Hoe minidorp Oranje uitgroeide tot omstreden opvangcentrum

Midden-Drenthe

Het dorpje Oranje moet van staatssecretaris Klaas Dijkhoff - tegen eerder gemaakte afspraken in - nog eens 700 extra asielzoekers opvangen. Daarmee komt het totaal op 1.400 asielzoekers in het dorp met maar 140 inwoners. Toen Dijkhoff zijn besluit kwam toelichten, werd hij belaagd door bewoners. Een reconstructie: hoe het Drentse minidorp uitgroeide tot groot opvangcentrum.

In het Drentse dorp Oranje arriveren twee bussen met vluchtelingen Beeld anp

'Als jij nu de opdracht geeft de bussen hier naartoe te laten rijden, dan kom je het zelf ook maar uitleggen', zegt burgemeester Ton Baas van het Drentse dorp Oranje als hij gistermiddag wordt gebeld door staatssecretaris Klaas Dijkhoff.

Zelf gaat hij het niet meer doen. Een jaar geleden heeft hij het zijn inwoners beloofd: 'Er zullen er hier nooit meer komen dan duizend. En als er klachten komen, zetten we alles stop.'

Het begint allemaal op woensdag 24 september 2014, als toenmalig burgemeester Jan Broertjes (VVD) van de gemeente Midden-Drenthe gebeld wordt door zijn partijgenoot, staatssecretaris Fred Teeven. Zijn verzoek: kunnen er in het dorp Oranje, nog geen 140 inwoners onder de televisietoren van Hoogersmilde, 1.400 asielzoekers worden opgevangen?

In Oranje bezit ondernemer Hennie van der Most een noodlijdend vakantiepark. Voordat de financiële crisis toeslaat, zijn de 257 huisjes - omgebouwde koelwagons - in vakantietijd geregeld volgeboekt. Het aanpalende Speelstad Oranje, een oude aardappelzetmeelfabriek die hij transformeerde tot een speelparadijs, trekt dan nog meer dan 300 duizend bezoekers per jaar.

Maar door de crisis en de toegenomen concurrentie wordt 'Oranje' een zieltogende onderneming die hem geld kost in plaats van oplevert. Tot begin september 2014 het COA (Centraal orgaan Opvang Asielzoekers) aan de lijn hangt. Of hij nog een leegstaande loods heeft. Die heeft hij niet. Maar wel een slechtlopend vakantiepark. Twee dagen later is het contract getekend; voor een periode van minimaal drie jaar huurt het COA het hele park van Van der Most. In één klap is zijn onderneming daarmee weer winstgevend.

Vakantiepark Oranje

Het vakantiepark van Hennie van der Most kwijnde weg door de crisis. Dankzij 1.400 vluchtelingen is de ondernemer in amusement en staal er in een klap bovenop. 'Voor eigenaren van lege bungalowparken is dit de oplossing. Super!' (+)

Vluchtelingen op vakantiepark Oranje Beeld anp

Uitkomst

Het lijkt een uitkomst, niet alleen voor Van der Most en het COA, dat zich dat jaar al geconfronteerd ziet met circa 10 duizend onverwachte asielzoekers uit brandhaarden als Syrië, maar ook voor de gemeente Midden-Drenthe.

Voor de opvang van de vluchtelingen ontvangt burgemeester Broertjes jaarlijks 2,8 ton - in de berekeningen wordt gewerkt met een maximale bezetting van 1.400 asielzoekers 'zodat we niet steeds met wisselende aantallen hoeven te rekenen.' Daarbovenop komt nog een vergoeding per bezette 'pipo-woning', zoals de huisjes op het vakantiepark worden genoemd.

Hennie van der Most Beeld Julius Schrank

Maar al snel groeit de weerstand onder de lokale bevolking. De asielzoekers blijken niet alleen de beloofde 'gezinnen met kinderen', maar ook veel alleenstaande mannen. Ze waaieren uit over de Midden-Drentse wegen. In de buurtbus misdragen ze zich, en ze veroorzaken meer 'vervelende voorvallen'. Het COA introduceert 'geüniformeerde beveiligers' die bij het recreatiepark toezicht houden. Een hek moet het vakantiepark afschermen van de rest van Oranje.

Vanwege de problemen en na heftige debatten besluit het COA, in samenspraak met Teeven en de nieuwe burgemeester Ton Baas, om de instroom te beperken. In Oranje komen worden niet meer dan 700 vluchtelingen opgevangen.

Ja, er stonden handtekeningen onder de afspraak 1.400 asielzoekers op te vangen, erkent de nieuwe burgemeester in november, twee maanden na het telefoontje van Teeven naar zijn voorganger. 'Maar het getal 1.400 is een eigen leven gaan leiden.'

Afgesproken wordt dat er zevenhonderd asielzoekers op het vakantiepark worden ondergebracht tot uiterlijk oktober 2017. Dat is een keiharde voorwaarde.

Burgemeester Ton Baas Beeld anp

Stoppen

De operatie stoppen, dat is precies wat Baas gistermiddag wil doen als hij gebeld wordt door de huidige staatssecretaris Klaas Dijkhoff. Zijn mededeling: er komen nog een 700 extra vluchtelingen naar het vakantiepark Oranje.

De ruimte is er, want het COA huurt het park al een jaar lang op de maximale capaciteit. Dit betekent dat meer dan de helft van de huisjes leegstaan en direct in gebruik genomen kunnen worden.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff Beeld anp

Dijkhoff stapt in zijn dienstauto en vertrekt naar Oranje. Daar leidt zijn uitleg tot grote verontwaardiging onder de inwoners. Boze inwoners proberen te verhinderen de staatssecretaris wegrijdt. Ze blokkeren de weg, waarna de auto omkeert om een andere route te nemen. Een vrouw gaat voor de auto staan om alsnog de auto tegen te houden en een man slaat en schopt tegen de auto (zie video).

(tekst loopt door na de video)

Een taxi met asielzoekers uit het vakantiepark in Oranje probeert een blokkade van bewoners te passeren. Beeld anp

Het is de eerste keer dat Dijkhoff een besluit oplegt aan een gemeente. In een brief aan de Tweede Kamer dinsdagavond schrijft hij dat door de hoge nood steeds minder tijd is voor de bestuurlijke besluitvorming. Dat levert soms een dilemma op, stelt hij. Om te voorkomen dat asielzoekers op straat terechtkomen, heeft hij de besluitvorming in Oranje niet afgewacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.