Hoe melkpoeder in Hong Kong lucratiever werd dan de handel in drugs

Minister Ploumen van Buitenlandse Handel overlegt vandaag in Peking met de Chinese regering over hoe het nu verder moet met melkpoederproducten, of beter gezegd: het tekort daaraan. Want op Nederlands melkpoeder is een ware run ontstaan sinds Chinezen hun eigen poeder niet meer vertrouwen. Waarom is dat? Zes vragen.

Babymelkpoeder in de schappen van de Albert Heijn, waar een limiet geldt van maximaal drie stuks per klant. Beeld null
Babymelkpoeder in de schappen van de Albert Heijn, waar een limiet geldt van maximaal drie stuks per klant.

Hoe komt het ook alweer dat we een melkpoederprobleem hebben?
De run op Nederlandse melkpoederproducten begon in 2008, toen in China de giftige stof melamine was aangetroffen in melkpoeder van een lokale fabrikant. Driehonderdduizend kinderen werden ziek, zes baby's stierven.

Sindsdien vertrouwen Chinezen melkpoeder van eigen bodem niet meer en wijken ze uit naar (in hun ogen) betrouwbare buitenlandse merken. Vooral de afgelopen maanden is er een ware run ontstaan op Nederlands melkpoeder. De verkoopcijfers schoten omhoog. In het laatste kwartaal van 2012 is er 50 procent meer verkocht dan in hetzelfde kwartaal in 2011.

Klinkt als een succes, maar het gevolg is wel dat de Nederlandse schappen met melkpoederproducten geregeld half gevuld of zelf helemaal leeg zijn, tot groot ongenoegen van ouders in Nederland. China heeft achttien miljoen zuigelingen, wij hebben er 18.000.

Waarom is Nederlands melkpoeder zo populair?
Nederland is traditioneel een zuivelland, en dat spreekt de Chinezen aan. Bovendien subsidieert de Nederlandse overheid babyvoeding, waardoor de prijzen relatief laag zijn. Ook Nieuw-Zeeland kampte een tijdlang met een run op flesvoeding. Totdat de overheid de export blokkeerde. De Duitse, Engelse en Australische regeringen namen vergelijkbare maatregelen.

In Nederland klinkt de roep om een rem te zetten op de grootschalige uitvoer van melkpoeder steeds luider.

Hoe gaat de handel in melkpoeder precies in z'n werk?
Opkopers zijn in heel Nederland actief. Soms gaat het om vriendendiensten: Chinezen die in het Westen wonen of werken sturen melkpoeder op naar bekenden in het thuisland. Maar steeds vaker verdienen ook ondergrondse netwerken flink aan de explosief gestegen vraag naar melkpoeder.

Handelaren huren bijvoorbeeld studenten in die supermarkten en drogisterijen afgaan - ze vangen rond de één euro per pak. Als je zes keer per dag de schappen leeg koopt, kun je er aardig aan verdienen.

Ook op sites als eBay is een levendige handel in melkpoeder ontstaan. Een bus van het Nederlandse merk Nutrilon, die een winkelwaarde van 11 euro heeft, kan handelaren gerust een paar tientjes meer opleveren. De prijs is voor Chinezen alsnog voordelig. In hun supermarkten, die de bussen melkpoeder legaal importeren, betalen ze vaak nog meer dan die paar tientjes extra.

Is de handel in melkpoeder illegaal?
Het opkopen is op zichzelf niet illegaal, maar de Chinese import van producten met Nederlandse ingrediënten wel. Daarop staat in China maximaal twee jaar celstraf en een boete.

In Hong Kong zijn de afgelopen twee maanden meer melksmokkelaars gearresteerd dan drugssmokkelaars.

Wat nu?
De overheid en het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) zijn een stevige lobbycampagne begonnen om de run op Nederlandse melkpoeder in te dammen. FNLI is in gesprek met de Nederlandse overheid en de Chinese ambassade over restricties tegen opkopers.

Minister Ploumen van Buitenlandse Handel overlegt vandaag in Peking met de Chinese regering over het melkpoederprobleem. In Nederland zoekt staatssecretaris van Economische Zaken Sharon Dijksma vandaag met de brancheorganisaties van supermarkten en levensmiddelenindustrie naar een oplossing.

Veel supermarkten en drogisterijen hebben inmiddels beperkingen gesteld aan de verkoop, door maximaal één of twee bussen per persoon weg te geven. Sommige winkeliers houden nu zelfs het product in het magazijn of achter de balie om het vanaf die plek aan vaste klanten te verkopen.

Waarom springen Nederlandse melkpoederfabrikanten niet meteen in op de toegenomen vraag. Een gouden handel toch?
De Nederlandse fabrieken van Nestlé, Nutrilon en Friso hebben de productie van babymelkpoeder de laatste maanden al flink opgeschroefd, maar kunnen de explosieve vraag niet aan.

Er zijn plannen voor nieuwe melkpoederfabrieken. Zo wil Zuivelbedrijf Promelca een nieuwe fabriek bouwen in Gorinchem. Twee reusachtige torens (van elk zo'n 50 meter hoog) moeten melk onder hoge druk rondblazen, zodat er poeder overblijft. Als de gemeente akkoord is, kan de bouw beginnen. Dat kan alleen nog wel even duren. Promelca mikt op eind volgend jaar.

Ook Chinezen zien heil in investeringen op Nederlandse bodem. Het Chinese bedrijf Xian Consummate kondigde aan dat het babymelkpoeder wil gaan produceren in het Drentse Assen.

De deal is nog niet helemaal rond, maar de gemeente spreekt de hoop uit dat de bouw in januari kan beginnen. Een jaar later moet de fabriek open zijn. Het zou om een investering van maar liefst 20 tot 30 miljoen euro gaan.

Schaarste aan babymelkpoeder in de schappen van Kruidvat. Beeld null
Schaarste aan babymelkpoeder in de schappen van Kruidvat.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden