijn ze heel blij mee, en Nederland ook.

André Krouwel.

De vierde optie is een kabinet met de SP. Dan is er nog een paars-plus-variant: VVD, GroenLinks, D66 en PvdA. Die komen samen op 75 zetels, en met gedoogsteun is dat zeker werkbaar. Optie zes is, houd je vast, een vijfpartijenkabinet met VVD, CDA, GroenLinks, PvdA en CU. Heel stabiel, met een mooie balans tussen links-progressief en rechts-conservatief en de CU in het midden.

Er is nog van alles te verkennen. Het wordt een lange zomer met veel biertjes op terrassen en foto's in de Volkskrant over de formatie. Heel leuk!'

Tom Louwerse, politicoloog, Universiteit Leiden

'Een coalitie van de vier traditionele regeringspartijen VVD, CDA, PvdA en D66 lijkt me vanuit democratisch perspectief niet verstandig. Het is beter dat het motorblok VVD, CDA en D66 een minderheidsregering vormt en op individuele dossiers een meerderheid zoekt. Dat lijkt mij goed werkbaar, want die partijen staan op sociaal-economisch vlak relatief dicht bij elkaar en zitten al redelijk dicht bij een meerderheid.

Deze vorm biedt ook kansen voor de oppositie om invloed uit te oefenen op beleid, zich duidelijk te profileren en zich te presenteren als alternatief bij volgende verkiezingen. Het zorgt er bovendien voor dat het regeringsbeleid minder verwatert dan bij een brede coalitie. Ik snap dat politici liever een meerderheid hebben, en zo alles dichttimmeren en niet afhankelijk zijn.

Maar het kabinet-Rutte 2, dat een minderheid in de Eerste Kamer had, heeft bewezen dat een minderheidskabinet kan werken. De regering is dan bovendien verplicht te luisteren naar het parlement.'

Tom Louwerse.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.