Hoe Mladic 5.785 dagen uit handen van justitie wist te blijven

'Ratko is een held', roept het spandoek dat inwoners donderdag over het gemeentebord hebben gehangen van Lazarevo, het dorp waar Ratko Mladic is gepakt. Niet verwonderlijk. Uit een enquête bleek vorige week nog dat liefst 40 procent van de Serviërs de oud-generaal als held ziet.

Beeld reuters

Bovendien zei slechts 7 procent bereid te zijn Mladic aan te geven. Dit terwijl de autoriteiten, nu echt inziend dat het Servische EU-lidmaatschap van de zaak afhangt, in oktober 10 miljoen euro beloofden voor de gouden tip, bovenop de 5 miljoen dollar die de Amerikanen ooit al voor de Bosnische Serviër boden.

De sympathie is waarschijnlijk niet zozeer gestoeld op de misdaden waarvoor Mladic (69) verantwoordelijk wordt gehouden in dossier IT-95-5/18-I, maar mogelijk meer op zijn gave zo lang uit handen te blijven van alle internationale instanties die Servië jaren de les hebben gelezen.

Machtige vrienden
De geringe bereidheid hem te verklikken, heeft nog een andere reden: iedere Serviër wist dat Mladic machtige vrienden heeft binnen de veiligheidsdiensten en onder de ultranationalisten, die bekend staan om hun losse handen. Zij zetten een prijs op het hoofd van degene die hun grote voorbeeld zou verlinken.

Bescherming uit de hoogste kringen is de enige verklaring waarom Mladic zo lang vrij bleef: 5.785 dagen sinds hij in 1995 werd aangeklaagd. Ter vergelijking: Osama Bin Laden werd 3.520 dagen na de aanslagen op de Twin Towers doodgeschoten. Paul Bremer riep al na 258 dagen 'We got him', toen de Amerikaanse diplomaat onthulde dat Saddam Hoessein was gepakt.

Bij de jacht op Servische en Kroatische oorlogsmisdadigers is zeker in het begin alles uit de kast gehaald. Ook Team Six, de fine fleur van de Navy Seals die afrekende met Bin Laden, deed mee. Maar Mladic, vol bravoure, tartte zijn aanklagers door tot 2002 geregeld in het openbaar te verschijnen. Zo werd hij gezien bij wedstrijden en in restaurants. Met medeweten van het opperbevel sliep hij zelfs op de bekendste kazerne van Belgrado. Die plek raakte hij kwijt toen de politiek meer samenwerking beloofde met het Joegoslavië-Tribunaal.

Onzichtbaar netwerk
Mladic werd voorzichtiger, maar de officieuze bescherming door het leger werd vervangen door een onzichtbaar netwerk van oude kameraden uit Mladic's hoogtijdagen. Westerse diplomaten lieten in 2004 documenten lekken waaruit bleek dat de rondbuikige ex-generaal nog steeds onaantastbaar was. Hij zou de verjaarspartijtjes van zijn oude legermakkers bezoeken, en meedoen aan jachtuitstapjes.

Onthullend was een rechtszaak uit 2006 waarin elf mannen werden beschuldigd van het helpen van Mladic. Hierin bleek dat hij op zeker zes adressen in Belgrado heeft gewoond, waarheen hij in aftandse Yugo's werd vervoerd. Tot januari dat jaar verbleef hij drie jaar lang ongestoord in appartement 20 aan de Joeri Gagarinstraat 118 in Novi Beograd, een troosteloze wijk vol hoogbouw. Mladic had een huishoudster en zijn boodschappen en telefoonkaarten werden aan de deur bezorgd.

Talloze malen hebben de Serviërs bezworen dat zijn arrestatie 'een kwestie van dagen' was. Maar Goran Petrovic, ex-inlichtingenchef, noemde de zoektocht 'een farce en een circus'. De echte jacht begon pas in 2008 met de komst van een pro-westerse regering, zei Vladimir Vukcevic, de Servische aanklager voor oorlogsmisdaden. Eerder deed de geheime dienst BIA alles om Mladic cum suis tijdig te waarschuwen voor invallen.

Hoogmoedige vluchteling
Zijn familie probeerde hem vorig jaar dood te laten verklaren. Juist die familie bleek onderdak te bieden aan de hoogmoedige vluchteling, die het aandurfde Milorad Komadic (anagram van 'Moi Radko Mladic') als schuilnaam te kiezen: hij werd gevonden in het huis van zijn neef.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden