Bij de uitvaart van Mien Savelkouls mogen maximaal dertig personen aanwezig zijn.

reportagebeperkte begrafenis

Hoe moet dat met begrafenissen? De veel te stille uitvaart van Mien Savelkouls

Bij de uitvaart van Mien Savelkouls mogen maximaal dertig personen aanwezig zijn. Beeld Marcel van den Bergh

Door de maatregelen tegen het coronavirus vinden begrafenissen noodgedwongen plaats in kleine kring. Ook als het iemand betreft die makkelijk drie kerken had kunnen vullen, zoals Mien Savelkouls.

De St. Servatiuskerk had voller kunnen zijn. Had voller moeten zijn. Mien zou hem makkelijk drie keer kunnen vullen, zeggen de mensen die haar hebben gekend. Want Mien was geliefd hier. Maar ja, een grote dienst zit er niet in, nu het coronavirus door het land trekt.

En dus stappen deze maandagochtend een kleine dertig familieleden de kerk in. Ze leggen hun bloemen bij het altaar en verspreiden zich over de bankjes. Sommigen kruipen dicht tegen elkaar aan, vermoedelijk omdat ze bij elkaar in huis wonen. Anderen houden keurig afstand, zoals het kabinet vraagt.

Mien Savelkouls-van Ooijen was een fenomeen in Appeltern, een dorp van nog geen duizend inwoners in het Land van Maas en Waal. Ze zong in het kerkkoor, ze coördineerde de collecte van de Hartstichting en ze zat in de redactie van het Sermoentje, de dorpskrant die maandelijks verschijnt.

‘Ze kende iedereen en iedereen kende haar’, zegt dochter Xandra Savelkouls. ‘En ze onthield alles. Ze werd wel ‘het geheugen van Appeltern’ genoemd.’

Mooi verhaal

‘Als mensen wilden weten hoe iets ook alweer zat, kwamen ze naar mijn moeder’, zegt Albertine Roffelsen-Savelkouls, een andere dochter van Mien. ‘Als mensen stierven, vroegen ze haar een mooi verhaal op te stellen.’

Bij Mien stonden de koffie en de soep altijd klaar, zeggen ze. Vroeger bakte ze bijna dagelijks aardappelen – pardon, piepers – voor haar kleinzoon, vertelt hij bij de uitvaart. Met verjaardagen schoof Mien altijd een kaartje door de bus, zeggen Piet en Lia van den Bergh, die schuin tegenover haar woonden. Ook als ze terugkwamen van vakantie lag er post: ‘Welkom thuis.’

Woensdag overleed Mien in een verpleeghuis even verderop, waar ze na een val terecht was gekomen. Ze is 95 jaar oud geworden.

Dat er maar dertig mensen de kerk in mochten, hoorde de familie kort daarna. Vrienden, buren en kennissen zouden buiten moeten blijven. Ook kon het kerkkoor niet zingen, het koor waarin ze jarenlang zelf had gezongen.

Laatste eer

Dus bedachten ze een alternatief. Ze stuurden berichten rond op de sociale media. Dat de uitvaartdienst vanwege de coronacrisis in besloten kring moest plaatsvinden, maar dat ze het zeer op prijs zouden stellen als dorpsbewoners daarna langs de route van de kerk naar de begraafplaats wilden staan om Mien de laatste eer te bewijzen. Later organiseren ze nog wel een grotere herdenkingsbijeenkomst.

In de kerk van Appeltern spreekt de pastoor met geen woord over de coronacrisis. Hij gaat voor in het Onzevader, besprenkelt de kist met wijwater en wappert met wierook. Eén man zingt wat het koor had moeten zingen. Er zijn vandaag geen hosties.

Rond tien voor twaalf gaan de kerkdeuren open. De klokken luiden als de eenvoudige witte kist van Mien naar buiten rolt, gevolgd door kinderen en kleinkinderen met grote boeketten. Een kille wind waait over de Maasdijk. Daar gaat ze, stroomopwaarts, waar een paar dorpsbewoners langs de weg staan. De meesten houden een meter of wat afstand van elkaar.

Beeld Marcel van den Bergh

Veel te vertellen

Mien praatte graag. Over wat ze meemaakte, over Appeltern, maar ook over het milieu, de wereldpolitiek. ‘Ze had veel te vertellen’, zegt buurman Piet van den Bergh, die Mien al kent uit zijn tijd als schoolhoofd. ‘En ze bouwde haar verhalen goed op. ‘Nou komt het’, zei ze dan. Ja, dan bleef je natuurlijk zitten. Als ik weinig tijd had, ging ik om kwart voor twaalf bij haar langs. Kon ik na een halfuur zeggen: nu moet ik gaan om te eten.’

Mien maakt een bocht, de Spitsestraat in. Naar beneden gaat ze, de dijk af. Daar hebben nog enkele tientallen mensen zich langs de weg verzameld. Beneden draait het stoetje linksaf, de Van der Capellenstraat in, voorbij de ingang van het kerkhof.

‘We waren aangenaam verrast hoeveel mensen er stonden’, zegt dochter Xandra na afloop. ‘Van tevoren hoorden we dat sommigen niet durfden’, zegt Albertine. ‘Vooral oudere mensen. Vanwege het virus willen ze liever niet naar buiten.’

De baar met de kist rolt de drempel op. De stoet houdt stil voor nummer 28, waar Mien de laatste jaren woonde. Hierna keert iedereen om. De kist rijdt naar de ingang van het kerkhof. Het graf van Mien is al gedolven.

Waarom 1 juni en nog tien vragen over de nieuwe crisismaatregelen
Het kabinet maakte maandag extra coronamaatregelen bekend. De datum 1 juni werd genoemd, maar gelden alle maatregelen tot die tijd? En is het nu verboden om een feestje te vieren? Elf vragen en antwoorden over het verscherpte beleid.

Lof, maar ook kritiek voor het ouderenuurtje bij Albert Heijn
Winkels hebben ‘ouderenuurtjes’ ingevoerd in de vroege ochtend, zodat kwetsbare mensen in rust boodschappen kunnen doen. We gingen tijdens dit uurtje langs bij een Albert Heijn en hoorden gemengde reacties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden